سوال:
شخصي زميني را وقف كرده جهت مسجد كه درآن زمين مسجد ساخته شود اما با وجود مشكلات مالي كسي قادر به ساختن آن نشده است، آيا مي شود خانه اي كه به اين زمين چسبيده صاحبخانه اين زمين پولش را بپردازد يا يك زمين بهتر در جاي ديگر تحويل دهد؟ اگر هم اين كار انجام نگيرد اين زمين موقوفه تبديل به محل زباله داني مي شود، از محضر حضرتعالي تقاضاي جواب دارم.

جواب:
بسمه تعالي
اگر پس از اجراء صيغه وقف براي مسجد واقف يا با اجازه واقف در آن زمين قصد مسجديت نماز خوانده باشند قابل تغيير نيست و حكم مسجد را دارد و اگر صيغه خوانده نشده اختيار آن با واقف است.

سوال:
در روستايي يك مسجد جامع وجود دارد، عده اي بنام هيات امام رضا (ع) شروع به ساخت مسجد ديگري در محل حمام عمومي كه ديگر مورد استفاده نبوده و خرابه به حساب مي آمد كردند، حال با توجه به مطالب فوق:
نماز خواندن در اين مسجد چگونه است ؟
كمك كردن براي ساختمان اين مسجد چه حكمي دارد ؟
آيا براي برقراري اتحاد در روستا مي توان در آنجا به عنوان امام جماعت نماز خواند؟
براي اتحاد در روستا چه توصيه اي مي فرماييد ؟

جواب:
بسمه تعالي
هرگونه رفتاري كه موجب اختلاف و تفرقه بين مسلمانان باشد جايز نيست و اگر زمين وقف حمام نباشد ساختن مسجد در آن مانع ندارد.

سوال:
زمين موقوفه ديگري در فاصله تقريبا سيصد متري مسجد يك قطعه زمين متعلق به موقوفه وجود دارد كه نظر به نياز شديد محل چنانكه اجازه فرماييد يكي از تصرفات ذيل را كه در طريق منافع مسجد فعلي است به عنوان متولي انجام دهم و شرعا مجاز هستم يا خير؟
الف) آيا فروش اين زمين موقوفه و صرف قسمتي از آن در تكميل بناي مسجد فعلي و متعلقات آن جايز است يا خير ؟

جواب:
بسمه تعالي
جايز نيست.

ب) آيا فروش اين زمين موقوفه و خريد منزل مسكوني مناسب در محل جهت اسكان امام جماعت مسجد فعلي با قيمت آن زمين جايز است يا خير؟

جواب:
بسمه تعالي
جايز نيست.

ج) اجاره دادن زمين مزبور و صرف مال الاجاره آن در منافع مسجد فعلي حكمش
چيست ؟

جواب:
بسمه تعالي
جايز نيست.

د) شهرداري بنا دارد زمين موقوفه فوق را با زمين ديگري معاوضه كند آيا چنين كاري جايز است و مي توانم به عنوان متولي اين امر را قبول كنم ؟

جواب:
بسمه تعالي
جايز نيست.

ه) ساختن مجتمع تجاري در اين زمين در صورت امكان و صرف منافع آن در امور مسجد فعلي يا ساختن مجتمع فرهنگي نظير كتابخانه يا احيانا ساختن بنايي براي ايجاد حوزه علميه در محل يا انجام اين امور در زمين ديگري كه شهرداري به عوض اين زمين بدهد چه حكمي دارد ؟

جواب:
بسمه تعالي
از زميني كه براي مسجد وقف شده بايد در همان جهت مسجد كه براي آن وقف شده است شود، والله العالم.

سوال:
مسجدي ساخته شده است با اين خصوصيت كه زمين اين مسجد توسط باني خيري موقوفه وقف شده، اكنون جهت امور فرهنگي و كمبود مكان تصميم بر آن شده كه در قسمت پشت بام دستشويي هاي مسجد ساخت و سازي صورت گيرد كه با مخالفت باني روبرو شده است . سوال از محضر مبارك اين است كه آيا اجازه باني جهت اين امر شرط مي باشد يا خير؟

جواب:
بسمه تعالي
اگر تغيير وقف باشد جايز نيست.

