*** تصادف چيست ؟
در باب معني تصادف ، تعاريف متفاوتي ارايه شده ، اما ساده ترين آن برخورد دو وسيله نقليه با يكديگر ، حيوان، انسان، اشياء، خروج وسيله نقليه از جاده و يا واژگوني منجر به جرح، قتل و خسارت است.
*** آمار تلفات تصادفات رانندگي كشور
بر اساس آمار ، طي ۱۰ سال گذشته ۲۳۸ هزار و ۷۸۰ نفر در سوانح رانندگي داخل كشور كشته و دو ميليون و هفتصد هزار نفر مصدوم شده اند.
*** راننده، مقصر عمده سوانح رانندگي
سردار «موسي اميري» جانشين پليس راهور ناجا با تاكيد برنقش «عامل انساني» در وقوع تصادفات ،بي دقتي راننده و بي توجهي به علائم راهنمايي و رانندگي را به عنوان دو معيار عمده اين مقوله ياد مي كند و مي افزايد : مقدمه هر تصادفي، يقينا ارتكاب تخلف است وتخلف زماني رخ مي‌دهد كه قوانين و مقررات رانندگي ناديده گرفته شود.
وي به عنوان نمونه بااشاره به قانون الزام راننده به بستن كمربند ايمني در خودرو مي گويد: اين قانون از مصاديق رعايت قوانين و مقررات رانندگي است، اگر چه بستن كمربند ايمني در ابتدا براي بعضي از افراد آزار دهنده است اما نقش بسيار مهم و حياتي در كاهش تصادفات جاده‌اي، به ويژه كاهش تلفات انساني ايفا مي كند .
به گفته وي، بستن كمربند نه تنها براي راننده ، بلكه براي سرنشينان اعم از بزرگسال و كودكان بويژه در راههاي برون شهري بايد جدي گرفته شود تا در تصادفات احتمالي از خطرات جاني در امان باشند.
وي يكي از دلايل وقوع تصادفات را بي دقتي و حواس پرتي راننده حين رانندگي دانسته و اين گونه توضيح مي دهد: حواس پرتي و بي دقتي را زماني مي‌توان به تمركز تبديل كرد و به واسطه آن عكس العمل و واكنش مناسب در وقوع حوادث نشان داد كه از مواد الكلي و داروهاي روان گردان استفاده نكنيد، با تلفن همراه صحبت نكنيد، در حين رانندگي از استعمال دخانيات و از خوردن و آشاميدن پرهيز كنيد و از همه مهمتر در حال خستگي و خواب آلودگي هرگز رانندگي نكنيد تا مانع وقوع درصد زيادي از تصادفات رانندگي شويد.
سردار «موسي اميري» از ديگر موارد مؤثر در اجتناب از تصادفات جاده اي را بررسي شرايط خودرو در فواصل زماني مناسب، آگاهي كامل از محدوديت هاي خودرو ، آگاهي با شيوه رانندگي در شرايط آب و هوايي نامناسب، حتي الامكان اجتناب از رانندگي در شب و پرهيز از رانندگي هاي طولاني مدت ياد كرد.
*** سهم ايران در تصادفات رانندگي
دكتر «محمد رضا احدي » عضو هيات علمي دانشگاه علم و صنعت و رييس گروه ايمني پژوهشكده حمل و نقل در خصوص تصادفات مي گويد: براساس يك شاخص معتبر «تعداد كشته شدگان در هر ۱۰۰هزار نفر جمعيت» در سال ۲۰۱۰ ميلادي بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهاني، براي ايران (۳۴.۱) و آمريكا (۱۱.۴)، استراليا (۶.۱) ، انگلستان (۳.۷)، ژاپن (۵.۲) ، مصر (۱۳.۲) ، عراق (۳۱.۵) ، هندوستان (۱۸.۹) ، تركيه (۱۲)وعربستان (۲۴.۸) است كه البته كشورمان در ميان ۱۸۰ كشور بر اساس اين شاخص در زمره پنج كشور آخر قرار مي‌ گيرد.
وي ادامه مي دهد : با توجه به كاهش اندك ميزان كشته شدگان تصادفات در سالهاي اخير، شاخص مزبور تا حدي بهبود پيدا كرده و كشته شدن تنها ۱۹ هزار نفر در تصادفات سال ۹۱ ! اين شاخص را به ميزان ۲۵.۳ ارتقاء و كشورمان را با چند پله صعود در رده ۱۵ كشور آخر قرار داده است.
