دنياي امروز شاهد رقابت بي وقفه دوربين ها، شبكه هاي اينترنتي، تلويزيوني و ماهواره اي براي تسخير اذهان عمومي است. اين رسانه ها تلاش دارند تا بجاي انسان به جهان پررمزو راز بنگرند و بجاي او بينديشند و براي او تصميم بگيرند.
گرچه نقش رسانه بويژه رسانه هاي مستقل در سير تحولات جوامع، نقشي غير قابل انكار است اما ، تجزيه وتحليل رخدادهاي جهان امروز، بيانگر اين نكته است كه حاكميت نظام سلطه برشبكه هاي صوتي و تصويري، نقش آگاهي بخش اين رسانه ها را دستخوش تغييرات قرار داده و اين دگرگوني نه تنها پيامدهاي ناگواري براي ملتهاي جهان داشته، بلكه موجب شده تا انسان امروزي از واقيعات امور مهجور و محروم شود.
با اين حال ، تحولات تازه اي در راه است كه آثار و علائم آن بشكل نوعي وازدگي از وضعيت كنوني، در بسياري از جوامع بروز يافته و صداي شكست تلاشهاي بي وفقه و رقابت شتا بزده رسانه هاي و شبكه هاي مختلف صوتي و تصويري بگوش مي رسد.
خيزشها و بيداري عمومي كه اكنون در سراسر جهان ظهور و بروز يافته ، نشانه بارزي از بي اثر بودن يا خنثي شدن كاركرد هاي رسانه هاي وابسته به نظام سلطه است و اين مولفه نويد مي دهد كه پروژه هاي پيچيده جنگ نرم به رغم تلاش بي وقفه قدرتهاي سلطه گر، درسراشيبي شكست و ناكامي است.
خيزشها و حركتهايي كه اكنون در نقاط مختلف رخ نمايان كرده ، بي ترديد ثابت مي كند كه انسان امروز بي توجه به سرهم بنديهاي امپراطوران رسانه اي در تلاش است تا خود را از سلطه بي چون وچراي شبكه هاي يكسو نگر نجات دهد و بدون واسطه، حقايق و زيبايي هاي ساير جوامع را بشناسد.
انسان امروز تشنه حقيقت و صداقت و ارزشهاي اخلاقي است به همين دليل ، مي تواند گمشده خود را با مشاهده مستقيم و قرارگرفتن در فضاي معنوي اماكن تاريخي - مذهبي و كنكاش در گذشته بيابد.
وجود ميليونها گردشگر مذهبي معرف نياز انسان امروز و گرايش فراگير جوامع بشري به اين رويكرد است.

**ضرورت و اهميت گردشگري مذهبي
با توجه به اين رويكرد جهاني و ضرورتهاي سياسي، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي آن از يكسو و ويژگيها و قابليتهاي ايران اسلامي از سوي ديگر، گردشگري ديني و فرهنگي بايد به عنوان راهبرد و برنامه اي بلندمدت مورد توجه قرار گيرد و در عمق سياستهاي راهبردي منطقه اي و جهاني جمهوري اسلامي جايگاه خاص داشته باشد.
جهانگردي ديني مي تواند فرصتي باشد براي تبيين حقايق، انتقال ارزشها و مفاهيم و رويكرد پيشبرنده در مقابله با جنگ نرم.
انسان معاصر در جهان پيشرفته امروز هرچند در محاصره جذابيت‌هاي زندگي مادي قرار گرفته است؛ ولي هنوز دين و گرايش مذهبي نقش مهمي در زندگي پيروان اديان مختلف ايفا مي‌كند. به‌عبارت ديگر، با وجود تمام تلاشي كه براي سست‌كردن اعتقادات ديني در بين پيروان اديان الهي صورت مي‌گيرد، هنوز هيچ نيرو يا جذابيتي نتوانسته است مانع گسترش باورهاي ديني در جوامع مختلف شود و برخلاف تفكراتي كه انسان قرن حاضر را انساني بي‌تفاوت نسبت به دين و گرايش‌هاي ديني جلوه مي‌دهد، آنقدر مساله دين براي انسان امروز از اهميت برخوردار است كه ساليانه ميلياردها دلار صرف سفرهاي مذهبي مي‌شود.
گواه اين ادعا، تداوم و سير صعودي سفر به مناطق مقدس و اماكن مذهبي در سراسر جهان است كه حتي باعث شده امروز گردشگري مذهبي به زيرشاخه‌اي مهم از صنعت گردشگري تبديل شود.
در اين ميان، سرعت رشد و توسعه گردشگري ديني، گوي سبقت را از ديگر اشكال گردشگري نظير طبيعت‌گردي،گردشگري تاريخي و... ربوده است تا آنجا كه بسياري از مقامهاي سازمان ‌هاي مسئول در كشورهاي مختلف بشدت در تلاشند تا با معرفي و تبليغ اماكن مذهبي كشورشان، از رقابت بسيار پرسود و و اثرگذار جهاني براي جذب گردشگران مذهبي عقب نمانند.
از طرفي گردشگري و جهانگردي از نظر تاريخي با دين، معرفت و جهان بيني درآميخته و امروزه نيز بيشترين شمار گردشگران و متفكران را در اماكن تاريخي مذهبي مي توان ديد.
گردشگران مذهبي از نظر ويژگيهاي شخصيتي و سطح آگاهي با ساير گردشگران متفاوتند، زيرا ، اكثر آداب اجتماعي و اخلاقي را رعايت مي كنند و رغبت خاصي به علوم و معارف ديني دارند.

**اسلام و گردشگري
در دين مبين اسلام در باره ضرورت شناخت از طريق مشاهده مستقيم و گردشگري به اشكال مختلف تاكيده شده است.براي نمونه،مراسم حج به عنوان درخشانترين، زيباترين و عظيم ترين جلوه گردشگري ديني از جمله فرايض ديني مسلمانان است.
خداوندمتعال درآيه ۹۷ سوره مباركه آل عمران ، اين مطلب را يادآوري ‌مي ‌كند:«در آن نشانه ‌هايي روشن [ازجمله] مقام ابراهيم است و هركه در آن درآيد در امان است و براي خدا حج آن خانه بر عهده مردم است.
گردشگري اسلامي داراي معاني زيادي است،اما چنانچه درمعجم الوسيطآمده‌ است: اصطلاح امروزي آن بر معاني ويژه‌اي دلالت‌ مي‌كند. يكي از اين معاني، سير و سفر براي گردش، آشنايي، جستجو و كشف است.
از اهداف ديگر سياحت از منظر اسلام، عبرت‌پذيري است كه نص صريح قرآن در آيه ۱۱ سوره انعام «بگو در زمين بگرديد آن گاه بنگريد كه فرجام تكذيب‌كنندگان چگونه بوده است» و آيه ۶۹ نمل«بگو در زمين بگرديد و بنگريد فرجام گنه‌پيشگان چگونه بوده است»نيزبر آن صحه‌ مي‌گذارد.
در آيات ديگر نيز سفارش شده است كه در زمين بگرديد و ببينيد كه عاقبت مشركان، مجرمان، دروغگويان و تكذيب ‌كنندگان خداوند چگونه بوده است.
محمدجمال‌الدين القاسمي الشامي(۱۲۸۳ - ۱۳۳۲ ه)مفسر معاصر در تفسير هفت جلدي خود با نام «محاسن التاويل»در شرح دو آيه مذكور مي‌نويسد: اين سيركنندگان همان كساني هستند كه از آثار بر جاي ‌مانده از گذشتگان عبرت ‌گرفته و از آن بهره ‌مي‌جويند.
از : محمد سلطانمرادي