تاكنون شماري از كشورها و همپيمانان غربي امريكا نظير انگليس و ايتاليا به صورت شفاف همراه خود را در اين حمله رد كرده ، شماري نيز مانند آلمان مشاركت خود را مشروط به صدور قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل متحد و يا سازمان پيمان آتلانتيك شمالي (ناتو) كرده و رييس جمهوري فرانسه نيز با استفاده از اختيارات قانوني خود و مطرح كردن اما و اگرهايي براي حضور در اين حمله اعلام آمادگي كرده است.
برخي نيز مانند روسيه با توجه به سوابق پيشين واشنگتن در كشورهايي مانند عراق و ليبي ، اين اقدام امريكا را تجاوز قلمداد كرده و تهديد كرده است كه در صورت چنين حمله اي به سوريه كمك هاي نظامي ارسال خواهد كرد.
اين براي اولين بار در تاريخ معاصر و چند دهه اخير است كه امريكا با وجود داشتن همپيماناني در جهان و منطقه براي همراه كردن آنان در يك حمله آتي با مشكل مواجه مي شود.
پيشتر امريكا در جريان لشكركشي به افغانستان، عراق و يا در آخرين مورد به ليبي با چنين مشكلاتي مواجه نشد و يا كمتر مواجه شد ولي اكنون خود را در مقابل مخالفت هاي متعدد مي بيند.
مهم ترين علت بروز چنين مشكلي را بايد در جعل حقايق و خلف وعده هاي دولتمردان كاخ سفيد در گذشته و يا به صورت شفاف و روشن دروغگويي هاي آنان و ايجاد ذهنيت بد نسبت به خود در اذهان همپيمانان و افكار عمومي جهان ذكر كرد كه اكنون حاضر به قبول اظهارات مقام هاي امريكايي در ارتباط با مسايل و موضوعات جديد نيستند.
در اين ارتباط موارد زيادي وجود دارد كه چهار مورد از آنها بازگو مي شود.
اگر در جريان حمله امريكا به افغانستان دولتمردان امريكايي به هماهنگي هاي خود با ايران پايبند بوده و به دنبال اقدام براي حمله اتهام هايي را به ايران وارد نمي كردند، با توجه به بازتاب چنين خلف وعده هايي، اكنون اعتماد نسبت به كاخ سفيد اينچنين نبود.
علي اكبر صالحي وزير سابق خارجه در اين ارتباط در گفت و گوي اختصاصي با خبرنگار ايرنا گفت : در مجموع ما با آمريكا در خصوص موضوعات خاص از جمله افغانستان در بن آلمان و عراق در گذشته گفت و گو كرديم.
وي با يادآوري فرمايشات رهبر معظم انقلاب اسلامي در آغاز سال جديد در حرم مطهر امام رضا (ع) در مشهد مقدس گفت: همانگونه كه رهبري فرمودند امريكا قابل اعتماد نيست و ما به نتيجه مذاكرات با اين كشور خوش بين نيستيم.
صالحي افزود: ما منعي براي مذاكرات موضوعي با آمريكا نداريم اما بايد اول اين اعتماد متقابل ايجاد شود.
وي تصريح كرد: آمريكا وقتي در مورد افغانستان كارش انجام شد، ما را جزء محورت شرارت قرار داد؛ حضرت آقا مي فرمايند كه ما اين گونه مذاكره را ديگر نمي خواهيم كه وقتي مي آيند و نتيجه مورد نظر خود را مي گيرند، بعد ما را جزء محور شرارت قرار مي دهند، اين گونه مذاكره، مذاكره مناسبي نيست.
اين امر را بايد نوعي گسترش بي اعتمادي از سوي امريكا نسبت به خود در جهان دانست كه بيشتر فارسي زبانان را به ياد داستان چوپان دروغگو مي اندازد.
