من اميدوارم كه اين نماز جمعه در ايران، آن محتواي اصيل خودش را كه در صدر اسلام داشته است، احيا كند و قهرا مي‏رود به ساير جاها؛ قهري است مساله. وقتي مسلمين ديدند كه اين مسئله صحيحي است كه از آن غافل بوده‏اند، آنها هم كم كم- و لو دولت هايشان هم نخواهند- اين كار مي‏كنند.
عمده اين است كه ما در اين برهه از زماني كه مسووليت ها بسيار زياد است، ما مسووليت خودمان را طوري اجرا كنيم- كارهاي خودمان را- كه پيش خداي تبارك و تعالي مسوول نباشيم. بايد ما وضع را در نماز جمعه‏ها، در مساجد، در ائمه جمعه و جماعت، در همه جا (روشن كنيم) كه از اينجا از طرف ائمه جمعه و جماعات بايد همه چيزها در دنيا منتشر بشود.
همان طوري كه در صدر اسلام، امام جمعه و مسجد، اين دو ابزار در دست مسلمان ها بوده است و هر وقت مي‏خواستند جنگ بروند از مسجد تجهيز مي‏كردند، هر وقت مي‏خواستند يك كار مهمي بكنند در مسجد طرح مي‏كردند و اعلام مي‏كردند كه نماز جمعه است، نماز جماعت است، بياييد، براي كاري مي‏رفتند آنجا، نمازشان را هم مي‏خواندند و مسائل سياسيشان را (هم) مي‏گفتند و اجرا مي‏كردند، ارتش مي‏فرستادند و همه اين كارها را آنجا مي‏كردند و ما اميدواريم كه اين محتوا برگردد و اين فكر ناشي از اشتباه يا خطا يا احياناً عمد، اين فكر خطا برگردد كه «آخوند را به سياست چه! آخوند را به امور مسلمين چه!».
خوب پيغمبر سفارش كرده است كه بايد اهتمام به امور مسلمين (داشته باشيد). اهتمام به امور مسلمين فقط همين است كه ما بگوييم نماز چند ركعت است و شك بين كذا چي است؟ اين اهتمام به امور مسلمين است؟ مساله گويي كه اهتمام به امور مسلمين نيست.
امور مسلمين عبارت از امور سياسي مسلمين است، امور اجتماعي مسلمين است، گرفتاري هاي مسلمين است و كسي كه اهتمام به اين نكند، به حسب آن روايت، «فليس بمسلم» ( اشاره به حديث نبوي «من اصبح و لم يهتم بامور المسلمين فليس بمسلم» است. يعني كسي كه صبح كند بي‏آنكه اهتمامي به امور مسلمين داشته باشد، مسلمان نيست)
ما اميدواريم كه لااقل از اين دنيا نرويم و مشمول اين نشويم كه (بگويند:) شما مسلم نبوديد؛ براي اينكه در امور مسلمين اهتمام نداشتيد. ما بايد دنبال اين مساله باشيم كه با اهتمام تمام، بر امور مسلمين نظارت تام و تمام بر امور داشته باشيم. البته من نمي‏گويم كه دخالت و بي‏نظمي (باشد) اين صحيح نيست، بايد ارشاد بشود، بايد گفته بشود.
اگر ديدند آقايان كه فلان استاندار، فلان فرد گوش نمي‏دهد، مراجعه كنند به آن مراكز ديگر تا برسد به آن جايي كه گوش بدهند. با نظارت و ارشاد، جهت دادن به همه امور با دست شماها انجام مي‏گيرد و آقايان، مسوول هستيد؛ يعني، من كه يك طلبه‏اي اين كنار نشسته‏ام، نمي‏توانم كاري بكنم؛ شماها مسووليد؛ شماهايي كه آنجاها هستيد، در مركز هستيد؛ اجتماعاتتان چطور است مسووليد جهت توجه دادن به امور مسلمين، توجه دادن مراكزي كه مي‏خواهند به امور مسلمين برسند، به مسائل و شريك كردن همه امور.
اميدوارم كه ان شاء الله موفق به اين امر بشويد و مساجدمان برگردد به حال مساجد صدر اول، كه اين طور نباشد كه توي مسجد اگر يك امام جماعتي، جمعه‏اي بخواهد يك كلمه‏اي بگويد كه مربوط به اجتماع مسلمين است، مورد طعن واقع بشود «اين چرا اين طور كرده است؟»
* از بيانات امام خميني در جمع ائمه جمعه سراسر كشور در ۲۲ مهر ۱۳۶۱
فراهنگ(۲)**۱۰۰۳**