محمد سهرابي روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار علمي ايرنا افزود: كار راه اندازي اين سامانه از سه سال پيش آغاز شد و در سال ۲۰۱۲ نسخه اينترنتي آن نيز جايزه سيلويا شارنوف را از سوي انجمن بين المللي گلسنگ شناسي دريافت كرد و اكنون نسخه جديد و دو زبانه آن آماده رونمايي و استفاده عموم است.
جايزه بين المللي گلسنگ شناسي سيلويا شارنوف هر چهار سال يكبار توسط انجمن بين المللي گلسنگ‌ شناسي به بهترين وب سايت آموزشي و تحقيقاتي در زمينه گلسنگ ها داده مي شود. زيبا شناسي، تاثيرات آموزشي، لينك هاي مفيد، دقت محتوا و قابليت استفاده براي گروه هاي هدف از جمله معيارهاي اين جايزه است.
سيلويا شارنوف كه اين جايزه به نام او نامگذاري شده است، طبيعت شناس و عكاس طبيعت هلندي در زمينه گلسنگ است.
سهرابي اظهارداشت: تدوين سند راهبردي و ارايه نقشه راه در پژوهش هاي ملي قارچ شناسي و گلسنگ شناسي كشور، تربيت نيروي هاي متخصص در حوزه قارچ شناسي و گلسنگ شناسي و جبران خلا هاي موجود در كشور، مطالعه مستمر و پايش تنوع زيستي قارچ ها و گلسنگ ها، تهيه فلور دو زبانه، اطلس رنگي و كتاب هاي متعدد راهنماي قارچ ها و گلسنگ هاي ايران برخي از اهداف راه اندازي اين زيست بانك مايكوليك است.
سهرابي افزود: ارايه تصويري پررنگ از فعاليت قارچ شناسان و گلسنگ شناسان ايراني در عرصه هاي بين المللي، افزايش خود باوري در بين محققان ايراني، مطالعه جنبه هاي ناشناخته، مغفول مانده و كاربردي قارچ ها و گلسنگ هاي ايران، افزايش آگاهي عمومي، توسعه آموزشي و بومي سازي دانش تخصصي قارچ ها و گلسنگ ها در ايران از ديگر اهداف كلان زيست بانك مايكوليك است.
وي ادامه داد: تاكنون فهرست۸۰۰ گونه گلسنگ و ۶۰۰ گونه قارچ چوب زي از ايران شناسايي شده و دراين سامانه قرار گرفته است و پيش بيني مي شود بيش از ۲۵۰۰ گونه گلسنگ و ۶ هزار گونه قارچ (چوب زي، انگل، خاك زي و ديگر گونه ها ) در كشور وجود داشته باشد.
سهرابي گفت: در بخش گلسنگ شناسي عمده تمركز برنامه هاي پژوهشي و ترويجي به مطالعات گلسنگ هاي فرساينده و مخرب آثار باستاني، استفاده از گلسنگ هاي نشانگر در سنجش آلودگي هوا و محيط زيست و همچنين زيست پوسته ها و نقش آنها در مهار ريزگردها اختصاص خواهد يافت و در بخش قارچ شناسي هم موارد مختلفي نظير جنبه هاي كاربردهاي بيوتكنولوژي، پزشكي - دارويي و خوراكي تمركز خواهد داشت.
سهرابي گفت: سامانه اينترنتي مايكوليك سامانه اي است با سيستم بسيار پيشرفته به طوري كه به راحتي مي توان تمام نقاط كشور را از لحاظ دارا بودن گونه هاي قارچي و گلسنگي رصد كرد.
وي ادامه داد: اينكه برخي گونه هاي بومي يك منطقه خاص هستند و يا اينكه پراكنش (پراكندگي) آنها چگونه است و چه بستري دارند نيز توسط اين سامانه امكان پذير است. همچنين مشخص مي شود در كدام منطقه از كشور كار مطالعاتي و تحقيقاتي روي اين گونه ها انجام شده و كجا نشده است، از اين رو از موازي كاري و اتلاف انرژي و هزينه مالي جلوگيري مي شود.
استاديار سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي ايران تاكيد كرد: ايران كشوري بسيار غني از لحاظ تنوع زيستي است و گونه هاي متنوعي از قارچ و گلسنگ در آن وجود دارد اما متاسفانه كارهاي مطالعاتي زيادي دراين زمينه صورت نگرفته است كه جاي كار زيادي دارد.
وي اظهار داشت: به عنوان مثال در جنگل هاي شمال قارچ هاي چوب زي زيادي رشد مي كنند در حالي كه در كشورهنوز متخصص قارچ هاي چوب زي به اندازه تعداد انگشت هاي دست نداريم اين وضعيت در مورد گلسنگ ها هم مشهود است بنابراين بايد با برنامه ريزي علمي و عملي و داشتن چشم انداز مناسب و بهره گيري و توجه به اسناد بالادستي و ارايه كارهاي پژوهشي نتيجه بخش اين كمبود راهر چه سريعتر جبران كنيم.