*** نقاط حادثه خير جاده اي
دكتر « احدي » درتعريف «نقاط حادثه خيز» در جاده ها مي گويد: نقاط حادثه ‌خيز در سطح شبكه راهها به مناطقي گفته مي‌ شود كه به دليل وجود خطرات و مشكلاتي كه ريشه در عوامل مختلف دارند ، احتمال وقوع حوادث منجر به خسارت در آنها وجود دارد.
وي اضافه مي كند : يك گروه از انواع حوادثي كه در چنين نقاطي ممكن است به وقوع بپيوندد حوادث ترافيكي يا همان تصادفات هستند ، اگر تصادفات مكرر در نقاطي از شبكه راهها رخ دهد بطوريكه از يك حد معين (حد بحراني) تجاوز نمايد آن نقطه را به عنوان يك نقطه سياه يا پرتصادف معرفي مي‌ كنند.
وي شناسايي مكانهاي مشكل دار در شبكه راهها را با دو رويكرد ممكن دانسته و ادامه مي دهد : يك رويكرد پيشگيرانه است ، شناسايي نقاطي كه پتانسيل وقوع تصادف را دارند ولي الزاماً تصادفات مكرر هنوز در آن رخ نداده است.
وي افزود: ديگري رويكرد واكنشي است كه به دنبال شناسايي نقاطي است كه از نظر آماري وقوع تصادفات مكرر در آن مسجل شده است.
وي مي گويد: در حال حاضر رويكردي كه در دستگاه‌هاي متولي و اجرايي به عنوان شناسايي نقاط حادثه‌خيز مطرح است بيشترمبتني بر آمار تصادفات است. اين رويكرد اگرچه به واسطه اسناد آماري، ملموس و قابل درك واز نگاه عمومي مديران و مردم از اولويت اجرايي برخوردار است ولي متأسفانه پرهزينه محسوب شده و از نظر اجرايي نيز با محدوديت‌هاي بسياري همراه است ضمن اينكه آسيب‌هاي متعدد ناشي از تصادفات را نيز نمي‌ تواند كاهش دهد.
*** ارجحيت رويكرد پيشگيرانه
به اعتقاد وي و تحقيقات متعددي كه در دنيا به انجام رسيده، رويكرد پيشگيرانه از نظر اجرايي و هزينه بر رويكردهاي واكنشي ارجحيت دارد.
دكتر « احدي » مشكلاتي كه در شبكه راهها مي تواند منجر به وقوع تصادفات شود را به سه دسته تقسيم كرده و آنها را شامل مشكلات مطلق راه ، مشكلات مرتبط با تعامل راه با استفاده كنندگان از آن و مشكلات مرتبط با تعامل راه با وسايل نقليه دانسته و اظهار مي دارد : مشكلات مطلق راه مي تواند نشآت گرفته از مشكلات طرح هندسي، روسازي راه، علايم و تجهيزات ايمني، ابنيه فني و تأسيسات باشد.
وي ادامه مي دهد : اگرچه در طراحي راهها ازآيين‌ ‌نامه و دستورالعمل‌هاي حاوي اصول و ضوابط ايمني استفاده مي‌شود ولي رعايت ضوابط آيين‌نامه‌ها شرط لازم تأمين ايمني بوده و ممكن است كافي نباشد.
دكتر احدي مي گويد: از طرفي برخي مشكلات و محدوديت‌هاي اجرايي ممكن است باعث شود آنچه كه طراحي شده عيناً اجرا نشود از اين رو كنترل و بازبيني طرح ‌هاي مطالعاتي موجب اطمينان خاطر از تأمين شرايط كافي براي ايمني راه مي انجامد.
*** سهم اندك جريمه در كاهش تصادفات
وي در خصوص وضعيت رعايت قوانين راهنمايي و رانندگي در كشور در مقايسه با ساير كشورها به آمار استناد كرده و مي افزايد : در يك تحقيق مشخص شده بر اساس دو شاخص« نسبت تعداد تخلفات به متوسط جريمه ها » و« تعدادتخلفات به تعداد وسايل نقليه» ميزان جريمه هاي ترافيكي كشورمان در مقايسه با ۱۴ كشور در ديگر قاره‌ها بسيار پايينتر است.
وي ادامه مي دهد : ايران دربين پنج كشور اول، به لحاظ بزرگي نسبت جريمه به متوسط درآمد افراد جامعه قرار داشته و تعداد تخلفات ترافيكي نسبت به ساير كشورها بالا بوده وبراساس هردوشاخص دربين سه كشور اول ( در بين ۱۵كشور)قرار دارد.
***۱۷۴۶***۱۶۴۷