ايران و آژانس درحالي براي دور يازدهم مذاكرات توافق كرده اند كه رضا نجفي به عنوان سفير و نماينده جديد ايران نزد دفتر سازمان ملل متحد در وين از جمله آژانس بين المللي انرژي اتمي منصوب شده است.
قرار است مراسم توديع علي اصغر سلطانيه نماينده پيشين ايران در آژانس نيز روز جمعه اين هفته در وين برگزار شود.
ماموريت علي اصغر سلطانيه در وين در حالي پايان مي يابد كه ۱۰ دور گفت وگوهاي ايران با آژانس براي دستيابي به يك مداليته جديد، برگزار شده بود.
علي‌اكبر صالحي كه حدود دو هفته پيش با حكم رييس جمهوري به رياست سازمان انرژي اتمي ايران منصوب شد، سال ۱۳۹۰ و زماني كه مسووليت وزارت امور خارجه را برعهده داشت در راستاي همكاري ايران و آژانس، پيشنهاد تدوين مداليته جديدي را مطرح كرد كه سنگ بناي دور جديد مذاكرات تهران و آژانس شد.
طبق مداليته يا برنامه عمل سال ۲۰۰۷ يا همان سند INFCIRC/۷۱۱، شش مساله باقيمانده آزمايشات پلوتونيوم، سانتريفيوژهاي پي يك و پي دو، منشاء آلودگي، سند اورانيوم فلزي ، پلونيوم ۱۱۰ و معدن گچين در تاريخ ۲۰۰۸ حل و فصل شد و مديركل قبلي آن را به شوراي حكام گزارش كرد.
هرچند آمانو، مداليته ۲۰۰۷ را كامل اعلام نكرد، ولي ايران براي نشان دادن حسن نيت خود وارد مذاكراتي شد كه هدف آن دستيابي به مداليته جديد بود.
يك ماه پس از مطرح شدن اين پيشنهاد از سوي صالحي، هرمان ناكارتس معاون پادمان مديركل آژانس كه معمولا رياست تيم مذاكره كننده اين نهاد با تهران را برعهده دارد، به دعوت جمهوري اسلامي در يك سفر پنج روزه از تاسيسات هسته اي ايران بازديد كرد.
ناكارتس در آن سفر همراه معاونين خود از نيروگاه اتمي بوشهر، تاسيسات غني سازي نطنز و فردو، تاسيسات اصفهان شامل كارخانه توليد ميله هاي سوخت و نيز رآكتور تحقيقاتي آب سنگين اراك و كارخانه توليد آب سنگين اراك بازديد كرد.
در آن سفر، جمهوري اسلامي براي نشان دادن حسن نظر خود در اقدامي بي سابقه حتي اجازه بازديد از سايت تحقيق و توسعه سانتريفيوژهاي پيشرفته را نيز به معاون مديركل داد.
ناكارتس در آن سفر دو دستور كار مذاكراتي اعمال ترتيبات پادمان در تاسيسات فردو و ديگري پيگيري موضوع مطالعات ادعايي را داشت.
وي بهمن ماه سال ۱۳۹۰ نيز به عنوان رييس گروه مذاكره كننده آژانس براي حضور در دور اول گفت وگوها سفر سه روزه اي به تهران داشت.
سه هفته پس از آن نيز، (اول اسفنده ماه ۱۳۹۰)، ناكارتس براي حضور در دور دوم گفت و گوهاي ايران و آژانس سفري دو روزه به تهران انجام داد.
پس از آن، چند دور مذاكرات در وين برگزار شد تا اين كه اول خرداد ماه سال گذشته آمانو سفري يك روزه به تهران داشت كه ناكارتس نيز در اين سفر وي را همراهي كرد.
مذاكرات براي دستيابي به مداليته جديد در وين و تهران ادامه يافت، ولي از نشست شوراي حكام در آذرماه سال گذشته اين گفت وگوها وارد مرحله جديدي شد.
مديركل آژانس در آن نشست تاكيد كرد كه اين نهاد در پي توافق با ايران در مورد يك مداليته براي حل و فصل موضوعات باقي مانده است.
آمانو با اشاره به اين كه آژانس قويا مصمم به گفت وگو است، تصريح كرد: فرصت حل و فصل ديپلماتيك موضوع هسته اي ايران فراهم شده است و همه ما بايد از آن استفاده كنيم.
در پي اين اظهار نظر آمانو، هفتمين دور مذاكرات در تهران برگزار شد. ناكارتس كه رياست تيم هفت نفره آژانس در اين دور از مذاكرات را برعهده داشت، هنگام بازگشت به وين تاكيد كرد انتظار داريم ديدگاه شكل يافته در مذاكرات را نهايي و بلافاصله اجرايي كنيم و ابراز اميدواري كرد كه مذاكرات آتي به تدوين مداليته حل و فصل موضوع منجر شود.
