اينجا سالن نمايش كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان اراك است، ميهماني خودماني و دلچسب كه ميزبانان آن عروسك هايي هستند كه با بهره گيري از تخيلات سازنده، ريشه هاي فرهنگي ناب و آموزه هاي تربيتي، به ميهمانان كوچك خود راه و رسم زندگي مي آموزند.
نمايش عروسكي يكي از هنرهاي قديمي و اصيل ايراني است كه از پيشينيان به ما رسيده ، اگرچه رنگ و لعاب آن در گذر زمان تغييراتي داشته اما ماهيت اصيل و كارويژه هاي آن به قوت خود باقي است و به عنوان ابزاري قوي در اجتماعي كردن كودكان، انتقال مفاهيم اصولي تربيتي ، پيام هاي انسان ساز و پرورش استعداد هاي خلاق كودكان و نوجوانان عرض اندام مي كند.
اين نكته بر كسي پوشيده نيست كه كودكان امروز، آينده سازان كشور هستند و دستيابي به كشور توسعه يافته درگرو آموزش هدفمند و تربيت نيروي انساني و باروري خلاقيت ها و منش انساني قرار دارد.
در اجراي نمايش عروسكي، هدف يادگيري و رفاقت است نه رقابت و از پيامدهاي اين ابزار هنري تكيه بر پرورش تخيلات كودكان در چارچوب هاي شناخته شده و تقويت وفاق بين فردي، رشد عاطفي و فرهنگي و تجارب كار گروهي است كه اين روزها لايه هاي اجتماعي جامعه بشدت نيازمند آن است.
نمايش عروسكي ابزار تربيتي است كه مي تواند روابط بين خانواده را گرم تر كند، دايره واژگان و لغات كودكان را افزايش داده و با سرگذشت هاي متنوع آشنا سازد، بچه ها را به فعاليت هاي اجتماعي و گروهي، سرفصل مباحث مهم زندگي و چالش هاي و فرصتها آشنا و تشويق كند و روحيه نقادي سازنده و پرسشگري خلاق را در آنان رشد دهد.
لذت بازي با عروسك و فرو رفتن در نقش هاي اجتماعي متعدد اين فرصت را به نونهالان و نوجوانان مي دهد كه در فضاي شاد و هنري از پوسته خشك و بي روح زندگي روزمره خارج شوند و با ساده ترين شكل ممكن همسفر شخصيت ها ي نمايشي شده با آنان بخندند، تجربه كنند، بياموزند و رشد فكري كنند.
عروسك ها اين قابليت را دارند كه نه تنها كودكان بلكه بزرگتر ها را نيز با خود همراه كنند و گاه موضوعاتي را كه در فضاي جدي امكان بيان آن نيست با شيوايي و سادگي تمام مطرح كنند تا نردباني باشند بر ديوار واقعياتي كه گاه در بين مشكلات و مشغله هاي مدرنيته و زندگي تكراري گم شده است.
مدير كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان استان مركزي بر اين باور است كه ما بزرگترها برآيندي از تجارب و تربيت دوران بچگي خود هستيم و فرهيختگي و كارآمدي بزرگترها در آموزش هاي با برنامه و هدفمند كودكي نهفته است و از اين منظر نهادهاي تربيتي و پرورشي جامعه رسالتي سنگين برعهده دارند.
محمدتقي حقي افزود: كانون پرورش فكري كودكان ونوجوانان استان مركزي با ۴۴ مركز ثابت، دو مركزسيار روستايي وسه مركزكتابخانه پستي با هدف پرورش استعدادهاي كودكان و هدايت حوزه فكري و انديشه كودكانه فعاليت دارد و يكي از شاخه هاي مهم تربيتي در مراكز كانون بهره گيري مناسب از ابزار تئاتر عروسكي و فعاليت هاي نمايشي در راستاي فرآيند اجتماعي كردن كودكان و نوجوانان است.
وي، گزينش موضوعات اثرگذار تربيتي و هنري متناسب با سن كودكان ، استفاده آگاهانه از رنگ، لحن و صوت، حركت و روايت داستاني براي انتقال پيام هاي انسان ساز را استراتژي كانون در حوزه فعاليت هاي نمايشي عنوان كرد.
مديركانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان استان مركزي بيان كرد: مربيان ، عروسك سازان، نمايشنامه نويسان و بازيگران تئاتر عروسكي به دنبال اين مهم هستند كه بحث پرورش فكر كودك را از دريچه هنر با ظرافت تام دنبال و اين مهم را در نسل كودك و نوجوان نهادينه كنند كه انسان مادام كه تكيه گاهش بر خرد، عاطفه و تعاون جمعي، اصول اخلاقي و كوشش آگاهانه قرار گيرد، بر هر چيز تواناست.
حقي خاطرنشان كرد: برگزاري جشنواره هاي سالانه عروسكي كانون در كشور نيز به اين دليل است كه حوزه هنر از ديدگاه كانون يكي از اثرگذارترين ابزارها در شكل دهي به شخصيت و خرد نسل نوپا است و تجارب اين حوزه در استان ها در جشنواره ها مي تواند خميرمايه رشد بيشتر اين بخش و حرفه اي تر شدن آن را فراهم كند.
