به گزارش خبرنگار اقتصادي ايرنا، اين داستان كارگراني است كه سالهاي عمر خود را در پاي كوره هاي آجرپزي سوزانده اند و پس از سالها تلاش هيچ اميدي به آينده ندارند.
كار در كوره پزخانه ها به صورت خانوادگي است، به گونه اي كه پدر خانواده به همراه زن و فرزندانش كه هيچ ملاحظات سني و جنسيتي براي حضور آنان در اين حرفه وجود ندارد ، مشغول به فعاليت مي شود و امرار معاش مي كند. فرزندان اين كارگران در واقع كودكي نمي كنند و دوران خوش بچگي را به جاي بازي با هم سن و سال هاي خود در محيطي ارام و بي دغدغه ، پا به پاي پدر و مادرهايشان در كنار كوره هاي آجرپزي سپري مي كنند. درحالي كه براساس قانون كار كودكان زير ۱۵ سال مجاز به كار نيستند، نه فقط جسم كوچك اين كودكان در كوره پزخانه ها رنجور مي شود، لطافت روح آنان نيز در محيط كار زمخت و خشن از بين مي رود. نداشتن امنيت شغلي و نبود پوشش بيمه اي مشكل اصلي خانواده هايي است كه در كوره پزخانه ها كار مي كنند. اين كارگران شش ماه در كوره پزخانه ها كار مي كنند و شش ماه به روستاهايشان مي روند و در واقع فقط شش ماه مشغول به كار هستند و كارفرمايان اين كارگران فقط يك ماه در سال براي آنها حق بيمه پرداخت مي كنند.
اين مرد كارگر كوره پزخانه در آستانه سال هاي پيري با همسر، ۲ فرزند دختر و پسرش در كوره پزخانه كار مي كند. همسرش كار خشت انجام مي دهد، كاري كه اغلب زنان در كوره پزخانه آنرا بر عهده دارند تا به همراه مردان خانواده بتوانند ذخيره اي براي نيمه دوم سال كه به روستاي خود در خواف و تايباد مي روند و به علت بي آبي قادر به كار كشاورزي نيستند، پس انداز كنند.
او كه لحظه اي از كار باز نمي ايستد به خبرنگار ايرنا كه براي تهيه گزارش به كوره پزخانه خوشبين در منطقه پاكدشت رفته است، مي گويد: اگر بيمه براي من سابقه كار را حساب مي كرد ، تاكنون بازنشسته شده بودم اما فكر مي كنم تنها مرگ است كه مي تواند مرا بازنشسته كند.
اين كارگر كوره پزخانه نظير ديگر كارگران در قبال درست كردن يك هزار خشت دستمزدي حدود ۲۰ تا ۲۵ هزار تومان دريافت مي كند ، درحالي كه قيمت فروش هر يك هزار خشت ۲۰۰ هزار تومان است و به قول خودش، ارباب حاضر نيست به ازاي هر يك هزار خشت ۳۰ هزار تومان دستمزد بدهد.
وي با بيان اين كه كار بسيار دشوار است و زنان كارگر مجبور به حمل قالب هاي خشت شماره هفت هستند كه بسيار سنگين است، افزود: حقوق كارگران هميشه به شكل علي الحساب پرداخت مي شود و زماني كه مي خواهيم به شهرستان خود برگرديم چكي براي چندماه آينده به ما مي دهند.
در كوره پزخانه كارفرما از سوي كارگران «ارباب» خوانده مي شود. رنجي كه بر چهره اين كارگران نقش بسته ، رنج كار در دهه هاي گذشته است و ارباب تداعي كسي است كه نان خود را در رنج كارگران مي گرداند و بر دهان مي گذارد.
كارگر ديگري كه جوانتر است وارد گفت و گو با خبرنگار ايرنا مي شود تا شايد صدايش به گوش تصميم گيران برسد.