بر اساس توافق طرفين، دور هشتم مذاكرات ۲۷ دي ماه سال گذشته در تهران برگزار شد، ولي باز هم توافق نهايي مداليته جديد عملي نشد.
هرچند ناكارتس هنگام بازگشت به وين اعلام كرد، مذاكرات ادامه مي يابد، ولي در عين حال گفت كه با توجه به برخي اختلاف نظرها در اين دور گفت وگوها، نتوانستيم مداليته جديد را نهايي كنيم.
نهمين دور مذاكرات ايران و آژانس اتمي بهمن ماه سال گذشته در تهران برگزار شد، ولي بازهم مداليته جديد نهايي نشد و دهمين دور مذاكرات نيز ۲۵ ارديبهشت در وين برگزار شد كه نتيجه اي نداشت.

** پيروزي روحاني و تغيير معادلات
هنوز چند روز از اين اظهار نظر آمانو نگذشته بود كه با پيروزي حسن روحاني در انتخابات رياست جمهوري ايران، تغيير در معادلات ظاهر شد.
آمانو در نخستين اظهار نظر پس از انتخابات ايران تصريح كرد: مديريت آژانس مصمم به ادامه مذاكرات با رييس جمهوري منتخب ايران است.
وي تاكيد كرد: ابزار و ساز و كار اصلي آژانس گفت وگو است و در رابطه با ايران بايد ادامه يابد. و روند آن نبايد صرفا براي ادامه مذاكرات باشد، بلكه مي بايد اهداف معيني را دنبال كند.
مديركل آژانس افزود: هدف ما اين است كه اطمينان يابيم مراكز هسته اي ايران بدون هر گونه خطري و ايمن بهره برداري مي شود. اميدواريم در دوره رييس جمهوري جديد ايران به گفت وگوها ادامه داده و به نتايج مشخصي دست يابيم.
در اين ميان، اظهارات رييس جمهوري ايران در نخستين نشست خبري پس از پيروزي در انتخابات، بسيار مهم بود.
روحاني با تاكيد بر اين نكته كه برنامه هاي هسته اي ايران كاملا شفاف است، گفت: البته حاضريم شفافيت بيشتري در چارچوب مقررات و موازين بين المللي انجام دهيم و براي همه دنيا روشن كنيم كه اقدامات جمهوري اسلامي كاملا در چارچوب هاي بين المللي است.
رييس‌جمهوري در پاسخ به اينكه آيا تصميم داريد غني‌سازي اورانيوم را تعليق كنيد؟ تصريح كرد كه دوره تعليق گذشته است.
روحاني در عين حال افزود: با آقاي ژاك شيراك سال ۲۰۰۵ در مذاكراتي به توافق نهايي رسيديم كه چگونه اعتماد بين المللي براي همه جلب شود و در ايران غني سازي ادامه پيدا كند كه مي توانست راه حل نهايي باشد كه البته آلمان با اين موضوع موافقت كرد، ولي متاسفانه انگليسي ها با فشار آمريكايي ها موافقت نكردند و كار ناتمام ماند.
رييس جمهوري با بيان اينكه در اين راستا راه حل هاي بسياري وجود دارد، گفت: يكي از آنها توافق بين من و آقاي شيراك است كه مي تواند يكي از راه حل ها باشد.
طرح شيراك كه روحاني به آن اشاره كرده است، شامل بالاترين سطح شفافيت در برنامه هسته اي ايران در مقابل به رسميت شناختن حقوق جمهوري اسلامي بر اساس پيمان ان پي تي بود.
روحاني همچنين تاكيد كرده است كه تهديد و تحريم هيچ مشكلي را حل نخواهد كرد و اگر قصد حل مشكلات است بايد با ايران با زبان تكريم و نه تحريم سخن گفته شود.

** آمدن نجفي و يك فرصت جديد
در حالي كه گمانه زني ها درباره تيم مذاكره كننده هسته اي روحاني با اعلام نتيجه انتخابات رياست جمهوري آغاز شده بود، ولي با راي اعتماد مجلس شوراي اسلامي به محمد جواد ظريف به عنوان وزير خارجه و همچنين انتصاب صالحي به عنوان معاون رييس جمهوري و رييس سازمان انرژي اتمي، از چهره هاي اصلي اين تيم رونمايي شد كه نشان از يك تيم هماهنگ هسته اي دارد.
از سوي ديگر با توجه به تاثيرگذاري مذاكرات ايران و آژانس بين المللي انرژي اتمي بر مذاكرات ايران و گروه ۱+۵ نگاهها به روحاني، ظريف و صالحي دوخته شده بود تا ببينند چه كسي قرار است در گروه هسته اي جديد، مسووليت نمايندگي ايران در آژانس را برعهده بگيرد.
اكنون، انتشار خبر پايان ماموريت سلطانيه در آژانس و انتصاب نجفي بجاي وي، افق هاي جديدي را پيش روي مذاكرات هسته اي گشوده است.
اروپام ۱۳۴۴