كارشناسان براين باورند كه جريان شكافنده دريا يكي از خطرناك ترين جريان‌هاي ساحلي است كه موجب غرق شدن افراد مي شود. اين جريان شكافنده به دليل وجود امواج و شكست آنها ايجاد مي شود. دراين جريان امواج به صورت مورب به سمت ساحل نزديك مي شوند و در عمق معيني ناپايدار مي شوند و مي شكنند و در جهت مخالف ساحل با قدرت زيادي به سمت دريا پيش مي روند.
اين جريان به حدي قوي است كه حتي ممكن است ماهرترين شناگرها را هم در خود غرق كند.
وحيد چگيني رييس پژوهشگاه ملي اقيانوس شناسي دراين مورد به ايرنا گفت: جريان هاي شكافنده جريان هاي تند و مرگباري هستند كه از ساحل به سمت دريا حركت مي كنند و اگر فردي در اين جريان ها گرفتار شود هرچه بيشتر تقلا كند، بيشتر به سمت دريا كشيده مي شود بنابراين بايد خود را به جريان بسپارد و با توجه به اين كه قدرت اين جريان ها ناپايدار است و در طول مدت زمان كوتاهي قدرت جريان كاهش مي يابد، بنابراين فرد نجات پيدا مي كند.
وي گفت : اين جريان سالانه جان هزاران نفر را در دنيا مي گيرد. در ايران نيز تلفات ناشي از جريان هاي شكافنده زياد است و متاسفانه تاكنون هيچ نهاد و سازماني براي آگاهي مردم و اطلاع رساني به آنها در مورد اين جريان هاي مرگبار اقدامي نكرده است.
چگيني گفت: جريان هاي شكافنده هم در آبهاي جنوب و هم شمال كشور و در تمام فصول وجود دارد اما از آنجا كه مردم بيشتر درتابستان به شمال كشور و درياي خزر مي روند، اين جريان بيشتر خود را نشان مي دهد و تلفات چشمگيرتر است.
‌جريان‌هاي شكافنده جريان ‌هاي تند برگشتي هم ناميده مي ‌شود. اين جريان‌ها در محدوده آب‌هاي كم عمق ساحلي به وجود مي‌ آيد و هر ساله در آب ‌هاي ساحلي ايران به ويژه در درياي خزر سبب مرگ صدها نفر از شناگران مي ‌شوند.
حميد عليزاده لاهيجاني معاون پژوهشي پژوهشگاه ملي اقيانوس شناسي در مورد گرفتار شدن افراد در اين جريان هاي مرگبار گفت: وقتي افراد در جريان شكافنده گرفتار مي شوند بايد بدون كوچكترين تلاش خود را به جريان بسپارند و به سمت دريا روند زيرا اين جريان بعد از مدت كوتاهي مي شكند و قدرتش را از دست مي دهد كه در آن زمان فرد به راحتي از آن خلاص مي شود.
وي افزود: زماني كه فردي در جريان شكافنده گرفتار مي شود اگر براي خلاصي خود تلاش كند و به عبارتي دست و پا بزند بيشتر در اين جريان فرو مي رود به گونه اي كه ديگر راهي براي نجاتش وجود ندارد. بنابراين ابتدا فرد بايد خونسردي خود را حفظ كند و بعد از آن خود را به جريان آب بسپارد تا زماني كه جريان قدرتش تمام شود و از هم بپاشد.
عليزاده تاكيد كرد: مردم بايد بدانند شنا در استخر و يا درياچه هاي سدها با شنا در دريا بسيار متفاوت است از اين رو شناخت مهارت هاي شنا و نشانه هاي طبيعي دريا براي حفظ سلامت فرد از اهميت زيادي برخوردار است.
وي اظهار داشت: پژوهشگاه ملي اقيانوس شناسي بر اساس اهداف و وظايف خود ، جريان هاي شكافنده درياي خزر را مدل سازي كرده است و خطرات آن را براي ستادهاي بحران سه استان ساحلي كشور از جمله گيلان، مازندران و گلستان هشدار داده حتي به سازمان مديريت بحران كشور هم گزارش اين خطر را اعلام شده است.
