نشست دو روزه سران بيست كشور بزرگ اقتصادي جهان موسوم به جي ۲۰ (G۲۰) كه از روز پنجشنبه چهاردهم شهريور در شهر سن پترزبورگ روسيه به مدت دو روز آغاز به كار كرده بود، اگرچه روز گذشته با موفقيت هايي در حوزه هاي اقتصادي همچون توافق بر سر رشد اقتصادي، مبادلات بازرگاني، شفافيت بانكي و جلوگيري از فرار مالياتي شركت هاي چندمليتي به پايان رسيد، اما در حوزه سياسي و به ويژه موضوع بحران سوريه اختلافات را بيش از پيش تشديد كرد. گروه ۲۰ در واقع گروهي متشكل از ۱۹ كشور آرژانتين، استراليا، برزيل، كانادا، چين، فرانسه، آلمان، هند، اندونزي، ايتاليا، ژاپن، مكزيك، روسيه، عربستان، آفريقاي جنوبي، كره جنوبي، تركيه ، انگليس، آمريكا و اتحاديه اروپا (به نمايندگي رييس شوراي اروپا) است.
گروه بيست كه بيشتر اجلاسي اقتصادي و متشكل از بيست كشور صنعتي جهان است، در سال هاي اخير به دليل شرايط سياسي ويژه خاورميانه، وقوع بحران هاي متعدد و مهمتر از آن، وجود اختلافات فراگير ميان اعضاي مهم و عمده آن يعني روسيه، آمريكا، انگلستان، فرانسه و آلمان به محل بحث هاي داغ سياسي ميان اين كشورها تبديل شده است و در دو روز گذشته نيز به مانند دو سال اخير فضاي سياسي به موضوع سوريه اختصاص يافته بود كه باز بدون نتيجه پايان يافت.
بحران سوريه در حالي از اسفند ۱۳۸۹ آغاز گرديده و به جنگ داخلي در اين كشور تبديل شده كه از همان ابتدا آمريكا و گروه ائتلافي غرب تلاش كرده اند تا به بهانه هاي مختلف و از جمله به كارگيري تسليحات شيميايي، توازن سياسي و نظامي را به نفع معارضين تغيير دهند و در اين ميان روس ها نيز تلاش مي كنند تا با اجماع سازي بين المللي مانع مداخله نظامي در سوريه گردند. در اين قالب، اختلافات دو طرف در ماه هاي اخير بشدت افزايش پيدا كرد. اما روز گذشته و در طول اجلاس گروه بيست در سن پترزبورگ روسيه، اختلافات روساي جمهور دو كشور يعني ولاديمير پوتين و باراك اوباما در مواضع دو طرف نيز تبلور گسترده داشت. در اين زمينه، باراك اوباما كه وظيفه تصميم گيري درباره حمله به سوريه را هفته گذشته به كنگره آمريكا واگذار كرده بود، عصر روز گذشته در سن پترزبورگ اعلام كرد كه گرفتن اين مجوز امري مشكل است. اوباما در عين حال تاكيد كرد كه جهان نمي تواند در قبال سوريه منفعل و دست بسته باقي بماند و يك حمله محدود مي تواند نظام سوريه را از تكرار چنين اعمالي منع كند .به گفته رييس جمهور آمريكا، اقدام نظامي همواره با مخالفت هايي در سطح جهان مواجه است.
از ديگر سو، ولاديمير پوتين رييس‌جمهور روسيه هم در كنفرانسي خبري گفت كه اكثر رهبران شركت‌كننده در اين نشست با اقدام نظامي عليه سوريه مخالف هستند. پوتين در ادامه صحبت‌هايش افزود در جريان مذاكراتي كه تا ساعت يك بامداد ادامه داشت، تنها آمريكا، فرانسه، كانادا، عربستان و تركيه بدون موافقت شوراي امنيت سازمان ملل با انجام حمله نظامي موافق بودند. رييس‌جمهوري روسيه گفت كه مذاكراتي خصوصي با باراك اوباما رييس‌جمهوري آمريكا داشته است. رهبران آمريكا و روسيه مواضع كاملا متفاوتي در قبال واكنش به حمله شيميايي در سوريه دارند. پوتين بار ديگر تاكيد كرد كه هر گونه اقدام نظامي، ناقض قوانين بين‌المللي است. رييس‌جمهوري روسيه از حمله شيميايي به حومه دمشق كه ماه گذشته صورت گرفت، به عنوان اقدامي تحريك‌آميز از سوي مخالفان مسلح دولت سوريه نام برد. به گفته پوتين، مخالفان با هدف انجام مداخله نظامي در سوريه دست به اين اقدام زده اند.
بحران سوريه را شايد بتوان يكي از پيچيده ترين بحران هاي چند سال اخير در خاورميانه قلمداد كرد، بحراني كه حال با قطب بندي هاي منطقه اي و بين المللي مواجه شده است. به نحوي كه از يك سو، آمريكايي ها بر مواضع نادرست خود تاكيد داشتند و از ديگر سو روس ها نيز تلاش مي كردند تا با اجماع سازي، به مقابله با رويكرد مداخله گراي واشنگتن بپردازند. در اين چارچوب، اگر از زاويه ديد مسكو به بحران سوريه و حل بحران هاي منطقه اي نگاهي بياندازيم، متوجه مي شويم كه مسكو در مواجهه با بحران هاي منطقه اي گذشته همچون بحران عراق و ليبي در مورد رفتار آمريكايي ها به اين تجربه رسيده كه نمي توان به واشنگتن اعتماد كرد چراكه در مورد بحران عراق و ليبي، بهانه آمريكايي ها در مورد تسليحات شيميايي رد شد و از اينرو، دولت پوتين در باب بحران سوريه به دنبال مقاومت و ايجاد اجماع جهاني در مقابل سياست هاي آمريكا است. در اين زمينه و در حاشيه نشست گروه ۲۰، دميتري پسكوف سخنگوي دولت پوتين، بار ديگر ارزيابي اطلاعاتي آمريكا در مورد نقش دمشق در حمله شيميايي را رد كرد و گفت: ما نمي توانيم اين شواهد را بپذيريم چون فاصله زيادي با اثبات دارد. بر اين مبنا، اجلاس سن پترزبورگ بار ديگر نشان داد كه رويكرد واشنگتن مبني بر ايجاد اجماع جهت مداخله نظامي با شكست مواجه شده است چراكه امروز فضاي بين المللي ديگر به كشورها اجازه نمي دهد كه بر اساس افكار امنيتي خود دست به ماشه برده و حاكميت مستقل يك كشور را نقض كنند. همچنين به نظر مي رسد كه خود افكار عمومي آمريكا نيز مخالف حمله نظامي به سوريه باشد، در اين زمينه موسسه افكار سنجي گالوپ در آخرين نظرسنجي خود از مردم آمريكا، اعلام كرده است كه ۵۱ درصد مردم اين كشور مخالف مداخله نظامي در سوريه هستند.
در نهايت، اجلاس گروه بيست در سن پترزبورگ روسيه در حالي به پايان رسيد كه تلاش اوباما جهت ايجاد اجماع جهاني در مداخله نظامي با شكست روبه رو گرديد و با توجه به عقب نشيني انگلستان بعنوان متحد اصلي آمريكا در موضوع مداخله نظامي و بسياري از كشورهاي ديگر، اگر واشنگتن بخواهد به طور يكجانبه وارد مداخله نظامي شود، مشروعيت و مقبوليتي بين المللي كه اوباما در پنج سال اخير به دنبال آن بوده، نابود خواهد گرديد.
تحقيق**۲۰۴۰**۱۳۵۸