مشكل ديگر واشنگتن را بايد در جعل واقعيات و حقايق در جهان دانست كه اين كشور بارهاي با استفاده از برخي اطلاعات غلط و سوء استفاده از اعتماد ديگران براي رسيدن به اهداف خود از آن سود برده است.
امريكا ده سال پس از حمله به عراق به بهانه از بين بردن آنچه كه اين كشور وجود سلاح هاي كشتار جمعي و خطري براي جهان مي دانست ، اعلام كرد كه سازمان هاي اطلاعاتي اين كشور و انگليس اطلاعات درستي در اين ارتباط ارايه نكرده اند.
پايگاه اينترنتي بي بي سي در اين ارتباط اعلام كرد: يك گزارش تحقيقي سازمان اطلاعات مركزي آمريكا( سي آي اي) كه بعد از شش سال از طبقه بندي سري خارج شده، نشان مي دهد كه دستگاه هاي اطلاعاتي اين كشور در تحليل زرادخانه جنگ افزارهاي غير متعارف عراق اشتباه كرده اند؛ اشتباهي كه براي توجيه حمله و اشغال عراق مورد بهره برداري قرار گرفت.
سي آي اي ، در اين گزارش اشتباه خود و ديگر سازمان هاي اطلاعاتي آمريكا در تحليل اوضاع عراق را مورد نقد قرار داده است.
اين پايگاه افزود: اين گزارش در ژانويه ۲۰۰۶ منتشر شده و به تازگي در اختيار عموم قرار گرفته است و ارزيابي اطلاعاتي آمريكا از سلاح هاي كشتار جمعي عراق را در ماه هاي پيش از حمله به اين كشور نشان مي دهد. آمريكا و متحدانش در سال ۲۰۰۳ با تاكيد بر برخورداري عراق از سلاح هاي كشتار جمعي، به اين كشور حمله كردند. بازرسي هاي طولاني و مفصل صورت گرفته پس از اشغال عراق نشان داد اين كشور در زمان حمله فاقد چنين سلاح هايي بوده است. بر اساس گزارش تازه منتشر شده، اشتباه سازمان هاي اطلاعاتي آمريكا در ارزيابي وضع سلاح هاي كشتار جمعي عراق ناشي از نقطه ضعف هاي تحليلي بوده است.
البته چگونه مي توان باور كرد كه يك سازمان اطلاعاتي نظير سيا و يا سازمان جاسوسي انگليس با آن همه پيشينه در جهان و برخورداري از هزينه هاي هنگفت و امكانات پيشرفته جاسوسي به ضعف در تحليل اطلاعات متهم شود و اين امر را بايد بيشتر در توجيه و جعل واقعيات و حقايق از سوي امريكا در جهان با استفاده از برخورداري گسترده از رسانه هاي ديداري، شنيداري و نوشتاري متعدد به منظور متقاعد كردن افكار عمومي براي رسيدن به اهداف مورد نظر خود دانست.
در موضوع ليبي و لشكركشي امريكا و برخي كشورهاي غربي نيز آنان با سوء استفاده از هماهنگي هاي انجام شده با روسيه به ليبي وارد شده و به دنبال رسيدن به اهداف خود هماهنگي هاي خود را ناديده گرفتند.
اين كه روسيه اكنون حاضر نيست به هيچ قيمتي در ارتباط با سوريه با واشنگتن وارد معامله شود به اين خاطر است كه ذهنيت بدي نسبت به امريكا در ارتباط با موضوع ليبي دارد و حاضر به تكرار دوباره آن در جاي ديگري از جهان و آن هم سوريه به عنوان يكي از همپيمانان سنتي خود نيست.
از نظر كارشناسان سياسي مسكو به هيچ وجه به اقدامات واشنگتن در شمال آفريقا و خاورميانه اعتمادي ندارد و به رغم اين كه روسيه در مورد عراق سكوت كرد و يا درباره حمله به ليبي موافقت كرد، اينبار حاضر نيست آن را تكرار كند.
