هفته گذشته همزمان با شصتمين سالگرد كودتاي آمريكايي-انگليسي عليه دولت قانوني و ملي گراي محمد مصدق در ايران، سازمان هاي امنيتي اطلاعاتي آمريكا با آزادسازي اسناد محرمانه به دست داشتن سي.آي.اي. در كنار نهادهاي اطلاعاتي امنيتي انگليس در براندازي دولت قانوني اعتراف كردند.
وبسايت نشريه بين المللي معتبر فارين پالسي در گزارشي به بيان ۷ مورد از دخالت هاي ايالات متحده و كودتاهايي پرداخته است كه در آن نهادهاي اطلاعاتي و دولتي آمريكا به صورت مستقيم براي سرنگوني دولت هاي مردمي و جاگزيني آن با دولت هاي دست نشانده وارد عمل شدند.
از جمله اولين كودتاهايي كه به وسيله سازمان اطلاعات مركزي آمريكا( CIA ) حمايت شد در ايران اتفاق افتاد. يك ژنرال آمريكايي به ايران پرواز و با دوستان قديمي اش ديدار كرد، شاه ايران به نخست وزير محمد مصدق دستور داد كه از مقامش كناره گيري كند. در اين شرايط بود كه ميليون ها دلار پول به تهران سرازير شد تا طرفداران مصدق را خريداري كند و هزينه هاي تظاهرات اين افراد در خيابان هاي تهران فراهم شود.
نيروهاي ارتش ابتدا مخالفت كردند، اما بعد از آن دريافتند كه شرايط تغيير كرده است، بنابراين نخست وزير را دستگير كردند و مصدق تا پايان عمر در حبس خانگي ماند. اين يكي از پرونده ها در تاريخ سي.آي.اي و يكي از چندين كودتاي آمريكايي بود كه در نيمه دوم قرن بيستم در اقصي نقاط جهان به وقوع پيوست.
چند خط فوق، روايتي بود كه وبسايت فارين پالسي در تشريح كودتاي آمريكا در شهريور ۱۳۲۰ شمسي به آن اشاره كرد.
در جريان جنگ سرد تعدادي از رهبران ملي در كشورها وجود داشتند كه به صورت دموكراتيك و يا با كودتا در راس قدرت قرار گرفتند، اما در نهايت اين موقعيت براي برخي از آنها حتي به قيمت جانشان تمام شد، زيرا سي.اي.اي. تلاش كرد تا وابستگان به خودش را به جاي آنها در راس قدرت قرار دهد.
تاكنون دولت ايالات متحده از اعتراف به دست داشتن در كودتاي ايران خودداري مي كرد ولي اكنون نهادهاي اطلاعاتي و امنيتي ايالات متحده به دخالت آشكار خود در اين قضيه اقرار مي كنند.
در اين گزارش ۷ مورد از كودتاهايي كه آمريكا دست داشتن در آن را پذيرفته است آورده شده است و هنوز تعداد زيادي از كودتاها در سراسر جهان مطرح هستند كه كاخ سفيد به عنوان متهم در آن مطرح است و رسما اين كشور دخالت در آنها را تاييد نكرده است.
بنابراين گزارش، مشروعيت دخالت پنهان آمريكا در اين هفت كودتاي موفق از نظر كاخ سفيد (در اين گزارش به دخالت هاي نظامي آمريكا و اشغالگري كشورهاي دشمن و حتي اقدامات گروه ها و شورشيان طرفدار آمريكا و حتي ترورها و قتل هاي ناموفق همچون تلاش براي ترور فيدل كاسترو با سيگار آلوده اشاره نشده است)، نشان دهنده دست هاي پنهان ايالات متحده در تنش هاي سياسي جهان است.
به نوشته فارين پاليسي، در شرايط فعلي نيز عليرغم نفوذ روبه كاهش ايالات متحده در قاهره، براساس شواهد موجود و همچنين تئوري توطئه مي توان گفت كه هم اخوان المسلمين و هم دولت نظامي اين كشور در مورد خط مشي آمريكا در مصر با دولت آمريكا ساخت و پاخت هايي كرده اند.
در ذيل اين گزارش خلاصه اي ازكودتاهاي تاييد شده به وسيله سازمان اطلاعات مركزي آمريكا در سراسر جهان ذكر شده است.

