محمدرضا فقيهي روز يكشنبه در گفت و گو با خبرنگار اقتصادي ايرنابا اشاره به سال ۲۰۱۳ به عنوان سال جهاني آمار افزود: وضعيت طرح‌هاي پژوهشي در استفاده از علم آمار هم اكنون در شرايط خوبي نيست.
وي با مقايسه علم پزشكي در ايران با علم آمار گفت: وضعيت علم آمار كشور نظير سالهايي است كه رشته پزشكي شكل گرفت و اين درحالي بود كه برخي افراد به شكل سنتي و يا با دارا بودن حداقل سواد در امور پزشكي فعاليت مي كردند.
فقيهي در ادامه افزود: هم اكنون بسياري از كارشناسان با گذراندن ۲ تا سه واحد آمار در دوران تحصيل و آشنايي نسبي با يك نرم‌افزار آماري، تصور مي كنند كه مي توانند مسايل مربوط به حوزه آمار را در امر تحقيقات حل كنند و اين در حالي است كه آمار علمي است كه استفاده از آن نياز به كارشناس تخصصي خود دارد.
اين متخصص آمار كشور يادآور شد: انجام كارهاي پژوهشي كه در آنها به فنوني نظير طرح آزمايش‌ها، نمونه گيري، برآورد، آزمونها و مدلسازي آماري نياز است بايد به وسيله متخصصان آمار انجام شود.
وي با اشاره به موضوع آمار گفت: آمار از سويي به معناي اطلاعات عددي و از سوي ديگر به معناي علمي است كه مسووليت مطالعات كمي را بر عهده دارد. علم آمار با مدلسازي و احتمالات مي تواند شرايط را پيش بيني و در نهايت به توليد دانش و خرد كمك كند.
كارشناس آمار تاكيد كرد: در صورتي كه از آمارشناسان در اين امور استفاده نشود،به طور يقين به نتايج نادرستي در تحليل ها خواهيم رسيد كه تصميم گيري بر اساس اين نتايج نادرست موجب هزينه‌هاي سنگين ملي خواهد شد.
عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي گفت: هم اكنون سرمايه گذاري در كشور براي پژوهش هايي كه در آنها از روشهاي آماري استفاده مي شود، كم نيست اما با توجه به اين كه در آنها از آمارشناسان استفاده نمي شود، نتايج درستي از مطالعات داده ها و تحليلها بدست نمي آيد.
به گفته وي در سطح ملي براي پژوهش هزينه مي شود، اما وقتي نتايج نادرست بدست آمده از مطالعات، بكار مي رود اصلاحي ايجاد نمي كند و در برخي موارد موجب خسارت مي شود.
وي تاكيد كرد: با ايجاد سازمان نظام آمارشناسي(نظير سازمان نظام پزشكي) جلوي فعاليت افراد بدون صلاحيت در حوزه آمار گرفته مي شود و تحليل هاي آماري از سوي فرد مجاز كه مورد تائيد سازمان نظام آمار شناسي است، انجام خواهد شد.
فقيهي تصميم براي ايجاد سازمان نظام آمارشناسي را مربوط به سال ۱۳۸۳ عنوان كرد كه تاكنون به تعويق افتاده است و گفت: حدود ۹ سال است كه آمارشناسان كشور مطالعه و زمينه‌سازي براي ايجاد سازمان نظام آمار شناسي كشور را شروع كرده‌اند.
وي به عنوان نمونه با اشاره به پژوهش هايي كه به شكل نظرسنجي در كشور انجام مي شود،گفت: در بسياري از اين نظرسنجي ها كه نمونه ها به طور علمي انتخاب نمي شوند، به برآوردهايي مي رسند كه قابل تعميم به كل جامعه نيست زيرا نمونه انتخاب شده نماينده‌ خوبي براي كل جامعه نبوده است. حال اگر بر اساس اين نتايج برخي از نهادها يا سازمانها برنامه ريزي كنند، معلوم است چه بر سر هزينه ملي خواهد آمد.
وي با اشاره به پايه گذاري علم آمار از سوي مرحوم دكتر عباسقلي خواجه نوري گفت: ايشان توانستند نهال علم آمار را در ايران بكارند كه خوشبختانه به لحاظ نظري امروزه به درخت تناوري تبديل شده است.
وي گفت:به دليل اينكه كارشناسان علم آمار بدرستي در ايران بكار گرفته نمي شوند بسياري از متخصصان اين علم پس از اخذ مدارك كارشناسي ارشد يا دكتري، جذب ديگر كشورها مي شوند و از ايران مهاجرت مي كنند.
فقيهي گفت: كشورهاي توسعه يافته به ضرورت حضور آمارشناسان در تصميم گيريها پي برده اند و براي همين تقاضاي كار براي آمارشناسان در اين كشورها بسيار زياد است.
وي با اشاره به آمارهاي رسمي(Official statistics) به عنوان يكي از گرايش‌هاي علم آمار، تصريح كرد: در بيشتر موارد، متولي آمارهاي رسمي در كشور مركز آمار ايران است. بانك مركزي و سازمان ثبت احوال كشور از جمله توليدكنندگان برخي آمارهاي رسمي در كشور هستند.
وي گفت: هم اكنون پيش نويس قانون تشكيل سازمان نظام آمارشناسي كشور آماده ارايه است و موضوع در مركز پژوهشها و كميسيون آموزش عالي مجلس تحت بررسي است . تشكيل سازمان نظام آمارشناسي پيشنهاد مشترك انجمن آمار و مركز آمار ايران است.در مركز پژوهشهاي مجلس كار خوبي در اين زمينه انجام شده و براساس اطلاعات واصله گزارش آن در حال نهايي شدن است.
وي تاكيد كرد: علم آمار مهمترين ابزار براي تصميم گيري در بخشهاي دولتي و خصوصي است بنابراين مديران براي تصميم گيري درست نياز به علم آمار دارند. روشهاي آماري بخشي جدايي ناپذير از ابزارهاي حوزه مديريت است.
وي خاطرنشان كرد در صورتي كه علم آمار بدرستي بكار گرفته شود، مي تواند منتج به سود بيشتر براي موسسات اقتصادي و موفقيت بيشتر براي مديران دولتي شود.
وي نقش رسانه ها را در ايجاد فرهنگ آماري مهم دانست و گفت: رسانه ملي و همچنين رسانه هاي مكتوب با تاكيد بر ضرورت بكارگيري علم آمار در تصميم گيريها مي توانند در جهت ارتقا فرهنگ آماري نقش موثري ايفا كنند.
عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي گفت: رسانه ها بايد همواره جامعه را از اين امر آگاه كنند كه پژوهش ها از نظر آماري بايد به تائيد آمارشناسان برسند و پس از تائيد، نتايج به مردم ارائه شود.
فقيهي در پايان اظهار اميدواري كه با توجه به اينكه حدود چهار ماه تا پايان سال ميلادي باقي مانده است، در سال جهاني آمار، سازمان نظام آمارشناسي كشور به تصويب مجلس شوراي اسلامي، برسد. درصورت ايجاد اين سازمان گام مهمي براي اعتلاي علم آمار و بكارگيري آن در سال جهاني آمار برداشته خواهد شد.
اقتصام(۴) ** ۹۱۲۳ **۱۵۶۱