به گزارش ايرنا، مزايده اين خانه تاريخي كه هنوز ثبت ملي نشده، هفته گذشته از سوي مالك آن يعني ستاد اجرايي فرمان امام(ره) انجام شد اما با تلاش رسانه ها و دوستداران ميراث فرهنگي مبني بر آگاه سازي عمومي درباره ويژگي اين خانه، كسي حاضر به شركت در اين مزايده نشد.
«شهرام شهريار» از فعالان ميراث فرهنگي تهران در رابطه با تاريخچه خانه پيرنيا يكم به كميته پيگيري خانه هاي تاريخي گفت: ميرزا نصرالله خان نائيني از رجال سرشناس اواخر دوره ناصري تا اوايل سلطنت محمد علي شاه ملقب به مشيرالدوله بود.
وي در لاله زار نو، قطعه زميني را حدفاصل كوچه هاي پيرنيا و پيرنيا يكم خريداري كرد تا براي خود و دو پسرش حسن پيرنيا (مشيرالدوله) و حسين پيرنيا (موتمن الملك) خانه اي بنا كند.
وي ادامه داد: حسين پيرنيا معروف به موتمن الملك در جنوب اين زمين عمارتي زيبا و باغي مشجر در شمال آن احيا كرد (شماره ۱ قرمز در عكس) كه در سال ۱۳۶۰ اين بنا تخريب و يكي از آن خانه ها به موزه سينما تغيير كاربري داد.
پس از انتقال موزه به باغ فردوس، پژوهشكده سينما به اين مكان انتقال داده شد و هم اكنون در باقيمانده يكي از خانه هاي موتمن الملك، نوادگانش در كوچه پيرنيا در حال زندگي هستند. در قسمت ديگر اين زمين واقع در كوچه پيرنيا فعلي(شماره ۲ سبز)، حسن پيرنيا عمارت هايي بنا كرد كه بعدها بين پسران و نوادگانش تقسيم شد.
شهريار به عمارت اصلي مشيرالدوله پيرنيا اشاره كرد و ادامه داد: عمارت اصلي حسن پيرنيا به داود پيرنيا رسيد (شماره ۴) و بعدها در ۱۱ مرداد سال ۱۳۷۶ به شماره ۱۸۹۹ در فهرست آثار ملي كشور ثبت شد و اكنون در اختيار دانشگاه علوم پزشكي و موسسه مطالعات تاريخ پزشكي، طب اسلامي و مكمل است كه متاسفانه ساخت و سازي در سال ۸۶ باعث شكسته شدن حريم اين بنا شد كه خوشبختانه با تلاش دوستداران تهران، اين ساخت و ساز بي نتيجه ماند اما آسيب فراواني به اين بنا وارد شد و تا كنون اين آسيب ها از سوي ميراث فرهنگي مرمت نشده است.
وي تاكيد كرد: عمارت شمالي مجموعه بناهاي حسين پيرنيا (شماره ۳قهوه اي رنگ در عكس) به احمد ابوالقاسم پيرنيا سيزدهيمن رييس دانشكده علوم پزشكي رسيد كه در سال هاي بعد از انقلاب تخريب و جاي آن پاساژ مرجان در كوچه پيرنيا يكم ساخته شد.
در قسمت جنوب شرقي نير عمارت پيرنيا يكم (ساختمان شماره ۵ صورتي) ساخته شد كه به ديگر فرزند حسن پيرنيا يعني هرمز پيرنيا رييس تشريفات پهلوي دوم رسيد و در كنار اين بنا نيز حمام مجموعه بناهاي پيرنيا قرار دارد (شماره ۶ بنفش).
مدير سايت سفر نويس به مزايده اخير خانه هرمز پيرنيا اشاره كرد و گفت: بعد از انقلاب در اين خانه قدس اعظم دختر موتمن الملك و همسر هرمز پيرنيا سكونت داشت كه بعد از فوت آن در اوايل دهه ۷۰ شمسي، اين خانه به دليل پيگيري نكردن خاندان پيرنيا كم كم رو به نابودي و زوال رفت.
وي ادامه داد: خانه هرمز پيرنيا در زميني به مساحت ۳۹۰ متر و با پلاني مستطيل شكل كه از فرانسه آورده شده بود، احداث شده است.در اين عمارت سرستون هاي گچ بري شده با تزئيناتي از برگ و گل مشاهده مي شود.