ديدگاه ولاديمير پوتين رييس جمهوري روسيه در ارتباط با حمله امريكا و متحدان غربي اين كشور به ليبي اين است كه همراهي مسكو باعث شده تا ‌آمريكا ‌قطعنامه‌اي از شوراي امنيت سازمان ملل بگيرد و به شكل گسترده‌ اي از آن سود جويد و تنها اهداف خود را دنبال كند.
محمد مهدي سنايي استاد علوم سياسي دانشگاه تهران در اين ارتباط معتقد است ، ديدگاه روسيه در اين باره اين است كه در ساليان گذشته به ويژه در مورد عراق و ليبي، منافع منطقه ‌ايش از دست رفته و اقدامات آمريكا و متحدين اروپايي ‌اش به گونه‌اي بوده ‌كه منافع روسيه را ناديده گرفته‌ اند و عمليات در عراق و ليبي، باعث كاهش حضور روسيه در خاورميانه و شمال آفريقا شده است و به همين دليل اجازه نمي‌ دهد تا دوباره چنين سناريويي تكرار شود.
از سوي ديگر بايد يادآور شد كه اين بي اعتمادي و بدبيني نسبت به امريكا علاوه بر روسيه در ارتباط با كشورهاي غربي و همپيمانان واشنگتن نيز وجود دارد و افشاگري ادوارد اسنودن در ارتباط با شنود سازمان هاي اطلاعاتي امريكا از مراكز كشورهاي غربي و اتحاديه اروپا در امريكا بيانگر وجود چنين بي اعتمادي دو طرف نسبت به يكديگر است كه در هفته هاي اخير اوج گرفته و پايتخت هاي اروپايي از امريكا خواستار توضيح در اين ارتباط شده اند.
اكنون در چنين فضايي كه بي اعتمادي نسبت به دولتمردان امريكا موج مي زند و جهان يكبار ديگر با ادعاي جديدي از سوي امريكا مواجه شده است ، آيا بايد مطالب مطرح شده از سوي امريكا را پيش از انتشار گزارش بازرسان سازمان ملل در ارتباط با استفاده دولت سوريه از سلاح شيميايي را در زمان ورود بازرسان سازمان ملل براي بررسي استفاده از اين سلاح ها باور داشت.
از ديدگاه بسياري با توجه به سوابق قبلي امريكا اين امر صحت نداشته و فقط بهانه اي براي دخالت امريكا در سوريه است.
روسيه مسئله استفاده دولت سوريه از سلاح هاي شيمايي را يك سناريو سازي مي داند.
عباس عراقچي سخنگوي سابق وزارت خارجه هم در اين ارتباط با بيان اين كه حمله شيميايي اگر به نفع آمريكا باشد خوب است و در غير اين صورت بد گفت : اين نكته اي است كه در سوريه نيز اتفاق مي افتد و آن ها به بهانه حمله شيميايي فضاسازي گسترده اي براي حمله نظامي بر عليه سوريه انجام داده اند.
وي خاطر نشان كرد: مداركي وجود دارد كه آنچه در سوريه اتفاق افتاده توسط گروه هاي تروريستي بوده و حتي اسناد آن نيز از سوي روسيه در شوراي امنيت منتشر شده است.
سخنگوي سابق دستگاه ديپلماسي گفت: بحث حمله شيميايي بهانه اي است براي استفاده از ابزارهاي نظامي عليه سوريه كه مطرح شده و توسط برخي كشورها مورد استفاده قرار مي گيرد. حال بايد يكبار ديگر اين سوال را مطرح كرد كه چرا كسي امروز در جهان حرف امريكا را باور نمي كند و يا كمتر به آن اعتماد دارد؟
به راستي در چنين فضايي و با توجه به پيشينه مزبور كه شرح چند مورد از آن رفت ، مي توان به موضع گيري ها و ادعاهاي امريكا در ارتباط با مسايل مختلف جهان اعتماد و باور داشت؟
از داود پورصحت
خاورم**۱۴۳۶