وي معتقد است كه تئاتر عروسكي امكان گفت وگوي دوجانبه و درگيرشدن خلاقيت كودك و ابراز عقيده او در حوزه هاي مختلف را فراهم مي كند و اكثر فعاليت‌هاي كانون در حوزه‌هاي ادبي، هنري و فرهنگي، از جمله فعاليت‌هاي فكري با اين فلسفه راهبري مي شود.
كارشناس مسوول هنرهاي نمايشي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان استان مركزي نيز گفت: هنرهاي عروسكي از ديرباز در خانواده ها نيز به عنوان ابزاري مهم جاي داشته است و با استفاده از خرده پارچه ها، عروسكي به نام عروس گلين درست مي كردند و با نواهاي آهنگين فرهنگ شفاهي را سينه به سينه منتقل مي كردند.
كتايون آذرپي ادامه داد: نمايش كوسه ناقالدي در محله هاي اراك تا نيم قرن گذشته كه در اسفند ماه برگزار مي شد يكي ديگر از مستنداتي است كه بيانگر اهميت هنر نمايشي در اين استان بوده است.
وي وجود تعزيه هاي قوي در استان مركزي را يكي ديگر از جنبه هاي هنر نمايشي استان دانست و گفت: اين هنر اصيل و اثرگذار در ابعاد ديني كمتر براي كودكان بومي سازي شده است.
آذرپي عنوان كرد: مسوولان بايد بيشتر به ابزار هنر براي پوشش راهكارهاي اثرگذار در حوزه دغدغه هاي تربيت اسلامي و آموزه هاي اخلاقي جامعه توجه كنند چرا كه هر پيام سازنده در دوران كودكي سرمايه اي است كه با بيشترين هزينه هاي فرهنگي بزرگسالي نيز نمي توان به آن دست يافت.
وي گفت: فرايند جامعه پذيري بچه ها و تمرين براي انجام كارهاي گروهي از مهمترين اهداف نمايش عروسكي است كه تلفيق آن با اهداف تربيتي و انگيزه سازي هنري در كودكان، مربيان كانون را هر روز به شعف مي آورد.
وي افزود: مربيان كانون، مهارت هايي همچون جان دادن به موجودي بي جان، بكارگيري نور و موسيقي در خدمت نمايش را به كودكان مي آموزند و شايد اين فعاليت ها ساده به نظر برسد اما دستمايه آن در وجود هنرآموزان رشد عشق، هم نوعدوستي، اعتماد به نفس بالا، تقويت تعهد كاري، دوست يابي آگاهانه، محو كردن خصلت هايي چون حسادت و انزوا و فرورفتن در پوسته فردي و بي اعتمادي را به همراه دارد.
وي عنوان كرد: تجربه كار نمايشي روحيه هنردوستي و علاقه كودك به امور معنوي و تعالي روحي را فراهم مي آورد كه شايد اين مهم را با هيچ چيز ديگري نتوان تحريك و راهبري كرد.
اين كارشناس هنري معتقد است: تلويزيون اين روزها با صحنه هاي خشن و كم محتوا تهديدي براي سلامت روحي و فكري كودكان شده و بازي هاي رايانه اي و اينترنتي نيز در كنار تلويزيون گسست روابط بين فردي را ايجاد مي كند و با دادن اطلاعات سطحي و ناقص به كودكان در درازمدت مشكلات اجتماعي و فرهنگي را دامن مي زند.
آذرپي گفت: تئاتر عروسكي بجز اين كه يك فرايند گروهي با پيام هاي سازنده است ، تعاملي زنده بين انديشه هاي افراد است و بزرگسالان و مربيان در اين جريان اثرگذاري هاي آموزشي و تربيتي متعددي را به هنرآموزان و مخاطبانشان مي دهند .
وي اظهار كرد: در جريان كار عروسكي كانون، روندي كامل از جمع آوري وسايل تا ساخت عروسك ، تهيه محتواي كلامي، ساخت موسيقي متن، گريم ، تمرين هاي عروسك گرداني، نورپردازي، تهيه لوازم دكور و رنگ شناسي بعضا با استفاده از وسايل دور ريختني و بي استفاده مدنظر است و اين امر سبب ايجاد خلاقيت و نوآوري و پرورش ذهن كودكان مي شود.
وي اضافه كرد: نمايش عروسكي راهي مناسب براي آموزش مسايل اجتماعي به كودكان است معضلات پيچيده اي در حوزه مديريت شهري، محيط زيست، عادات غلط تغذيه اي، روش هاي نامناسب زيست انساني و سكته هاي موجود در روابط بين فردي، تنها گوشه اي از مسايلي است كه كليد راه حل هاي اساسي آن را مي توان از كودكي با فرهنگ سازي از صندوقچه نمايش عروسكي جستجو كرد.
