تركيه در جريان نا آرامي هاي ايجاد شده در خاورميانه به خصوص تحولات مصر و سوريه تلاش كرده است با اجراي برخي سياست ها به ارتقا جايگاه خود در منطقه بپردازد، اما پس از گذشت نزديك به سه سال از نخستين جرقه درگيري هاي موجود در خاورميانه، روند تحولات در منطقه حاكي از ناكامي و شكست سياست هاي آنكارا است.
به نظر مي رسد در اين برهه زماني، تركيه برخلاف ژست‌هاي منطقه اي و بين المللي كه در آشفته بازار خاورميانه اتخاذ كرد، نتوانست نقشي تاثيرگذار در معادلات كشورهاي نا آرام از جمله مصر و سوريه ايفا كند.
بسياري از تحليلگران مسايل منطقه اي و كارشناسان تركيه به خصوص در هفته هاي اخير با بركناري محمد مرسي در مصر بر شكست سياست هاي تركيه در خاورميانه تاكيد دارند.
سايت خبري پرس تي وي، پيش تر و در ۱۶ آذر ماه سال ۹۱، در اين رابطه به نقل از ويليام جونز تحليلگر آمريكايي اعلام كرد، سياست هاي تركيه در قبال سوريه با شكست رو به رو شده است.
پرس تي وي در اين گزارش به نقل از اين تحليلگر افزود تركيه يكي از كشورهاي موافق با اجراي نوعي اقدام نظامي عليه سوريه مثلا ايجاد منطقه پرواز ممنوع همانطور كه در ليبي اجراشد، است. ايجاد چنين منطقه اي نخستين گام به سمت اقدام نظامي محسوب مي شود.
جونز معتقد است ترك‌ها به ايجاد هرج و مرج كنوني در سوريه كمك كردند و اين خط مشي در سوريه به گسترش خشونت در سراسر منطقه منجر خواهد شد. وي در اين اظهار نظر مي افزايد: تركيه هم اكنون احساس مي كند كه اين شرايط بسيار نزديك است و از اينرو از اجراي سياست هاي خود در منطقه خسته شده است.

**سياست خارجي عامل اعتراضات داخلي
---------------------------------------
استفان لارابي محقق برجسته در شوراي امنيت ملي آمريكا و مشاور رييس جمهوري اين كشور كه مديريت موسسه مطالعات امنيت شرق و غرب را در دولت كارتر نيز بر عهده داشته است، با نگارش مقاله اي تحت عنوان تركيه در طوفاني كامل كه در اواسط ژوئن ۲۰۱۳ ميلادي در تارنماي مركز تحقيقاتي رند منتشر شد، با اشاره به اعتراضات چند وقت اخير تركيه، يكي از دلايل نارضايتي و تظاهرات مردمي در اين كشور را حس عميق سرخوردگي و نارضايتي سياسي در قشر جوان و متوسط جامعه ناشي از سياست هاي متناقض رجب طيب اردوغان دانست و نوشت: حمايت دولت تركيه از شورشيان سوريه از ديگر علل نارضايتي مردمي در تركيه است.
به نوشته لارابي از اشتباهات استراتژيك اردوغان، تصميم گيري‌هاي قاطع در سياست خارجي اين كشور بود كه به رشد و گستردگي نارضايتي‌ها كمك شاياني كرد و در اين ميان حمايت اردوغان از شورشيان سوريه به عنوان يك اشتباه بزرگ و استراتژيك وي تلقي مي شود، چرا كه اين حمايت تهديدي براي امنيت تركيه بوده و عملا به نارضايتي‌هاي داخلي در اين كشور دامن زده است.
به دنبال اين اظهار نظرها تحليلگر آمريكايي سونر چاپتاي در مصاحبه با شبكه تلويزيوني الحره در اول شهريور ماه جاري نيز تاكيد كرد، سياست هاي تركيه در منطقه خاورميانه با شكست رو به رو شده است.