عليزاده گفت: برگزاري كارگاه هاي آموزشي براي آگاهي و اطلاع رساني خطرات جريان شكافنده الزامي است كه دراين زمينه با ستاد بحران سه استان ساحلي گيلان، مازندران و گلستان مكاتبه شده است .
وي اظهار داشت: بيشترين خطر جريان هاي شكافنده با احتمال بروز ۶۰ تا ۶۵ درصد در سواحل استان مازندران وجود دارد. سواحل گلستان هم به علت گلي بودن براي شنا مساعد نيست از اين رو سهم اين ساحل در خطر جريان شكافنده ۲ تا ۳درصد است وسواحل استان گيلان نيز خطر آفرين هستند.
*** چگونه جريان شكافنده را بشناسيم
سرعت جريان هاي شكافنده به مشخصات امواج، زاويه برخورد امواج با ساحل و شيب عمودي ساحل بستگي دارد. بنابراين شناگران بايد با شرايط خطرناكي كه مي‌ تواند به وسيله امواج ايجاد شود و خصوصا جريان ‌هاي شكافنده آشنا شوند.
اين جريان هاي دريايي را مي‌توان با رفتن به روي يك تل ماسه كه حدود ۲ متر بالاتر از سطح آب است يا رفتن بر روي يك آلاچيق يا سقف خودرو با چشم مشاهده كرد.
نجات غريق ها توصيه مي كنند كه افراد درصورتي كه هنوز شنا را كامل فرا نگرفته‌اند، در آب عميق تر از قد خودشان شنا نكنند.
همچنين آنها مي گويند در ساحل درياي خزر ‌در بستر دريا ممكن است يك يا چند برآمدگي ماسه‌ اي وجود داشته باشد، اگر فرد پاي خود را روي برآمدگي ماسه‌ اي بگذارد تصور مي‌ كند كه عمق آب كم است ولي با كمي جابه جايي ناگهان عمق آب افزايش مي‌ يابد؛ بنابراين بايد مواظب تغيير ناگهاني عمق آب بود تا دچار مشكل نشد.
علي شاه نازي مدرس آموزشهاي تخصصي شنا و نجات غريق در اين مورد به خبرنگار ايرنا گفت : اگر فرد به توان بدني خود براي شنا كردن در حالت درياي مواج و شناور نگه داشتن خود بر روي موج اطمينان ندارد، نبايد وارد دريا شود.
وي افزود : اگر فرد در حين شنا در مسير جريان شكافنده قرار گرفت ، نخست بايد آرامش خود را حفظ كند و موقعيت خود را در دريا بسنجد سپس تصميم گيري كند. زماني كه در مسير جريان شكافنده قرار گرفت هيچ گاه با آن مبارزه نكند و خلاف جهت جريان به سوي ساحل شنا نكند، بلكه آرام باشد و با جريان همراه شود، چند دقيقه خود را روي آب نگه دارد وسپس به موازات ساحل شنا كند تا از جريان شكافنده خارج شود.
اين نجات غريق خاطرنشان كرد : جريان هاي شكافنده با حركت به سوي دريا، در آب دريا از بين مي روند بنابراين فرد بايد در اين هنگام به حالت مورب به طرف ساحل شنا كند.اگر در حين شنا موج بعدي به فرد نزديك شد تنها بايد چند ثانيه نفس گرفت و حدود يك متر زير آب رفت تا از ضربه موج در امان ماند.ناحيه‌اي كه موج در آن شكسته مي‌شود براي شنا كردن مناسب نيست و معمولا دريا در خارج ناحيه شكست امواج ( به طرف دريا) آرام تر است، بنابراين شناگري كه بتواند خود را روي سطح آب نگاه دارد، ‌از جريان شكافنده در امان خواهد بود.
وي به شناگران توصيه كرد كه هيچگاه خود را روي امواج بزرگ شناور نكنند بلكه هنگام نزديك شدن امواج كوچك ابتدا موازي ساحل و سپس به حالت مورب خود را به ساحل برسانند.
علمي ( ۵ ) ** ۹۰۱۴**۱۵۸۱