روز چهارشنبه سي ام مرداد ماه، گروه هاي معارض حكومت سوريه اعلام كردند كه نيروهاي دولتي در جريان مرگبارترين حملات شيميايي خود طي ماه هاي گذشته، مناطق شرقي حومه دمشق را هدف قرار داده و سبب مرگ صدها تن از جمله تعداد زيادي كودك شده اند.
همزمان، تصاوير و فيلم هايي در سايت هاي اينترنتي منتشر شد كه نشان مي داد در مناطق مورد ادعاي مخالفان از جمله شهرك زملكا در حومه پايتخت، تعداد زيادي بواسطه استنشاق گازهاي سمي مسموم شده اند.
اعلام ادعاي كاربرد سلاح هاي شيميايي از سوي نيروهاي دولتي و انتشار تصاوير مزبور سبب شد تا از روز چهارشنبه تاكنون در سطح بين المللي واكنش هاي متعدد و متفاوتي بروز يابد.

** واكنش هايي متعارض نسبت به تحولات اخير در سوريه
..................
پس از طرح ادعاي مخالفان در خصوص توسل نيروهاي دولتي به جنگ افزارهاي شيميايي، مقامات سوري با رد اين اتهام، هدف از انتشار گزارش هايي از اين دست را انحراف بازرسان سازمان ملل حاضر در سوريه دانستند. بازرساني كه از روز يكشنبه بيست و هفتم مردادماه با مجوز رسمي دولت دمشق وارد سوريه شده اند تا تحقيقات خود را پيرامون استفاده طرف هاي درگير از سلاح هاي شيميايي در نقاط مختلف اين كشور آغاز كنند.
در يكي از نخستين واكنش ها نسبت به تحولات اخير سوريه، محمد جواد ظريف وزير امورخارجه جمهوري اسلامي ايران، در تماس تلفني با همتاي ترك خود اعلام كرد كه در صورت صحت اخبار منتشر شده در مورد استفاده از سلاح هاي شيميايي در سوريه، اين اقدام از سوي گروه هاي تروريستي و تكفيري صورت گرفته است.
ظريف همچنين اين سوال را مطرح كرد كه در زمان حضور بازرسان سازمان ملل و نيز با توجه به موفقيت هاي اخير نيروهاي دولتي در عقب راندن تروريست ها، چگونه امكان دارد دولت دمشق دست به اقدامي اينچنيني بزند؟
همزمان، وزارت امورخارجه روسيه نيز در اين رابطه اعلام كرد كه رخدادهاي اخير سوريه در شرايط كنوني مي تواند در بردارنده نشانه اي از برنامه ريزي هاي قبلي براي تحريك افكار عمومي عليه دولت اين كشور باشد.
و اما در مقابل، كشورهاي حامي معارضان سوري كوشيدند تا با تكيه بر ادعاي كاربرد سلاح هاي شيميايي از سوي دولت دمشق، حكومت سوريه را با فشارهاي شديدي مواجه سازند.
در اين پيوند وزارت امور خارجه انگليس اعلام كرد كه اولويت اين كشور در خصوص تحولات اخير سوريه، اثبات كاربرد جنگ افزارهاي شيميايي است. همچنين لندن براي پايان دادن به خونريزي هاي سوريه هيچ گزينه اي را كنار نخواهد گذاشت.
لورن فابيوس وزير امورخارجه فرانسه، نيز روز پنجشنبه در گفتگو با خبرگزاري آسوشيتدپرس اعلام كرد : در صورتي كه ثابت شود حكومت سوريه از سلاح هاي شيميايي استفاده كرده، الزامي است كه جامعه جهاني براي پايان دادن به اوضاع كنوني به زور متوسل شود.
البته فابيوس مساله ورود نيروهاي نظامي به خاك سوريه را رد كرد و تصريح داشت كه مايل نيست در اين خصوص به شكلي بازتر سخن بگويد.
احمد داود اوغلو وزير امور خارجه تركيه، نيز در رايزني تلفني با وزير امورخارجه آلمان، خواهان واكنش موثر جامعه بين المللي نسبت به تحولات اخير سوريه شد و تصريح داشت كه حكومت سوريه از تمامي خطوط قرمز بين المللي عبور كرده است.