سوال:
خواهشمند است جواب شرعي سوالات ذيل را كتبا در اين ورقه مرقوم فرماييد:
آيا در صورت عدم امكان گسترش ساختمان مسجد، مي توان مسجد را در محل ديگري غير از مكان مسجد فعلي بنا نهاد يا خير ؟

جواب:
بسمه تعالي
بنا كردن مسجد در محل ديگري منع شرعي ندارد ولي مسجد بنا شده از مسجد بودن خارج نمي شود و تبديل آن به چيز ديگر جايز نيست.

سوال:
در صورت مجاز بودن آيا تخريب مسجد جايز است يا خير؟ در صورت بدون استفاده ماندن مسجد قبلي (به علت عدم تكافوي جمعيت) مسجد چه حكمي خواهد داشت ؟

جواب:
بسمه تعالي
تخريب مسجد جايز نيست مگر براي توسعه.

سوال:
مسجدي داريم كه كفشداري و چايخانه آن بر اثر بهسازي روستا تخريب شده و جزو خيابان قرار گرفته است و به دليل كوچك و فرسوده بودن مسجد تصميم بر اين است كه مسجد قبلي تخريب و بازسازي شود و به جهت نزديك بودن به خيابان و جهت رعايت حريم خيابان و عبور و مرور مردم به داخل مسجد نظر هيات امنا و معتمدين بر اين است كه از سمت شرقي عقب نشيني كرده و از قسمت مياني ورودي ايجاد شود و به نحوي كه ورودي مسجد جديد كفشداري در داخل مسجد قبلي قرار گيرد حكم شرعي چگونه است ؟

جواب:
بسمه تعالي
تغيير وقف است و جايز نيست.

سوال:
مسجدي در حال خراب شدن است اين مسجد داراي ايوان نيز مي باشد كه در آن مجلس عزاداري برپا مي شده است و به همين عنوان نيز تاسيس و بنا شده است اكنون كه مسجد و ايوان آن در حال خراب شدن است. مردم قريه پول و اموال جمع آوري كرده اند براي تعمير آن بعدا اختلاف در نحوه تعمير به وجود آمده است عده اي مي گويند كه ايوان را بايد ضميمه مسجد كرد و ديگر در آنجا عزاداري هم برپا نشود و گروه ديگر قائل به تعمير مسجد به همان نحو اوليه آن شده اند و اين نحو تعمير مطابق با قصد اوليه بنا كنندگان مسجد و ايوان است در اينجا چند مساله مطرح است اولا آيا مي توان مسجد مذكور را از شكل اوليه تغيير داد و با فرض عدم جواز پول و اموال را كه جمع آوري شده است و رد آن هم به صاحبانش غير ممكن است آيا مي توان اين پول و اموال را در جاي ديگر هزينه كرد همانند مكتب ديني؟

جواب:
بسمه تعالي
صرف ضميمه كردن ايوان به مسجد اشكال ندارد ولي چنانچه ظاهر حال چنين بوده كه ايوان وقف عزاداري شده است نمي توان آن را جزء مسجد قرار داد و بايد به صورتي ساخته شود كه غرض واقف حاصل شود و اموال اهدايي بايد در جهتي كه اهدا شده صرف شود و تغيير جهت آن منوط به علم به رضايت اهدا كنندگان است و در غير اين صورت و فرض عدم
دسترسي به صاحبانش بايد از طرف آنها صدقه داده شود.

سوال:
زميني است كه به عنوان ملك مسجد وقف شده به اين صورت كه افرادي آن را واگذار به مسجد كرده اند و يا با پولي كه تهيه شده زمين تهيه شده جهت مصرف خود آن مسجد و تا به حال حتي دو ركعت نماز در آن خوانده نشده. و آيا جايز است كه در اين زمين سالن ساخته شود كه در آينده به صورت كتابخانه مسجد از آن استفاده شود كه اين سالن وصل به مسجد شود ولي قبل از آنكه به صورت كتابخانه درآيد به اجاره داده شود و اجاره بهاي آن در مصرف مسجد به كار رود ؟

جواب:
بسمه تعالي
اگر زمين را خريده يا وقف كرده اند كه منافع آن براي مسجد باشد اجاره آن زير نظر متولي و صرف درآمدش براي مسجد مانع ندارد.
فراهنگ (۲)**۱۸۸۳**۱۵۸۸