سهرابي گفت: در شكل گيري و راه اندازي اين سامانه هيچ حمايتي از سوي مراكز اجرايي، علمي و پژوهشي مربوطه دريافت نشده اما توسعه و استمرار كار آن نيازمند حمايت بودجه هاي دولتي است.
وي اظهار داشت: تدوين فهرست هاي ملي، استاني و منطقه اي، فهرست هاي كاربردي و دارويي، تاريخچه به روز شده قارچ شناسي و گلسنگ شناسي در ايران، ساماندهي گروه هاي مختلف تحقيقاتي مرتبط با قارچ و گلسنگ، تهيه فهرست گونه هاي در معرض خطر، ارايه كليد تعاملي براي۹۷۲۷ گونه از گلسنگ هاي جهان به زبان فارسي، انتشار فرهنگ مصور لغت قارچ شناسي و گلسنگ شناسي دو زبانه و گزارش مهمترين يافته هاي گلسنگ شناسي ايران و ساير كشورها از بخش هاي مهم و برنامه هاي اصلي راه اندازي اين سامانه علمي آموزشي و پژوهشي است.
وي تاكيد كرد: بعد از راه اندازي اين سامانه، تحقيقات مستمر و هدفمند تمامي گونه هاي قارچي و گلسنگي ايران شناسايي و به تدريج بر روي سامانه قرار خواهند گرفت. البته دراين راستا با برخي از سامانه هاي بين المللي نيز همكاري خواهيم داشت و توافقاتي هم صورت گرفته است.
سهرابي گفت: حدود ۱۷ تا ۲۰ هزار گونه گلسنگ در جهان شناسايي شده و گلسنگ شناسان پيش بيني مي كنند كه تعداد آنها بيش از ۳۰ هزار گونه باشد. اين گياه در سراسر جهان به چشم مي خورد و گلسنگ‌ ها اولين موجودات پر سلولي بودند كه به خشكي وارد شدند.
*** گُلسنگ ها
گُلسنگ‌ ها قارچ هاي همزيستي هستند كه از يك شريك قارچي و يك يا دو شريك جلبكي پديد مي‌ آيند. اين موجودات بي نظير روي سنگ‌ها، صخره‌ها، تنه و ساقه درختان و در سطح زمين مي‌ رويند و حدود ۸ درصد زمين را اشغال كرده و در نقاط بياباني كوهستاني، مناطق قطبي پراكنش دارند.
بعضي از گلسنگ‌ ها در طول سال فقط ۱ ميلي متر رشد مي كنند اين قارچ هاي همزيست مي تواند تا ۴۰۰۰ سال عمر كند. بيشتر گلسنگ‌ها به سرعت توسط هواي آلوده از بين مي روند. قرن هاست كه گلسنگ ها به عنوان رنگ مو و منبع رنگ كننده‌ها استفاده مي شوند.
گلسنگ ها مي توانند در دماي منفي ۶۰ درجه سانتيگراد (منفي ۷۶ درجه فارنهايت) زنده بمانند. بسياري از گلسنگ‌ ها در مناطق مرطوب زندگي مي كنند اما فقط يك گونه از اين گياه در آب زندگي مي كند.
*** قارچ ها
قارچ‌ها دسته ‌اي جداگانه از يوكاريوت‌ها را تشكيل مي‌ دهند، نه گياه هستند و نه جانور، اين دسته همگي دگرپرورده (هتروتروف يا دگرخوار) بوده و براي رشد و تكثير به تركيبات آلي براي دريافت انرژي و كربن نياز دارند.
بيشتر قارچ ها گندروي (ساپروتروف) بوده، در خاك و آب به سر مي ‌برند و در اين نواحي، بقاياي گياهي و جانوري را تجزيه مي‌كنند. قارچ ها مانند باكتري ‌ها در تجزيه مواد و گردش عناصر در طبيعت دخالت دارند.
قارچ‌ها تاثيرات زياد و متفاوتي در طبيعت دارند. گونه‌اي از قارچ‌ها انگور را بر روي تاك مي‌كشد. گونه‌اي ديگر باعث سياه شدن رنگ كاشي‌هاي حمام مي‌شود و گونه‌هاي ديگر قارچ، باعث ايجاد يا درمان بيماري مي‌شوند يا باعث پوسيدگي چوب يا رويش دوباره ريشه گياه مي ‌شوند.
قارچ‌ها بر خلاف گياهان نمي‌ توانند خوراك خود را توليد كنند بنابراين براي ادامه زندگي به ناچار مصرف كننده هستند.
علمي ( ۴ ) ** ۹۰۱۴**۱۵۹۹