مصطفي دلشاد تهراني با بيان اين كه براي تحقق صرفه جويي بر اساس آموزه هاي ائمه معصومين(ع) بايد مسايلي همچون اهميت كار و تلاش اقتصادي، غناي كافي، كيفيت گرايي و قناعت ورزي ترويج شود تا موضوع صرفه جويي در جامعه به يك فرهنگ، اخلاق و كاركرد تبديل شود؛ به خبرنگار معارف ايرنا گفت: صرفه جويي با فرهنگ كار و تلاش معني پيدا مي كند كه چند ضابطه بر آن حاكم باشد.
وي درباره ضوابط حاكم بر كار و تلاش گفت: يكي اينكه كار، منشاء درآمد و رفاه باشد نه درآمد بادآورده و چنانچه در جامعه تمايل به درآمدهايي بوجود آيد كه بدون كار و زحمت حاصل مي شود؛ افرادي با استفاده از كلاهبرداري، رانت و از زيركار در رفتن به درآمدهايي مي رسند كه صرفه جويي مورد نظر اسلام را محقق نمي كند.
اين پژوهشگر مذهبي با بيان مثال هايي افزود: شخصي از حضرت علي(ع) انتظار داشت كه چون شيعه است از يك فرصت اقتصادي در حكومت آن حضرت برخوردار شود و لذا درخواستي را مطرح كرد كه اميرمومنان(ع) عصباني شد و فرمود اين اموال نه براي من و براي توست ولي آن حضرت تاكيد كردند كه اگر كار كرده اي؛ سهم خودت را دريافت كن.
وي با بيان اين روايت از اميرمومنان(ع) كه فرمود چيده هاي دست هر كسي براي دهان ديگران نيست؛ اضافه كرد: حضرت علي(ع) در روزهاي اول حكومت خود خطبه اي ايراد كرد و فرمود آنها كه مي گويند ما مسلمانان اوليه هستيم و با تقوي هستيم لذا بايد امكانات بيشتري بگيريم، بدانند كه اجر آنان نزد خداست و امروز همه در فرصت هاي اقتصادي يكسان هستند.
دلشاد تهراني درباره ارزشمندي كار و تلاش گفت: علاوه بر اين كه كار انسان بايد ارزش داشته و حلال و درست باشد؛ بايستي به گونه اي باشد كه انسان احساس كند با كار كردن استعدادهاي اش بروز مي يابد.
وي همچنين به اين روايت اميرمومنان(ع) استناد كرد كه انسان تلاشگر در جست و جوي روزي حلال همچون مجاهد خداست. به ضد ارزش بودن سستي، تن پروري، تنبلي و بيكاري خودخواسته اشاره و تاكيد كرد: گاهي ممكن است انسان به دنبال كار باشد ولي موفق نشود.
استاد دانشگاه قرآن و حديث شهرري همچنين گفت: حضرت علي(ع) فرمود اگر انسان در كار كم بگذارد بايد بداند روحش آسيب مي بيند و بسياري از آسيب هاي روحي در جوامع نتيجه آن است كه كارها به خوبي انجام نمي شود.
وي در ادامه به سيره اميرمومنان(ع) در اين زمينه اشاره كرد و گفت: حضرت علي(ع) مشغول حفر قنات بود و به سنگي برخورد كرد و كار به سختي پيش مي رفت. آن حضرت نفسي تازه مي كرد و آب از سر و روي آن امام مي باريد ولي در نهايت آب از آن قنات فوران كرد و اميرمومنان خوشحال از اين بود كه كار به انجام رسيده است.
دلشاد تهراني افزود: آن حضرت پس از حفر خندق، كدويي پخته را با لذت خوردند و سپس فرمود عجيب است كه انسان ها از اين كارها لذت نمي برند.
وي اضافه كرد: روايت كننده اين حديث به حضرت عرض كرد كه خوش به حال خاندان شما كه چنين ميراثي دارند و اميرمومنان(ع) كاغذ و قلمي خواست و سپس آن قنات ها را وقف و همه جامعه را از آن قنات ها بهره مند كردند.
اين استاد نهج البلاغه يكي از نشانه هاي مومن را پركار بودن دانسته و اضافه كرد: حضرت علي(ع) فرمود مومن هميشه مشغول است. و به كار همراه با نشاط و شادابي سفارش كردند. لذا كار را بايد اينگونه تا لحظه مرگ نگريست و فقط مرگ مي تواند انسان را از كار كردن بازدارد.
وي به دوري كردن از افراط و تفريط در اين زمينه سفارش كرد و گفت: حضرت علي(ع) الگويي در اين موضوع است. چون آن حضرت مزرعه اي نمونه با وسعت بسيار در ينبع داشتند و گفته شده مالك ۱۷۰ قنات و چشمه نيز بوده اند ولي اميرمومنان(ع) باوجود اين همه كار اقتصادي زندگي معتدل و بدون اسراف داشت.
دلشاد تهراني در پايان جلوگيري از كارهايي همچون اسراف (گزاف كاري)، اتلاف (نابودسازي)، تبذير(ريخت و پاش و حيف و ميل كردن) و اتراف (تجمل پرستي) را از ديگر عوامل تحقق صرفه جويي در جامعه دانست.
فراهنگ(۴)**۱۰۰۳** ۱۴۱۸