** ايران سال ۱۹۵۳ ميلادي (مرداد ۱۳۳۲ )
باوجود شايعاتي كه در مورد دخالت سي.آي.اي. در كودتاي سال ۱۹۴۹ براي ايجاد يك رژيم نظامي در سوريه بر سر زبان ها وجود دارد، اما سقوط نخست وزير محمد مصدق اولين دخالت تاييد شده به وسيله مقامات اين كشور در موضوع كودتاهاي آمريكايي در ديگر كشورهاست كه در ابتداي جنگ سرد به وقوع پيوست.
در سال ۱۹۵۳ تنها دو سال از دوره نخست وزيري مصدق سپري شده بود. او در اين دوره شاه را به چالش كشيده بود، مصدق صنعت نفت را كه پيش از آن به وسيله انگليسي ها اداره مي شد ملي كرد، اما مجبور شد از مقامش كناره گيري كند، وي سپس دستگير شد و تا آخر عمر در حبس خانگي باقي ماند.
براساس اطلاعات محرمانه اي كه به تازگي انتشار يافتند، سازمان اطلاعات مركزي آمريكا دستور انجام چنين كودتايي را صادر كرد.
اين اسناد و گزارش ها تصريح مي كنند: اين ظرفيت وجود داشت ... كه ايران در برابر تهاجم شوروي بي پناه شود ... در زماني كه جنگ سرد در اوج آن قرار داشت و هنگامي كه ايالات متحده در جنگ اعلام نشده اي در كره عليه نيروهاي اتحاد جماهير شوروي و چين حضور داشت، واشنگتن مجبور شد برنامه ريزي و اجراي عملياتي با اسم رمز آژاكس (TPAJAX) انجام دهد.

** گواتمالا ۱۹۵۴
گرچه ايالات متحده پشتيبان جاكوب آربنز رييس جمهور گواتمالا بود و وي را به عنوان دارايي خود احساس مي كرد، اما هنگامي كه آربنز مجموعه اي از اصلاحات را آغاز كرد و اين اصلاحات، دارايي ها و زمين ها و منافع آمريكا به ويژه شركت آمريكايي يونايتد فروت (United Fruit Company) را تهديد كرد، دولت آمريكا احساس خطر كرد و در يك كودتا آربنز را از قدرت ساقط كرد و اجازه داد تا گروه هاي مسلح و شورشي اختيار كشور را به دست بگيرند.
اطلاعات طبقه بندي شده از دخالت سي آي اي در بركناري رييس جمهور اين كشور و ديگر اقدامات همچون كمك به شورشيان و تسليح نيروهاي شبه نظامي و اقدام نيروي دريايي آمريكا در محاصره سواحل گواتمالا حكايت مي كند كه اسناد آن در سال ۱۹۹۹ از حالت محرمانه خارج شدند و در اختيار عموم قرار گرفتند.