او مي گويد: بيش از ۱۵ سال است كه در كوره پزخانه كار مي كنم اما سابقه كاري كه براي من محاسبه شده ، بسيار اندك است.
همسرش با جثه اي نحيف ، خشت مي سازد. چهره اش حكايت از رنجي بي انتها دارد و مي گويد چرا قانوني از كارگران كوره پزخانه حمايت نمي كند؟ پسر سه ساله اش در كنارش در حال بازي است. با نااميدي به فرزندش نگاه مي كند و مي گويد پسرم هم محكوم است كه در كوره پزخانه به كار مشغول شود با اين دستمزد اندك، ما چه مي توانيم براي او انجام دهيم؟
غلامعلي مهدوي عضو انجمن صنفي كارگران كوره پزخانه پاكدشت گفت: كارگران در اين كوره پزخانه تا مهرماه كار مي كنند و در شش ماهه دوم سال به روستاي خود باز مي گردند.
او مي گويد: بچه هاي كارگران كه نيمه دوم سال به مدرسه مي روند به طور عام تا سوم راهنمايي درس مي خوانند و پس از آن براي كمك به خانواده در كوره پزخانه مشغول به كار مي شوند. بچه هاي خانواده هاي كارگران كوره پزخانه تمام تابستان به همراه والدينشان كار مي كنند.
در اينجا از قانون كار خبري نيست .كار سخت و زيان آور ،كار كودك، مشاغل طاقت فرسا براي زنان، نبود بهداشت، نبود بيمه، تغذيه نامناسب و از هر چيزي كه بوي قانون و مدنيت بدهد، خبري نيست.
انسانها در اينجا كار مي كنند تا زماني كه بتوانند، و زماني كه توانايي خود را از دست دادند بدون هيچ پشتوانه اي به خيل تنگدستان از كار افتاده مي پيوندند.
سرپناه هايي كه براي كارگران درست شده است و خانواده ها در آنها شش ماه از سال را اسكان دارند خود داستاني ديگر دارد.
اتاقهاي حدود ۱۰ متر براي هر خانواده و اگر خانوده اي جمعيت بيشتري داشته باشد دو اتاق در اختيار دارد . دو لوله آب براي شستن ظرف و لباس، دو دوش حمام و يك دستشويي براي سه خانوار . اتاقهايي كه فاقد نور است و خانواده ها از پشه هاي خاكي كه خواب شب را برآنها حرام كرده است ، شكايت دارند. نه درمانگاهي، نه مغازه اي براي خريد و نه هيچگونه وسيله اي تفريحي براي خانواده ها و فرزندانشان، شرايط اسكان خانواده هاي كارگران است.
كارگران كوره پزخانه ۱۲تا ۱۶ ساعت كار مي كنند و پس از اين ساعات طولاني به اتاقهاي تنگ و تاريك خود براي استراحت پناه مي آورند.
شب ها در خانه هاي كارگران صداي ناله هاي زنان كارگر كه از درد كمر، پا و گردن مي نالند شنيده مي شود.
يكي از كارگران با وجود ۴۵ سال سن غبار زود هنگام پيري با غبار خاك آميخته و بر چهره اش نشسته است، موهاي خاك گرفته و سفيدش و دندانهاي كرم خورده اش از او هيبتي پير را به نمايش گذاشته است.
اين كارگر در حاليكه پاهايش را در گل فرو كرده ، در حال كار كردن مي گويد كه از طرف من بنويسيد ايكاش وقتي بازرسي كار از كوره پزخانه ها انجام مي شود سابقه واقعي كار ما را منظور كنند. اين كارگر ۳۰ سال سابقه كار دارد اما سابقه بيمه او كمتر از پنج سال است و اين در حالي است كه همسرش هم با وجود سالهاي طولاني كار در كوره پزخانه، سابقه كاري در سازمان تامين اجتماعي ندارد.
كارگر جواني با ۲۳ سال سن در حال ساخت خشت است و با همسر جوانش كه ۲۱سال سن دارد و ۲ماهه باردار است در اين مكان كار و زندگي مي كند.
