اين آلبوم كه با نام عجملر انتشار يافته گزيده‌اي‌ است از آثار برجسته‌‌ي منسوب به موسيقي‌دانان و يا آهنگ‌سازانِ ايراني‌اي كه ظاهراً مقارن با دوره‌ي صفويه به عثماني رفته يا به‌وسيله‌ي سلاطين عثماني به آنجا بُرده شده و بدين‌ترتيب در دربار استانبول به فعاليت هنري مشغول بوده‌اند.
در دو رساله‌ي عثمانيِ قرن هفدهمي و هجدهميِ علي اوفكي و ديميتري كانتمير بخشي از اين آثار به نام موسيقي‌دانانِ كم و بيش معلومي چون حسن‌جان، شاه‌قلي و چنگي جعفر? و بخش ديگري با عنوانِ كليِ عجمي? عجملر? عجميان و غيره? ثبت و به دو روشِ متفاوتْ آوانويسي شده است.
اكثرِ قطعاتِ بي‌نامِ عجمي ممكن است اندكي قديمي‌تر از قطعات دسته‌ي اول بوده بيشتر مربوط به موج‌هاي ورود موسيقي‌دانانِ ايراني به عثماني در قرن شانزدهم ميلادي باشند و نيز اين احتمال كاملاً وجود دارد كه برخي از اين‌ها از كارگان‌هاي قديمي‌تري بيايند و نه لزوماً توسط همين عجميانِ مهاجر يا اسيرْ «ساخته»? كه فقط به‌وسيله‌ي آن‌ها «روايت» شده باشند.
همه‌ اين آثار داراي فُرم پيشرو هستند و در مقام‌هاي متنوع? روي ريتم‌هاي معمولاً پيچيده ــ نظير چهارده‌ضربي? چهل و هشت ضربي يا حتي هشتاد و هشت ضربي ــ و با سبكي بسيار نظام‌مند و غني آهنگ‌سازي شده‌اند. در آلبوم حاضر? علاوه بر گزيده‌اي از اين كارگان? چند قطعه از آهنگ‌سازانِ معلوم يا گمنامِ غيرايرانيِ همين دوره‌ي تاريخي كه سبك فني‌شان داراي سنخيت‌هايي با سبك قطعات عجمي است نيز به‌عنوان نمونه‌هايي از پيوند موسيقي قديم ايران و عثماني نواخته شده‌ است.
سياستِ طرحِ حاضر در نحوه‌ي اجراي آوانويسي‌هاي قديمي? از يك سو به‌منظور قابل استفاده‌كردنِ اين موسيقي براي شنونده‌ي ايرانيِ امروز و از سوي ديگر براي قابل جذب‌ شدنِ آن در سبك‌ها و كارگانِ فعليِ موسيقيِ هنريِ ايران? بيش از آن‌كه براي جنبه‌ي بازسازيِ دقيقِ قطعات به آن شكلي كه در زمان خود نواخته مي‌شده و جزئياتش طبيعتاً چندان بر ما معلوم نيست اهميت قائل شده باشد? با تكيه به مستندات موسيقي‌شناختي و تاريخيِ محكم? بر «ترجمه‌ي عمليِ» آن‌ها از هر لحاظ به زبانِ زيباشناسيِ موسيقيِ كلاسيكِ ايراني استوار شده‌ است.
آلبوم عجملر را آرش محافظ? فريد خردمند? بهناز بهنام‌نيا? احسان عابدي? امير شريفي? شيوا عابدي? فرشاد توكلي? بهاره فياضي و آساره شكارچي نواخته‌اند.
فراهنگ ** ۱۴۱۸