به گفته اين تحليلگر، حزب عدالت و توسعه تركيه براي افزايش نفوذ خود سياست مشخصي را در خاورميانه به اجرا گذاشته است و از حاميان اخوان المسلمين در مصر و ديگر كشورها محسوب مي شود. هم اكنون با بركنار شدن محمد مرسي در مصر و شكست اخواني ها در اين كشور، به تركيه لطمه وارد شده و تمامي آمال اين كشور برباد رفته است. وي در ادامه مي افزايد، مقام هاي تركيه ادعا مي كنند كه به دنبال تبديل شدن به برترين قدرت در منطقه خاورميانه نيستند، اما عملكرد تركيه عكس اين قضيه را اثبات مي كند.
محقق انگليسي، پروفسور رادني شكسپير در مقاله اي كه در اول شهريور ماه جاري در سايت پرس تي وي منتشر شد، به اظهار نظر در خصوص سياست هاي دولت آنكارا در خاورميانه پرداخت و نوشت: اردوغان به خاورميانه خيانت كرد.
به گفته شكسپير، نخست وزير تركيه با سياست‌هاي رياكارانه خود به همه در خاورميانه خيانت كرده است.
پروفسور رادني شكسپير در اين مقاله مي افزايد، سياست‌هاي مخرب نخست وزير تركيه روند صلح در خاورميانه را نيز با مشكل رو به رو ساخته است.
به گفته وي تركيه به واسطه تجربه هاي اخيرش در خاورميانه در حال پي بردن به اين موضوع است كه نمي‌تواند روي آمريكا و رژيم صهيونيستي به عنوان متحد حساب باز كند.
اين تحليلگر اظهار داشت سياست تركيه در قبال سوريه شكست خورده است و اكنون وضعيت طوري به نظر مي‌رسد كه گويي خود تركيه نيز در حال شكست خوردن است.
حسني محلي نويسنده و كارشناس برجسته مسايل سياسي خاورميانه و تركيه، فرد ديگري است كه به شكست سياست هاي آنكارا در خاورميانه به خصوص در سوريه اعتقاد دارد.
وي در ۱۴ مرداد ماه، در مقاله اي در روزنامه يورت چاپ تركيه، به تحليل رخدادهاي مصر و تاثيرات آن بر تركيه پرداخت و گفت: سياست هاي تركيه در سوريه با شكست روبه رو شده است و رجب طيب اردوغان و حزب حاكم عدالت و توسعه بازنده اصلي رخدادهاي اخير در مصر به شمار مي روند.
وي افزود: عربستان و قطر نيز متحدان تركيه بودند ولي عربستان به آنكارا پشت پا زد و از كودتاي مصر حمايت كرد و قطر با هراس از آمريكا در اين زمينه سكوت اختيار كرده است و اين دو نكته اردوغان را در وضعيت دشواري قرار داد.
اين نويسنده در ادامه آورده است كه عربستان و كشورهاي حاشيه خليج فارس ديگر در كنار آنكارا قرار ندارند و نخواهند داشت، به زبان ديگر محمد مرسي در مصر سرنگون شد ولي بازنده اصلي اردوغان و حزب عدالت و توسعه تركيه است.
سايت خبري المانيتور هم در ۳۰ مرداد ماه سال جاري به تحليل سياست خارجي تركيه در خاورميانه پرداخت و با اشاره به مصاحبه تلويزيوني اخير وزير امور خارجه تركيه نوشت احمد داوود اوغلو وزير امور خارجه تركيه، مصاحبه تلويزيوني اخير خود را با تاكيد بر وجود بحران انساني و حمله شيميايي در سوريه آغاز كرد.

**رويكرد نادرست عدالت و توسعه با سياست
---------------------------------------------
المانيتور در اين تحليل به چرايي تنها شدن سياست هاي تركيه در خاورميانه مي پردازد و مي نويسد: دستيابي به عمق انزواي تركيه بدون تجزيه و تحليل سياست هاي خاورميانه اي اين كشور امكان پذير نيست.