او مي گويد: همسرم دانشجوي مديريت است و تابستانها براي پس انداز به كوره پزخانه مي آييم .آنها نظير ديگر كارگران خواستار درنظر گرفتن سابقه كار خود هستند تا در سالخوردگي از دستمزد مكفي برخوردار شوند.
سيدعلي حسينيان دبير انجمن صنفي كوره پزخانه هاي استان تهران خواستار بازديد وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي از وضعيت كارگران كوره پزخانه شد و گفت: حضور وزير كار در متن جامعه كارگري با اينكه ايشان از خانواده كارگري و زحمتكش هستند مي تواند ايشان را با مشكلات حوزه كار بيشتر آشنا كند.
وي با بيان اين كه حوزه كار كشور نياز به توجه بسياري دارد و بايد مشكلات صنفي كارگران مورد بازنگري قرار گيرد، خواستار بهبود وضعيت كارگران كوره پزخانه به لحاظ دستمزد، سوابق بيمه اي و بهبود شرايط كار آنها شد و گفت: بسياري از كارگران كوره پزخانه با داشتن دفترچه درماني فقط براي شش ماه از سال مي توانند از خدمات تامين اجتماعي برخوردار شوند. اين خدمات حتي نمي تواند هزينه عمل جراحي را بپردازد و فقط در حد درمان بيماريهاي جزئي است.
وي اظهار داشت: در صورتي كه دولت ياري كند مي توان شش ماهه دوم سال را كه كارگران كوره پزخانه ها به روستاهاي خود باز مي گردند با پرداخت حق بيمه سابقه كار آنها را افزايش داد.
يادآور مي شود، با توجه به اينكه كارگران كوره پزخانه شش ماه نخست سال كار مي كنند ، فقط يكماه براي آنها حق بيمه پرداخت مي شود.
برخي از كودكان خانواده هاي كارگري كه هنوز كار در كوره پزخانه را شروع نكرده اند، مي گويند حاضر نيستند در بزرگسالي به كار در كوره پزخانه ادامه دهند ، زيرا رنج والدين و خواهر و برادرهاي بزرگترشان براي آنها بسيار درد آور است.
كودكاني كه در كوره پزخانه در ميان خاك و گل به كار و يا بازي هاي كودكانه مشغول هستند نتيجه زايمانهايي هستند كه زنان در هنگام كار در كوره پزخانه آنها را بدنيا آورده اند.
درد مشترك تمامي خانواده هاي كارگر كوره پزخانه كه به شكل قراردادهاي دسته جمعي كار مي كنند، دستمزد اندك، نبود بيمه،كار دشوار زنان و كودكان و بيگانگي با بازنشستگي است.
كوره پزخانه را ترك مي كنيم اما همچنان رنج خانوارهاي كارگري كه خاك با عرق جبين بر صورتهايشان به گل تبديل شده است در خاطره باقي مي ماند.
كرامت انساني كه در كار شايسته بر آن تاكيد شده در ميان كارگران كوره پزخانه بي معناست. در اينجا فقر، تنگدستي،بي كرامتي به تساوي تقسيم شده و قانون كار براي آنها بي معناست.
بي ترديد در دولت تدبير و اميد بايد اميد به ميان كارگران كوره پزخانه بازگردد .آنان نياز به تدبير دارند و وزارت كار بايد شرايط را براي آنان به شكلي فراهم كند كه ديگر كارگري بعد از ۳۵ سال كار نگويد همه عمر جان مي كنيم كه بتوانيم در سالهاي پاياني عمر استراحت كنيم اما فقط مرگ براي ما راحتي است.
لازم به ذكر است كه اسامي كارگراني كه با خبرنگار ايرنا گفت و گو كردند بنابر ملاحظاتي در گزارش برده نشده است.
گزارش از: زهره دريغ گفتار
اقتصام(۵) ** ۹۱۲۳ **۱۵۶۱