در مقابل، گيدو وستروله وزير امورخارجه آلمان، اعلام كرد كه كاربرد سلاح هاي شيميايي توسط حكومت سوريه هنوز اثبات نشده و براي روشن شدن حقايق الزامي است كه به بازرسان سازمان ملل اجازه ورود به مناطق جديد براي تحقيق و بررسي استفاده از جنگ افزارهاي شيميايي داده شود.
در چنين شرايطي، مقامات واشنگتن كه در حال رايزني با روس ها در خصوص برگزاري نشست ژنو-۲ و زمينه سازي گفتگوهاي بين دو جبهه متخاصم جنگ داخلي سوريه هستند، اظهار داشتنه اند كه هنوز نمي توان با اطمينان از وقوع حمله شيميايي در سوريه سخن به ميان آورد.
در اين رابطه، جن ساكي سخنگوي وزارت امورخارجه آمريكا، اعلام كرده كه رييس جمهور اين كشور به سازمان هاي اطلاعاتي ماموريت داده تا به گردآوري اطلاعات در زمينه كاربرد سلاح هاي شيميايي در سوريه بپردازند.

** اما و اگرها در خصوص كاربرد سلاح هاي شيميايي در سوريه
....................
يكي از مهمترين ترديدهايي كه متوجه اتهامات اخير مخالفان در خصوص كاربرد جنگ افزارهاي شيميايي از سوي دولت بوده، به بازه زماني حضور بازرسان سازمان ملل در اين كشور باز مي گردد.
پس از ايراد اتهاماتي متقابل از سوي دولت و مخالفان در زمينه كاربرد تسليحات شيميايي كه از ماه مارس سال ميلادي جاري (اسفندماه ۱۳۹۱) مطرح شد، بازرسان سازمان ملل اجازه يافتند تا به سه منطقه مشكوك به آلودگي شيميايي يعني خان عسل در استان حلب، عتيبه و حمص رفته و تحقيقات خود را در اين زمينه آغاز كنند.
به باور بسياري از تحليلگران، استفاده دولت سوريه از سلاح هاي شيميايي دست كم در زمان حضور بازرسان سازمان ملل بسيار غير منطقي و نامعقول به نظر مي رسد.
البته برخي ناظران، همين جنبه نامعقول بودن قضيه كاربرد سلاح هاي شيميايي از سوي حكومت دمشق را پوششي قلمداد مي كنند كه در لواي آن نيروهاي دولتي اقدام به كشتار وسيع مخالفان خود در حومه پايتخت كرده اند.
در برابر اين ديدگاه، برخي كارشناسان به نزديكي محل مورد ادعاي مخالفان براي استفاده دولت از تسليحات شيميايي يعني حومه پايتخت اشاره كرده و تاكيد كرده اند كه با توجه به موقعيت مكاني و وضعيت دسترسي بازرسان به اين منطقه بعيد است كه حكومت دمشق دست به چنين اقدامي زده باشد.
همچنين در هفته هاي گذشته ارتش و نيروهاي دولتي در مناطق مختلف سوريه همچون استان هاي دمشق، حلب، حما، حمص، ديرالزور و لاذقيه از موقعيت بهتري نسبت به گروه هاي معارض برخوردار بوده و به پيروزي هاي قابل توجهي دست يافته اند، از اين رو در شرايط برتري كنوني استفاده از تسليحات شيميايي خالي از توجيهي قابل قبول است.
علاوه بر آنچه گفته شد، خبرگزاري بي.بي.سي روز پنجشنبه به نقل از آلكس ككوله استاد موسسه ميكروبيولوژي دارويي دانشگاه هاله آلمان اعلام كرد كه تصاوير منتشر شده از سوي مخالفان هر چند مي تواند در بردارنده نشانه هايي از يك حمله شيميايي باشد، اما هيچكدام از بيماران در تصاوير مزبور نشانه اي از مسموميت با گاز سارين يا گاز اعصاب را كه مورد ادعاي معارضان بوده، نداشته اند.
با توجه به گمانه زني هاي صورت گرفته در خصوص كاربرد تسليحات شيميايي در سوريه و شواهد و واقعيات موجود در اين زمينه، اين موضوع در هاله اي از ابهام قرار گرفته و به زعم برخي تحليلگران، اين مساله را مي توان در چارچوب اقدامات و برنامه ريزي هاي تبليغاتي ستيزه جويانه عليه دولت دمشق مورد تحليل و بررسي قرار داد.
از محمد كاظمي
تحقيق**۹۲۷۹*۱۳۵۸