آيت ا... سيد حسن طاهري خرمآبادي اول خرداد ۱۳۱۷ هجري شمسي در خرمآباد به دنيا آمد. پدرش مرحوم حاج سيد حيدر طاهري خرمآبادي از شاگردان برجسته مرحوم آيتا... حاج شيخ عبدالكريم حائري يزدي و از دوستان نزديك حضرت امام خميني(ره) و آيتا... گلپايگاني(ره) بود كه پس از سالها تحصيل و بهره بردن از محضر عالمان بزرگ حوزه علميه اصفهان، مشهد و قم با درخواست مردم شريف خرم آباد به زادگاه خود بازگشت، و تا آخر عمر به رتق و فتق امور مردم همت گماشت.
از ويژگي هاي بارز مرحوم حاج سيد حيدر برخورداري از محبوبيت فراوان بين مردم و علماي شهر، حلم و بردباري، و علاقه نداشتن به زخارف دنيا و ماديات بود.
آيت ا... سيد حسن طاهري خرم آبادي كه شيفتگي زائدالوصفي به پدر داشت، در سن ۹ سالگي، داغ هجرت پدر را چشيد، و اين يتيمي زود هنگام در پرورش و استواري آينده او تاثير بسزايي داشت.
وي از خاطرات شيرين همراهي با پدر، خاطره سفر به عتبات عاليات را ذكر ميكند كه در آن، ضمن باريابي به حرم ملكوتي ائمه هدي، به محضر علماي بزرگ آن ديار نيز شرفياب شدند. مادر او نيز كه زني پاكدامن و از طائفه اشعريون قم بود، در حدود سال ۱۳۶۰ شمسي دار فاني را وداع گفت.
آيتا... طاهري خرم آبادي تحصيلات خود را در يكي از دبستان هاي خرم آباد آغاز كرد، وي اصرار داشت كه با لباس روحانيت به مدرسه برود؛ اما بسياري از معلمان با اين مساله مخالف بودند كه پشتيباني مرحوم حجتالاسلام حاج سيد احمد طاهري، عموي وي، آنها را وادار به سكوت ميكرد.
وي در همان دور دبستان، با ديگر شاگردان مدرسه به مناظره درباره مسايلي چون علم و ثروت ميپرداخت و گاهي كه نماز جماعت برپا ميشد، امامت آن را به عهده ميگرفت. با پايان يافتن دوره ابتدايي، به مدرسه علميه كماليه رفت و در دو سال جامع المقدمات و سيوطي را فرا گرفت. سپس به همراه مادر خود، به قم عزيمت كرد تا تحصيلات حوزوي خود را در آن ديار عالم پرور ادامه دهد.
در همان سال اول ورود به قم، كتاب مغني، حاشيه ملاعبدا... و مقداري از سيوطي را كه باقي مانده بود فرا گرفت. در سال بعد معالم الاصول و شرح شمسيه و در دو سال بعد از آن، لمعه، قوانين و مطول را آموخت و در سال پنجم رسائل و مكاسب شيخ انصاري را آغاز كرد. در مدت سه سال آن كتابها را به همراه جلد اول كفايه به پايان برد و جلد دوم كفايه را هم زمان با رفتن به درس خارج امام(ره) شروع كرد. مقداري از درس خارج قضا را در محضر آيتا... العظمي بروجردي فرا گرفت كه به دليل فوت ايشان، از ادامه آن باز ماند. هم زمان در درس بيع امام خميني(ره)شركت ميجست و پس از تبعيد امام، به درس مرحوم آيتا... داماد و آيتا... حاج آقا مرتضي حائري يزدي رفت.
آيتا... طاهري خرم آبادي در دوره تحصيل خود از محضر استادان و عالمان برجستهاي كسب فيض كرد كه حوزههاي علميه خاطرة مبارزات و مجاهدت هاي آنان را هرگز از خاطر نميزدايد.
وي با ورود به قم، حاشيه ملاعبدا... را نزد آقاي هاشمي رفسنجاني فرا گرفت. براي تحصيل معالم الاصول و مطول به نزد آقاي شب زندهدار رفت و لمعه را نزد مرحوم حاج آقا حسين جزايري از فضلاي خرمآباد، آقايان باقري كني و ستوده خواند و رسائل شيخ انصاري را نزد آقايان مكارم شيرازي، شبزندهدار، مشكيني و سبحاني فرا گرفت و براي آموختن مكاسب محرمه با آقاي حاج سيد علي محقق داماد به مباحثه پرداخت كتاب بيع را نيز نزد آيةا... خزعلي فرا گرفت.
كفايةالاصول را نيز در محضر مرحوم شيخ عبدالجواد اصفهاني (جبل عاملي) و مرحوم سلطاني (طباطبايي) آموخت، براي تحصيل درس خارج، به درس مرحوم آيتا... بروجردي و مرحوم امام خميني رفت.
آيتا... طاهري خرم آبادي، پس از تبعيد امام، در درس آقايان گلپايگاني، شيخ مرتضي حائري و داماد شركت كرد،و از محضر مرحوم حاج آقا حسن فريد اراكي بهرههاي فراوان برد.
در فلسفه نيز، وي، منظومه ملاهادي سبزواري را نزد مرحوم آيتا... حاج آقا مصطفي خميني و آيتا... اميني آموخت. اشارات و الهيات شفا را نزد آيتا... جوادي آملي و مقداري از اسفار را نزد مرحوم علامه طباطبايي فرا گرفت. بخشي از اسفار را نيز در محضر آيتا... شهيد مطهري خواند.