در سال ۱۲۸۵ و در اتاق هاي اين خانه بر اساس كتاب «در تير راس حادثه» كه توسط انتشارات اختران به چاپ رسيده است و به بررسي خاطرات احمد قوام السلطنه مي پردازد، فرمان مشروطيت توسط حسن و حسين پيرنيا تدوين شد و به وسيله احمد قوام السلطنه انشا و توسط نقاش معروف كمال الملك ويرايش شده است.

** تابلوهايي كه دزديده شدند
شهريار از دزديده شدن عمدي تابلوهاي اين بنا خبر داد و ادامه داد: در ايوان اين بنا ۱۰ تابلو گچي از تصاوير شخصيت هاي فرانسوي وجود داشت كه بنا به گفته عده اي ره آورد سفر حسن پيرنيا از سفر به روسيه و فرانسه بود كه در بازديد اوليه از اين بنا در سال ۸۹ تنها، يك تابلو آن موجود نبود اما متاسفانه اين تابلو ها به مرور زمان ناپديد شد.
بنا به گفته شاهدان عيني، بخش عمده آن در زمستان ۹۰ توسط افراد مشكوك و نه معتادين، دزديده شد كه با پيگيري هاي كميته پيگيري حفاظت از خانه هاي تاريخي تهران از طريق ميراث فرهنگي استان تهران از ستاد اجرايي فرمان امام به عنوان مالك و حافظ اين بنا، ستاد اجرائي اعلام كرد كه تابلو توسط اين مركز به انبار ستاد انتقال داده شده است اما بر اساس گفته شاهدان عيني، اين افراد كارمندان ستاد اجرايي فرمان امام نبوده اند.

** اهمال در ثبت اثر
شهريار در رابطه با ثبت اين بنا و اهمال هاي صورت گرفته ميراث فرهنگي اظهار تاسف كرد و افزود: اين بنا در سال ۱۳۸۸ توسط محمد عبدلي يكي از كارشناسان ميراث فرهنگي استان تهران شناسايي و مستحق ثبت در سياهه آثار ملي شد.
اين اثر خوشبختانه در شهريور سال گذشته و در پنجمين همايش ثبت آثار كشور از سوي استان تهران در شوراي ثبت آثار ملي كشور ارايه و با ثبت آن موافقت شد اما از آن همايش تا كنون پرونده ثبتي اين اثر از سوي استان تهران به اداره كل ثبت آثار كشور ارسال نشد.
به گفته شهريار، آتوسا مومني مديركل وقت آثار كشور و سپس ساسان قاسمي مديريت جديد اين دفتر در معاونت ميراث فرهنگي كشور در اين مدت هيچگاه استان تهران را به خاطر ارسال نكردن پرونده اين اثر به سازمان مركزي بازخواست نكردند تا شماره ثبت به آن تعلق گيرد.
اين فعال ميراث فرهنگي تاكيد كرد: در اثر اهمال سازمان مركزي ميراث فرهنگي و اداره كل استان تهران، پرونده اين اثر با نام غلط «خانه مهدوي» آماده شد اما هيچ وقت شماره ثبت به آن تعلق نگرفت.
مدير سايت سفر نويس يادآورشد: به تازگي ستاد اجرايي فرمان امام اقدام به فروش عمارت هرمز پيرنيا و بناي تاريخي ديگري كه در پشت حمام قرار دارد به رقم ۱۲ ميليارد و ۴۰۰ ميليون تومان به مساحت ۹۵/۱۸۸۲ متر مربع و با كاربري تجاري، اداري و مسكوني، كرده است.
وي افزود: به دليل فشارهاي رسانه اي هيچ شخصي حاضر به شركت در مزايده ستاد اجرايي نشد اما همچنان سايه تخريب بر سر اين بنا وجود دارد و جا دارد كه سازمان ميراث فرهنگي اين ۳ اثر را ثبت و اهمال هاي خود را جبران كند و با همكاري مالك بنا نسبت به مرمت اين بنا اقدام كند و اين بنا فاخر را تبديل به موزه مشروطه ايران كند.
همچنين پس از تلاش هاي كميته پيگيري حفاظت از خانه هاي تاريخي تهران، پرونده ثبتي خانه هرمز پيرنيا (مهدوي) هفته گذشته از سوي اداره كل ميراث فرهنگي استان تهران به دفتر ثبت آثار كشور در معاونت ميراث فرهنگي ارسال شده است و منتظر موافقت با ثبت اضطراي اين بنا از سوي مهدي حجت معاون جديد ميراث فرهنگي و هر گونه اقدام عاجل ديگر است.
فراهنگ **۲۰۲۵