به نوشته اين سايت خبري در تاريخچه حزب عدالت و توسعه به خصوص تحت رهبري داوود اوغلو در تركيه، به مواضع اصولي تعهد وجود دارد، بنابراين استدلال كردن درباره ويژگي هاي اخلاقي داوود اوغلو دشوار است. داوود اوغلو در گفته‌ها و اقداماتش تاكيد بسياري بر اين نكته دارد كه خون هيچ بي گناهي در جهان ريخته نشود. هيچ كس در مورد نيات خوب و كار سخت داوود اوغلو شك ندارد، اما آيا اين به واقع بيني نزديك است؟ بارها و بارها ديده شد كه پاسخ منفي بوده است.
به گفته المانيتور اساس موفقيت، بر قدرت در سياست بين المللي استوار است. اين سايت خبري در ادامه اين سوال ها را مطرح مي كند كه آيا در سياست خارجه تركيه به صورت افراطي درباره اخلاقيات صحبت نمي شود؟ و آيا ما نبايد درباره دستاوردها و منافع تركيه از اين سياست‌ها نيز بحث كنيم؟
المانيتور در پاسخ مي افزايد: اگر تركيه در به كارگيري اين سياست ها موفق مي‌بود، تاكنون رژيم بشار اسد در سوريه بايد ساقط مي شد، جنگ داخلي بايد متوقف مي شد و يك نظم دموكراتيك جديد در سوريه به وجود مي آمد. درست مانند مصر اگر تركيه در سياست هايش موفق بود مرسي هم اكنون خارج از زندان بود و ارتش به تظاهر كنندگان حمله نكرده بود.
المانيتور اضافه مي كند اين ها اهداف تركيه و دولت داوود اوغلو بود، اما هيچ يك به وقوع نپيوست. بله داوود اوغلو براي رسيدن به اين اهداف خيلي كار كرد اما اين سياست ها موفقيت وي را تضمين نكرد.
در ادامه اين تحليل آمده است كه نمي توان گفت تركيه در توافق هاي بين المللي تنها شده است بلكه ما تنها نام واقعي كه مي توانيم بر اين شرايط بگذاريم شكست است. اين وضعيت را بي كم و كاست مي توان فقط يك شكست سياسي دانست. نويسنده خاطر نشان مي كند، شكست در سياست خارجي رايج تر از پيروزي است.
المانيتور همزمان در نوشته اي ديگر با اشاره به ربوده شدن دو خلبان خطوط هوايي تركيه در لبنان در روز ۹ اوت ۲۰۱۳ مي گويد كه اين موضوع تنها يك جنبه از چشم انداز تاريك و مبهم ناشي از سياست هاي منطقه اي دولت تركيه است.
همه نشانه ها حاكي از آن است افرادي كه مسوول ربودن اين خلبان ها هستند، تركيه را مسوول ربوده شدن نه نفر از شيعيان لبنان توسط ارتش آزاد سوريه مي دانند.
به نظر مي رسد ربايندگان اين دو خلبان ترك، چنين اقدامي را براي ايجاد فشار بر ارتش آزاد سوريه به منظور آزادسازي گروگان‌هاي لبناني و به چالش كشيدن و مجازات آنكارا به دليل سياست هايش در قبال دمشق انجام داده اند و اين يك عارضه جانبي از دخالت تركيه در سوريه و لبنان است.
المانيتور در ادامه با تاكيد دوباره بر شكست سياست هاي تركيه در سوريه و مصر مي نويسد، تركيه حضور فعالي براي ازسرگيري مذاكرات صلح ميان فلسطين و رژيم صهيونيستي هم نداشت و همچنين روابط تيره با عراق به دليل نگرش منفي به دولت نوري المالكي از نشانه هاي ديگر سياست ملال انگيز تركيه در منطقه است.

پژوهش**۹۲۸۲**۹۱۳۰