موضوع شهرك سازي رژيم صهيونيستي در سرزمين هاي اشغالي يكي از مسايلي است كه طي سال هاي اخير در مذاكرات سازش تبديل به مبنايي براي مذاكره گرديده، مبنايي كه بسياري از طرف هاي درگير از جمله آمريكا، اروپا، سازمان ملل متحد و مذاكره كننده فلسطيني آن را پذيرفته و بر آن تاكيد دارند و اين در حالي است كه طرف صهيونيستي اين مبناي مهم را نه تنها نپذيرفته بلكه بر ادامه شهرك سازي نيز تاكيد مي كند. در اين زمينه، سازمان ملل بعنوان يك ركن مهم در ايجاد صلح و امنيت بين المللي، از دهه هاي متمادي تلاش گسترده اي را براي توقف درگيري ها در منطقه خاورميانه و به ويژه تداوم اشغال مناطق فلسطيني از سوي رژيم صهيونيستي داشته، به نحوي كه سازمان ملل متحد به خصوص مجمع عمومي در بيشتر قطعنامه ها بر نقش مهم فلسطينيان در تشكيل دولت مستقل فلسطيني تاكيد داشته است. در اين زمينه فرناندز درانكو دستيار دبيركل سازمان ملل در امور سياسي، روز گذشته در جلسه شوراي امنيت سازمان ملل متحد با انتقاد از شرايط نامناسب انساني در غزه و نبود امكان دسترسي به دارو و كالاهاي اساسي گفت: ادامه شهرك سازي هاي اسراييل غير قانوني است و باعث بي اعتمادي به مذاكرات صلح مي شود.
به گزارش ايرنا در نشست روز چهارشنبه سي ام مرداد شوراي امنيت، اسكار فرناندز درانكو دستيار دبيركل سازمان ملل در امور سياسي، گزارشي از اوضاع خاورميانه ارايه كرد و شرايط انساني و دسترسي به كالاهاي اساسي در غزه را نامناسب، شرايط مصر را حساس، اوضاع سياسي لبنان را شكننده و بحران سوريه را نگران كننده دانست. وي افزود: ماه گذشته گفتگوهاي صلح آغاز شده و از نظر سازمان ملل اين تنها راه حل بحران در سرزمين هاي اشغالي است و طرفين بايد از هر نوع اقدامي كه گفتگوها را به خطر بيندازد، پرهيز كنند. وي گفت: همان طور كه دبيركل سازمان ملل اعلام كرده است، نه تنها شروع مجدد شهرك سازي هاي اسراييل در كرانه باختري رود اردن و بيت المقدس شرقي غيرقانوني و مغاير با قوانين بين المللي است بلكه باعث بي اعتمادي به گفتگوها نيز مي شود. اسكار فرناندز درانكو ادامه خشونت ها در مناطق اشغالي را يكي ديگر از مشكلات دانست و به تيراندازي اخير سربازان رژيم صهيونيستي به سوي بيش از يكصد فلسطيني اشاره كرد.
دستيار دبيركل سازمان ملل در امور سياسي تاكيد كرد، بان كي مون از آزادي زندانيان فلسطيني كه پيش از قرارداد اسلو در زندان هاي اسراييل به سر مي برند، استقبال مي كند. وي تصريح كرد: غزه همچنان از اولويت هاي اصلي سازمان ملل است و نبايد در روند از سرگيري گفتگوهاي صلح فراموش شود. اسكار فرناندز درانكو گفت ما مجددا تاكيد مي كنيم كه اسراييل بايد به حقوق بشر فلسطينيان ساكن در غزه احترام بگذارد چرا كه از يك طرف در اثر ادامه بحران مصر دسترسي ها به گذرگاه رفح محدود شده است از طرف ديگر اسراييل هم در ورودي هاي غزه محدوديت ايجاد كرده كه باعث محدوديت در رفت و آمد شده و فقدان دسترسي به امكانات بهداشتي و شرايط بد انساني در غزه را تشديد كرده است. وي يادآوري كرد كه به دليل كمبود دارو شرايط بيماران خوب نيست و كالاهاي اساسي از جمله مصالح ساختماني كمياب شده است به همين دليل دسترسي از ورودي هاي قانوني به غزه بسيار مهم است. دستيار دبيركل سازمان ملل در امور سياسي گفت: بنا به درخواست مسوولان فلسطيني، دبيركل سازمان ملل از مسوولان رژيم صهيونيستي خواسته است محدوديت هاي اعمال شده بر ورودي هاي غزه را بردارند و اجازه ورود كالاهاي اساسي به غزه را بدهند.
در طول قرون متمادي، مساعي و تلاش هاي گسترده اي صورت گرفته تا يك مكانيزم نظارتي به منظور كنترل و در بعضي موارد حل كامل منازعات ايجاد شود و بر اين اساس، سازمان ملل متحد مظهر و نمادي از اين روند تاريخي و تكاملي طي دهه هاي گذشته بوده و همانند نهاد مشابه پيش از خود، يعني جامعه ملل، نخستين رسالت خود را حفاظت از صلح و ثبات بين المللي اعلام كرده است. در اين قالب، موضوع بحران خاورميانه بعنوان يك بحران مزمن و مهم از دهه هاي گذشته در دستور كار اين سازمان قرار گرفته و هنوز نيز در دستور كار اركان مختلف اين سازمان قرار دارد. شايد بتوان گفت كه بزرگترين نمونه ناكامي در حل و فصل يك منازعه بين المللي نيز منازعه خاورميانه – پيش از اين با عنوان منازعه اعراب و رژيم صهيونيستي- بوده است. همچنين هيچ قضيه ديگري به اندازه مشكل فلسطين توجه و زمان سازمان ملل متحد را به خود اختصاص نداده و هيچ چيز ديگري به اندازه امور خاورميانه با محوريت منازعه فلسطينيان و رژيم صهيونيستي منجر به بروز و شعله ور شدن بحث و مشاجره در مجمع عمومي و پيچيدگي در شوراي امنيت نگرديده است. از سال ۱۹۴۸، رژيم صهيونيستي و اعراب ۶ جنگ را پشت سر گذاشته اند و از آن زمان تاكنون از هر چهار قطعنامه صادر شده توسط شوراي امنيت يكي به اين مساله (مساله خاورميانه) اشاره داشته است و اگر قطعنامه هاي صادر شده از سوي مجمع عمومي و آژانس هاي تخصصي اين نهاد را نيز اضافه كنيم، بيشتر از هزار قطعنامه در اين زمينه صادر گرديده است. براين مبنا به نظر مي رسد كه موضوع مذاكرات باصطلاح سازش و صلح خاورميانه، اولويتي ناتمام براي سازمان ملل محسوب مي شود كه هنوز نيز لزوم توجه و مشاركت در روند آن از سوي اين سازمان احساس مي شود.
اما آنچه طي سال هاي اخير در روند سازش در سازمان ملل متحد تاكيد شده، تاكيد بر بازگشت رژيم صهيونيستي به مرزهاي ۱۹۶۷ (اشغال شده توسط رژيم صهيونيستي) و توقف شهرك سازي ها بوده است. اما اينكه اين رويكرد و روند در سازمان ملل متحد تا چه حدي با گام هاي عملي همراه بوده، خود سوال مهم تر و بزرگتري است كه هنوز پاسخ مناسبي از سوي دبيركل اين سازمان و اركان مختلف به آن داده نشده است.
از سهراب علمداري
تحقيق**۲۰۴۰**۱۳۵۸