** كنگو ۱۹۶۰
پاتريس لومومبا اولين نخست وزير اين كشور بود كه بعدها جمهوري دموكراتيك كنگو نام گرفت بود و به وسيله رييس جمهور جوزف كاساووبو از طريق مداخله نظامي آمريكا در حمايت از نيروهاي بلژيكي سرنگون شد. اين تلاش خونبار با هدف بالا بردن منافع تجاري بلژيك بعد از استعمارزدايي از اين كشور صورت گرفت اما لومومبا به عنوان يك مخالف مسلح در برابرنيروهاي بلژيكي باقي ماند.
لومومبا بعد از آن كه براي تامين نيازهايش به شوروي نزديك شد، از طرف سي آي اي به عنوان تهديدي براي دولت جديدالتاسيس جوزف موبوتو محسوب مي شد. كميته چرچ (The Church Committee) كه شامل ۱۱ سناتور بود در سال ۱۹۷۵ به بررسي اقدامات مخفي سازمان هاي اطلاعاتي آمريكا در ديگركشورها پرداخت و دريافت كه سي آي اي با گروه هاي كنگويي كه مي خواستند لومومبا را به قتل برسانند ارتباط داشت.
بعد از يك اقدام به قتل ناموفق عليه وي كه به وسيله يك دستمال آلوده صورت گرفت، سي آي اي به نيروهاي ارتش كنگو مكان لومومبا را اطلاع داد و هشدار داد كه جاده ها بايد بسته باشد تا راه فراري براي وي باقي نماند.
لومومبا در سال ۱۹۶۰ دستگير و در ژانويه سال بعد كشته شد.

** جمهوري دومنيكن ۱۹۶۱
ديكتاتوري خونبار رافائل تروخيلو كه به دنبال پاكسازي قومي هزاران هائيتي تبار دومنيكن حاكم شد و تلاش داشت كه رييس جمهور ونزوئلا را ترور كند، هنگامي به پايان رسيد كه وي در كمين بود تا مخالفان سياسي خود را به قتل برساند.
گرچه فرد تك تيراندازي كه تروخيلو را مورد هدف قرار داده بود، اعلام كرد كه هيچ كس به وي دستور انجام اين كار را نداده بود، اما وي از طرف سي آي اي به شدت حمايت مي شد.
كميته چرچ در بررسي هاي خود دريافت كه حمايت هاي لجستيكي و تهيه اسلحه و ديگر اقلام براي مخالفان به وسيله اين سازمان صورت گرفت. ضمن اينكه مقامات ايالات متحده مي دانستند كه مخالفان براي سرنگوني و حتي ترور تروخيلو تلاش مي كنند.

** ويتنام جنوبي ۱۹۶۳
در اين سال ايالات متحده به شدت درگير مسائل ويتنام جنوبي و ارتباطش با رهبري اين كشور، نگودين ديم بود. آمريكا در مورد سركوب مخالفان بودايي اين كشور به شدت تحت فشار قرار گرفت. بر اساس گزارش هاي اسناد و اوراق پنتاگون در ۲۳ اگوست سال ۱۹۶۳ ژنرال هاي ويتنام جنوبي ديم را دستگير كردند و با حمايت ايالات متحده، در اول نوامبر همان سال وي را به قتل رساندند. گفته مي شود كه سي آي اي براي انجام اين اقدام ۴۰ هزار دلار هزينه كرد.
اسناد رسمي پنتاگون بيان مي كنند: براي انجام كودتاي نظامي عليه ديم، ايالات متحده مسئوليت كامل خود را مي پذيرد. در ابتداي اگوست سال ۱۹۶۳ ما اجازه انجام و تشويق تلاش ها براي كودتاي ژنرال ها را صادر كرديم و حمايت كامل از دولت بعدي ويتنام جنوبي را اعلام كرديم. ما به ارتباط مخفي خود با آنها از طريق برنامه ريزي و اجراي كودتا و توصيه به دولت جديد و ارائه برنامه هاي عملياتي آن ادامه داديم.

