به نوشته راف سانچز، مسئول دفتر اين روزنامه انگليسي در واشنگتن، اسناد وزارت امور خارجه اين كشور نشان مي دهد سفارت لندن در واشنگتن براي مخفي نگه داشتن نقش انگليس در سركوب دولت دموكراتيك و منتخب محمد مصدق، نخست وزير اسبق ايران، بسيار تلاش مي كرده است.
يك استاد دانشگاه آمريكايي كه مسئوليت تحقيقات در اين زمينه را برعهده دارد، گفت كه حتي امروز و ۶۰ سال بعدازكودتا،انگليس براي مخفي ماندن پشت صحنه ها و جزئيات ماموريت مخفي عمليات چكمه تلاش مي كند.
مالكولم بيرن، معاون اداره آرشيو امنيت ملي دانشگاه جرج واشنگتن آمريكا، گفت كه باور دارد ديپلمات هاي انگليسي هنوز تلاش مي كنند تا فعاليت هاي سازمان اطلاعات خارجي انگليس، موسوم به ام اي ۶ از بيش از نيم قرن پيش مخفي بماند.
وي گفت:شصت سال بعدازكودتا ماهنوز نمي توانيم تصوير كاملي از نقش سازمان هاي اطلاعاتي آمريكايي و انگليسي در اين كودتا ترسيم كنيم. به نظر مي رسد دليل اين امر آن باشد كه تاريخ و سياست هاي جاري بر يكديگر تاثير مي گذارند و انگليسي ها هنوز نمي خواهند به نقش خود در كودتا اذعان كنند.
اقدامات مخفيانه ام اي ۶ و سازمان مركزي جاسوسي آمريكا موسوم به سيا در سال ۱۹۵۳ به سرنگوني دولت محمد مصدق منجر شد كه در واقع اقدامي تلافي جويانه به دليل تصميم او براي ملي كردن صنعت نفت ايران بود. بعد از كودتا شاه ايران به حكومت استبدادي خود ادامه داد.
اما دولت شاه در سال ۱۹۷۸ در آستانه سقوط قرارگرفت و اعتراضات مردمي منجر به سرنگوني آن شد. وزارت امور خارجه انگليس كه ناظر اين وضعيت بود نگران شد كه نقش لندن در به قدرت رساندن شاه آشكار شود و احساسات ضدغربي را بيشتر شعله ور كند.
بر اساس سوابق موجود و يافت شده در ارشيو امنيت ملي يكي از مهم ترين نگراني هاي لندن طرحي بود كه مورخان وزارت امور خارجه آمريكا داشتند تا اسناد مربوط به كودتاي ۱۳۳۲ را منتشر كنند.درگزارش محرمانه اي كه در اكتبر سال ۱۹۷۸ (مهر/آبان ۱۳۵۷) تهيه شد يك ديپلمات انگليسي هشدار داده است اگر اين اطلاعات منتشر شود،مدارك واقعا خجالت آوري درمورد انگليس درآنها موجود خواهد بود.
ديپلمات ديگري درماه دسامبر(آبان/آذر)همان سال نامه ديگري به لندن نوشته و در آن خاطرنشان كرده است يكي از مقامات نزديك وزارت امور خارجه آمريكا وعده داده است اين اسناد را از بين خواهدبرد.اين سندنشان مي دهد كه سفارتخانه لندن در تهران مستقيم با مورخان وزارت امور خارجه ارتباط برقرار كرده و اين سوال را پرسيده است كه چطور مي توانند مانع از انتشار اسناد به صورت آشكار شوند.
به نظر مي رسد تلاش هاي سفارت خانه موفقيت آميز بوده است؛ زيرا اسناد هرگز به طور رسمي منتشر نشده اند. وزارت امور خارجه امريكا اواسط دهه ۱۹۹۰ و بعد از جنگ سرد سازمان سيا سياست جديد شفاف تري را در مورد عمليات مخفي آمريكا اتخاذ كرد.
آنها توافق كردند كه نسخه هاي بازبيني شده اسناد روابط خارجي آمريكا را منتشر كنند.مورخان وزارت امور خارجه اطلاعات جديدي از كودتاي سال ۱۳۳۲ تهيه كردند كه انتظار مي رفت نقش سازمان هاي جاسوسي در آن تاييد شده باشد.
اين نسخه در سال ۲۰۰۶ كامل شد؛ اما هنوز به طور رسمي منتشر نشده است.
بيرن گفت حتي سازمان سيا نيز پذيرفته است كه اسناد مربوط به نقش خود را در اين عمليات افشا كند كه نشان مي دهد مقاومت وزارت امور خارجه در برابر تاريخ بازبيني شده از خارج از دولت آمريكا به اين سازمان توصيه مي شده است.
سوابق وزارت امور خارجه نشان مي دهد مورخان دولت آمريكا دست كم دو بار تلاش كرده اند تا پروژه مشتركي را با همكاران انگليسي خود در مورد ايران انجام دهند كه يكي از آنها بايد با همكاري وزارت امور خارجه انگليس انجام مي شده اما هيچيك از اين اقدامات تاكنون نتيجه بخش نبوده است.
اين در حالي است كه جك استراو، وزير امور خارجه پيشين انگليس، در مقاله اي در روزنامه تلگراف سال ۲۰۰۹ به اقدامات ام اي ۶ اشاره كرد و نوشت:ما نقش درستي (در اين كودتا) نداشته ايم.اين اولين بار است كه يك سياستمدار برجسته انگليسي به اين عمليات اذعان مي كند با آنكه استراو در ان زمان ديگر عضوي از دولت انگليس نبود.
اما بعد از انتشار اين مقاله سخنگوي وزارت امور خارجه انگليس گفت سياست ما ايجاب مي كند اين امر را تاييد يا تكذيب نكنيم.
وزارت امور خارجه آمريكا تاييد كرد كه در حال تهيه نسخه جديدي از روابط خارجي واشگتن است كه روابط آمريكا با ايران را از سال هاي ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۴ بررسي مي كندو شامل كودتاي سال ۱۹۵۳ (۱۳۳۲) نيز هست و شامل اسنادي مي شود كه هرگز پيش از اين منتشر نشده اند.
يكي از اعضاي تهيه كننده اين نسخه گفت: ما در حال تهيه اين تاريخ هستيم اما روند پيچيده اي بايدطي شود بنابراين نمي توانيم زمان دقيق انتشار آن را اكنون بيان كنيم.
مترجمام**۹۱۵۷