وي در دوره سطح با آقايان سيد احمد مرعشي، سيد علي محقق، عميد زنجاني به مباحثه ميپرداخت، و از هم مباحثهاي هاي دوره تحصيل درس خارج وي ،مي توان از آقايان مؤمن، حسيني كاشاني، رباني املشي و حاج حسن تهراني نام ميبرد.
آيت ا... طاهري خرم آبادي، در سال هاي متمادي حضور در حوزه علميه قم، خدمات علمي و فرهنگي شاياني را به اين حوزه سترگ تقديم داشته، و در كنار تدريس، از سال هاي پيش از پيروزي انقلاب تاكنون، در نشريات گوناگوني، مقالههاي جامع علمي و سياسي خود را به چاپ رساند، كه برخي از آنها به صورت كتاب منتشر شده است.
رسالة في صله الرحم و قطعيتها، مسالة ولاية الفقيه في كلام الشيخ الانصاري، اسلام و مسائل اجتماعي، ولايت فقيه و حاكميت ملت، جهاد در قرآن، و رسالهاي در عموم حجيت بينه از جمله كتاب هاي اين عالم عاليقدر است.
فعاليتهاي سياسي:
در سال ۱۳۴۱، شاه و عوامل آن، لوايح ششگانهاي را با ظاهر اصلاحات و ايجاد رفاه براي مردم تدوين كردند و ميخواستند آن را به رفراندوم بگذارند.
امام خميني(ره) كه به خوبي از حيله و عوامفريبي شاه اطلاع داشت، مخالفت خود را با لوايح اعلام، و به آيتا... طاهري خرم آبادي نيز دستور داد كه به خرم آباد برود و مسايل مطرح شده را با علما و مردم آن ديار در ميان بگذارد.
تلاش آيت ا... طاهري خرم آبادي در آن روزگار براي رساندن پيام امام(ره) و گرد هم آوردن علماي خرم آباد و تصميمگيري براي مسايل پيش آمده، نقطه عطفي در مبارزات وي است.
وي پس از مدتي به قم رفت و گزارش مذاكرات علما و جريان هاي پيش آمده در شهر را، به اطلاع امام خميني(ره) رساند.
وي در اوايل سال ۱۳۴۲ به منظور تبليغ و در آستانه ماه محرم، تصميم به عزيمت به كاشان گرفت و آن را با امام(ره) در ميان گذاشت، امام(ره) ضمن موافقت، پيام هايي براي علماي كاشان با موضوعيت جريان هاي پيش آمده و ضرورت مبارزه با رژيم شاه، دادند.
وي ضمن رساندن اين پام ها، سخنراني هاي مهم و افشاگرانهاي را در ايام ماه محرم انجام داد كه شور عجيبي در مردم كاشان ايجاد كرد و ساواك و عوامل رژيم پهلوي را هراسناك ساخت، همچنين سخنراني وي پس از حادثه ۱۵ خرداد در حرم مطهر حضرت معصومه(ع) در حمايت از امام(ره) و محكوم كردن جنايات رژيم، در كارنامه مبارزاتي او ميدرخشد.
در طول سال هاي مبارزه، آيت ا... طاهري خرم آبادي، بارها و بارها مورد تعقيب ساواك قرار گرفت، و چند تبعيد يا زنداني شد، اما بينش صحيح وي از انقلاب و همچنين اطاعت محض از امام(ره) و علاقه وافر به ايشان، تبعيد و زندان را بر وي هموار ميساخت.
وي هدف امام خميني(ره) از نهضت را اينگونه بيان ميكند: «از پاي درآوردن حكومت سلطنتي در حد ساقط كردن آن و يا ضعيف كردن آن، به عنوان هدف ميان مدت براي همه روشن بود. اما هدف نهايي نميخواهم بگويم براي همه، ولي براي بسياري از مبارزان نيز مجهول بود. به هر حال تا پيش از مطرح شدن مباحث ولايت فقيه حضرت امام، بحثي در مورد نظام جايگزين رژيم شاهنشاهي نشده بود. مباحث امام افق مبارزه را وسيعتر كرد و يك هدف مشخص و روشن را براي نهضت ترسيم كرد و آن، حكومت اسلامي و مسأله ولايت فقيه بود».
آيتا... طاهري خرم آبادي، در حدود سال ۵۶ به عضويت رسمي جامعه مدرسين حوزه علميه قم درآمد، هر چند پيش از آن نيز در فعاليت هاي مبارزاتي با اعضاي اين مركز همكاري داشت.
وي پس از پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي در مسووليت هاي گوناگون به ايفاي نقش پرداخت و خدمات ارزشمندي را در عرصههاي گوناگون از جمله عضويت در مجلس خبرگان قانون اساسي به نمايندگي از مردم لرستان، عضويت در جامعه مدرسين حوزه علميه قم، نمايندگي امام در امور حج و زيارت ، نمايندگي حضرت امام در سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در سال ۱۳۶۰، نمايندگي امام در پاكستان، عضويت در مجلس خبرگان رهبري و عضويت در هيات رييسة آن، و امامت جمعه موقت تهران با حكم رهبر معظم انقلاب به انجام رساندند.
۷۲۶۹/۶۳۰/ ۶۴۰