مسوول روابط عمومي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان استان مركزي نيز گفت: يكي از اهداف جنگ نرم در دسترس بودن اسباب بازي ها و بازي هاي بي محتوا اما پر زرق و برق و فريبنده است كه فرهنگ غربي را تبليغ مي كند اما كانون پرورش فكري با ابزارهاي ساده قصه نويسي، روايت شخصيت، تئاتر عروسكي ، هنرهاي تجسمي و نظير آن درصدد است كه نسل فهيم با آموزه ها و هويت فرهنگ ايراني و اسلامي را تربيت كند.
فريبا نوروزيه افزود: عروسك يكي از ساده ترين و در عين حال موثرترين ابزاري است كه در همه جاي دنيا در اختيار كودكان قرار گرفته اما در كانون همه تلاش بر اين است كه ساخت آن را با كمترين وسايل دور ريختني امكان پذير كنند و دركنار رشد خلاقيت و شكوفايي استعداد بچه ها، فرهنگ صرفه جويي كه در منشور نظام به عنوان يك سرفصل مهم از سوي مقام معظم رهبري هدفگذاري شده، نهادينه شود.
محيا سادات خوش نيت از اعضاي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان استان مركزي گفت: از چند سال قبل عضو كانون بودم و اكنون در سن ۱۲سالگي عضو گروه نمايش عروسكي هستم و برنامه هاي كانون را در تمام ابعاد زندگيم مثبت و تاثيرگذار مي دانم.
وي افزود: فعاليت در كانون سبب شد كه به نمايش علاقه مند شوم و اين مهم دري به رويم باز كرد كه بتوانم كاري را كه دوست دارم انجام داده و دنبال كنم و تجارب و حرف هايي را كه برايم مهم هستند با گروه بيشتري از بچه ها در ميان بگذارم و از اين بابت خوشحالم.
وي اضافه كرد: من فكر مي كنم نمايش عروسكي خود يك فعاليت انگيزشي است و سبب برانگيختن احساسات، تفكر و اعمال هدفدار بچه ها مي شود.
اين عضو كانون ادامه داد: فعاليت من در كانون سبب شده كه در مدرسه از كتاب هاي علمي كانون براي آموزش به هم كلاسي هايم بهره بگيرم و آنها را به زبان نمايش به بچه ها منتقل كنم.
وي ادامه داد: فعاليت نمايش عروسكي از آن فعاليت‌هايي است كه با علاقه و انگيزه و رغبت بچه‌ها، كار دارد و بچه‌ها با عشق آن را مي‌پذيرند.چون خودشان را در صحنه مي‌بينند و خودشان را همه كاره مي دانند.
علي كاظمي يكي ازصاحب نظران و داوران جوان هنر نمايش عروسكي در استان مركزي بر اين باور است كه دنياي كودكان سرشار ازصداقت و تجارب سازنده است و رسالت مهم متوليان فرهنگي اين است كه با بهره گيري مناسب از ابزارها وشيوه هاي جذاب و كارآمد لوح سفيد شخصيت كودكان را با اصول انساني صحيح تصويرسازي كنند و بستر رشدفرهنگي، پويايي ذهن، تقويت فن بيان، تسلط برتصميم سازي، تقويت اعتماد به نفس و مهارتهاي سازنده مورد نياز بزرگساليشان را مهيا كنند.
كاظمي بيان كرد: عروسك ها گاه راوي دردهاي جامعه اند و گاه از زاويه خصلت هاي انساني روابط آدم ها و طبيعت را روايت مي كنند و اين موضوعي است كه با هيچ زبان و بيان ديگري به اين زيبايي نمي توان مطرح كرد.
ليلابابايي مادر يكي از اعضاي كانون پرورش فكري مي گويد: كانون مكان مناسبي براي پرورش استعدادهاي فرزندان و نمايش عروسكي كمك مي كند تا يك كودك بتواند به بهترين نحو احساس خود را بيان كند و به راحتي مشكلاتش را از مسير فن نمايش حل كند.
وي افزود: نمايش عروسكي تشويق به همكاري و همراهي را در كودكان افزايش مي دهد بطوري كه فرزندان در خانه براي همكاري و همراهي با والدين تلاش مي كنند.
وي خاطر نشان كرد: نمايش عروسكي يكي از ابزارهاي موثر براي ارتباط با كودكان است و اين كار حتي به والدين هم كمك مي كند تا با زبان خود بچه ها و يا عروسكي كه دوست دارند با آنها ارتباط گرفته و خواسته هاي خود به كودكان را بگويند و نظرات آنان را نيز بدانند.
پرده نمايش عروسكي كه بسته شد، سكوت ژرفي بر سالن حاكم بود، صداي راوي قصه نمايش از پشت پرده شنيده شد كه مي گفت: زندگي جاده اي است كه من و تو آن را با ذهن و فكر و عمل خود مي سازيم و ما عروسك هاي زنده قصه ي اكنون هستيم كه دستمايه بازي ما دستاوردهاي قشنگ و نيكو براي خود و ديگران است.
حكيمه پاكباز – مژگان حيدري
ح.پ/۵۶۰/۵۵۹/ ۶۸۴