اين بانوي پرتلاش و فعال در عرصه هاي علمي، سياسي و اجتماعي خود مراحل مختلفي را طي كرده است:
معصومه ابتكار متولد ۱۳۳۹ در تهران است. او كه به دليل ادامه تحصيل پدر از سه تا نه سالگي را در شهرهاي فيلادلفيا و ماساچوست آمريكا گذراند، پس از بازگشت به كشور تحصيلات خود را در مدرسه بين المللي ايران زمين ادامه داد. ورود ابتكار به تحصيلات عالي در سال ۱۳۵۶ در رشته مهندسي پتروشيمي دانشگاه پلي تكنيك بود، اما در سال ۶۰ تغيير رشته داده و ليسانس خود را از دانشگاه شهيد بهشتي در رشته تكنولوژي پزشكي گرفت. دوره فوق ليسانس و دكتراي وي نيز در رشته ايمني‌شناسي (ايمونولوژي) دانشگاه تربيت مدرس طي شد.
وي در دوران دانشجويي به عنوان سخنگوي دانشجويان مسلمان پيرو خط امام شناخته شد. اين عنوان كه يكي از دلايلش تسلط وي به زنان انگليسي بود، بعدها سبب سپردن سردبيري روزنامه كيهان انگليسي در آن موسسه شد كه حدود ۲ سال به طول انجاميد.
معصومه ابتكار در همان سال ها ازدواج كرد و اكنون داراي دو فرزند است.
دكتر ابتكار در سال ۱۳۷۲ پس از نمايندگي دولت جمهوري اسلامي ايران در سومين كنفرانس جهاني زن در نايروبي همراه جمعي از بانوان پژوهشگر با هدايت استاد منيره گرجي به تاسيس مركز مطالعات و تحقيقات مسايل زنان و انتشار فصلنامه فرزانه به عنوان اولين نشريه مطالعات و تحقيقات مسايل زنان به دو زبان فارسي و انگليسي اقدام كرد.
وي همچنين در سال هاي ۷۶- ۱۳۷۵ مسئول پروژه ايجاد رشته مطالعات زنان در دانشگاه تربيت مدرس شد.
مسئوليت دفتر هماهنگي سازمان هاي غيردولتي زنان و نايب رييسي كميته ملي چهارمين كنفرانس جهاني زن در سال ۱۳۷۴ توسط دكتر ابتكار به تشكيل شبكه سازمان هاي غيردولتي زنان در ايران در سال ۱۳۷۵ منجر و او به عنوان رييس اين شبكه انتخاب شد.
دكتر ابتكار اولين زن در جمهوري اسلامي ايران است كه به هيات دولت راه يافت و در سال هاي ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ در سمت معاون رييس جمهور و رييس سازمان حفاظت محيط زيست انجام وظيفه كرد.
وي درعين حال از سال ۱۳۶۹ به تدريس در دانشگاه تربيت مدرس مشغول بوده و اكنون دانشيار گروه ايمونولوژي دانشكده علوم پزشكي اين دانشگاه است. از ۴۸ مقاله ISI در موضوعات ايمونولوژي سيستم اعصاب، سلول هاي بنيادي، واكسن هاي نوتركيب ويروسي، واكسن هاي نانوذره، سلول هاي بنيادي، آثار آلاينده ها بر سيستم ايمني و گاز خردل منتشر شده است. h-index مقالات علمي وي براساس Scopus، عدد ۱۰ است.
ابتكار، استاد راهنماي ۹ عنوان پايان نامه در مقطع دكتري، ۸ عنوان پايان نامه در مقطع كارشناسي ارشد، مجري يا همكار ۴ طرح تحقيقاتي و پژوهشي بوده و علاوه بر اين در بيش از ۱۳۰ كنفرانس بين المللي و ملي با مقاله يا به عنوان سخنران كليدي شركت كرده است. همچنين از سال ۸۶ تا ۸۸ به عنوان عضو كميته پزشكي و دامپزشكي صندوق حمايت از پژوهشگران حضور مي يافت.
فعاليت علمي، تحقيقاتي و دانشگاهي دكتر ابتكار در زمينه هاي ايمونولوژي (تنظيم سيستم ايمني، سيستم ايمني اعصاب و روان، شبكه سايتوكاين ها)، محيط زيست (اثرآلاينده هاي محيط زيست بر سيستم ايمني، توسعه پايدار، محيط زيست و جامعه مدني و مديريت محيط زيست) و زنان (زن و توسعه پايدار، مسايل حقوقي و اجتماعي زنان، چشم انداز بين المللي توسعه زنان، حقوق زن در اسلام و سازمان هاي غيردولتي و زنان) است.
عضويت در تشكل ها و انجمن هايي مانند هيات امناي انجمن آسم و آلرژي، انجمن ايمونولوژي و آلرژي، آكادمي علوم زنان براي جهان سوم، هيات موسس و امناي موسسه مطالعات و تحقيقات زنان، هيات امناي موسسه گفت و گوي تمدن ها، بنياد باران و هيات امناي بنياد زينب كبري، از جمله فعاليت ها يا سوابق وي به شمار مي رود.
ابتكار در سال ۱۳۸۴ به دليل تلاش‌هايش در سازمان حفاظت از محيط زيست ايران و نقشي كه براي بهبود همكاري هاي منطقه اي و جهاني داشت به عنوان يكي از هفت «قهرمان زمين» سال ۲۰۰۶ سازمان ملل متحد انتخاب شد.
مـركز صلح و محيط زيست به عنوان يك سـازمان غيردولتي در سال ۱۳۸۴ به پيشنهاد و تلاش وي به منظور ايجاد زمينه تبادل نظر و گفت و گو پيرامــون مسايـل محيـط زيست در سطـوح ملـي، منطقـه اي و بيـن المللي و بـرقـراري ارتبـاط با علاقمنــدان و متخصـصان محيط زيست تاسيس شد كه وي رياست هيات مديره آن را همچنان بر عهده دارد.
وي در سال ۱۳۸۵ از سوي مردم تهران به عنوان عضو سومين دوره شوراي اسلامي شهر برگزيده شد. وي دراين دوره براي نخستين بار كميته محيط زيست در اين شورا را بيش از ۲۰ كارگروه تخصصي به راه انداخت و مسئوليت اين كميته را بر عهده گرفت.
در زمينه تاليفات و انتشارات، روايت ابتكار از وقايع درون سفارت تسخير شده آمريكا در تهران تنها كتابي است كه از اين ماجرا توسط طرف ايراني به زبان انگليسي نگارش يافته و توسط انتشارات تالون بوكز در كانادا با عنوان
Takeover in Tehran منتشر شده است. اين كتاب به زبان هاي فارسي و عربي نيز ترجمه و به ترتيب با اسامي «تسخير» و «صراع في طهران» در تهران و بيروت به چاپ رسيده است.
كتاب «خوشه هاي شهريور» دومين كتاب وي، حاوي وقايع و اتفاقات كشور در سال هاي ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ بود كه به ويژه به روندهاي زيست محيطي و سياسي آن دوران اشاره دارد و در سال ۱۳۸۸ منتشر شد.
كتاب «صلح و اخلاقيات طبيعي» به زبان انگليسي و با عنوانNatural Peace & Ethics نيز مجموعه مقالات و سخنراني هاي وي در مورد محيط زيست و صلح است كه در سال ۱۳۸۴ منتشر شد.
علمي(۲) ** ۱۵۹۹