** برزيل ۱۹۶۴
براساس اظهارات لينكولن گوردون سفير آمريكا در برزيل، اين ترس وجود داشت كه رييس جمهور برزيل خواو گولارت در دهه ۱۹۶۰ برزيل را به نمونه اي شبيه به چين تبديل كند.
ايالات متحده در سال ۱۹۶۴ از كودتايي به رهبري هومبرتو كاستلو برانكو رييس ستاد ارتش برزيل حمايت كرد. در خلال روزهايي كه به كودتا منتهي شد، سي آي اي تظاهرات هاي خياباني متعددي را عليه دولت ترتيب داد كه در آن اسلحه هاي غيرآمريكايي به وفور يافت مي شد.
براساس اطلاعاتي كه در سال هاي بعد از آرشيو امنيت ملي آمريكا از حالت محرمانه خارج شد، ليندون جانسون رييس جمهور وقت آمريكا به مشاورانش دستور داد تا اين كودتا را برنامه ريزي كنند. وي گفت: من فكر مي كنم مجبوريم هر اقدامي را كه مي توانيم انجام دهيم، بايد آماده باشيم كه هر كاري كه نياز است انجام دهيم.
ارتش برزيل تا سال ۱۹۸۵ كنترل كشور را به دست گرفت.

** شيلي ۱۹۷۳
دولت ايالات متحده هيچگاه طرفدار سالوادور آلنده نامزد سوسياليستي كه در سال ۱۹۷۰ به عنوان رييس جمهور شيلي انتخاب شد، نبود. رييس جمهور، ريچارد نيكسون به سي آي اي دستور داد، فرياد ناشي از درد اقتصاد شيلي را به صدا درآوردند.
اين نهاد اطلاعاتي آمريكا با سه گروه از شيليايي ها كار خود را آغاز كرد، هر يك از آنها در سال ۱۹۷۰ يك كودتا را عليه آلنده برنامه ريزي كردند. سي آي اي تامين اسلحله براي كودتا را آغاز كرد، اما اين طرح ها نتوانست باعث اطمينان سي آي اي به گروه هاي داخل شيلي شود و موفق نيز نبودند.
ايالات متحده در صدد آن برآمد تا اقتصاد شيلي را نابود كند و به همين دليل در سال ۱۹۷۳ از كودتاي ژنرال آگوستو پينوشه حمايت كرد.
مقامات سي آي اي از طريق پينوشه در ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳ قدرت را در شيلي به دست گرفتند و بعدها اعلام كردند سازمان از كودتاي نظاميان آگاهي داشت و به جمع آوري اطلاعات و راه اندازي ارتباط با برخي از فعالان كودتا پرداخت. گرچه به نظر مي آمد كه آمريكا از تغيير حكومت چشم پوشي كرده است، اما سي آي اي هيچگاه دلسرد نشد و به دنبال انجام كودتا بود.
سي آي اي بعد از آنكه پينوشه در سال ۱۹۷۳ قدرت را به دست گرفت، برنامه تبليغاتي وسيعي را در حمايت از رژيم وي انجام داد. اين اقدامات در حالي صورت مي گرفت كه آمريكا از نقض فاحش حقوق بشر در شيلي كاملا مطلع بود. اقدامات پينوشه به قتل و كشتار بسياري از مخالفان سياسي اش منجر شد.
ده ها مورد ديگر از وقايع و تغييرات خونبار و آرام در كشورهاي جهان وجود دارد كه به صورت غيررسمي به نوعي با ايالات متحده و سياست هاي كاخ سفيد ارتباط داده مي شوند و دست داشتن جاسوسان و شبكه هاي اطلاعاتي كاخ سفيد در آن به صورت راز سر به مهري باقي مانده است كه تنها از آن اخباري به صورت شايعه بر سر زبان هاست.
شايد در آينده دور يا نزديك، ايالات متحده و كشورهاي ديگر غربي اطلاعات مربوط به اين اقدامات را از حالت محرمانه خارج كنند و يا اشخاصي همچون ادوارد اسنودن و يا جوليان آسانژ جرات بيابند و آنها را فاش كنند.
در آن زمان است كه بايد منتظر واكنش مردم جهان در قبال اين دست اندازي ها و مداخلات در سرنوشتشان بود، زيرا بر سر كار آوردن افراد دست نشانده به وسيله آمريكا و تغيير روند تاريخ باعث عقب رانده شدن چندين ساله كشورها و رقم خوردن سرنوشتي دردناك براي مردم شد.
پژوهش**۹۱۳۰**۹۲۴۱