ثبت يك روز به نام روز خبرنگار در تقويم كشور نشان از اهميت جايگاه اين حرفه دارد. خبرنگار به عنوان ثبت كننده وقايع و حوادث جهان حتي مي تواند به يكي از مهره هاي اصلي تاريخ نويسي مبدل گردد. اين صاحبان قلم و انديشه در حالي به نگارش آنچه در جهان مي گذرد مي پردازند كه در اين راه جان خود را نيز هزينه ميكنند.
تعداد خبرنگاران كشته ،مفقود شده و فعالان رسانه اي در بند اين نكته را به ذهن متبادر مي سازد كه حرفه خبرنگاري يكي از پرخطرترين مشاغل جهان محسوب مي شود.
آمارهاي منتشر شده حاكي از آن است كه در سال ۲۰۱۲ بيشترين ميزان كشتارو مفقود شدن خبرنگاران در اين سال ثبت شده است.
همچنين بنا به گفته ي سايت خبري دوويچه وله، كشورهاي تركيه و چين بيشترين ميزان خبرنگاران زنداني را به خود اختصاص داده اند. افغانستان هم به عنوان ناامن ترين كشور براي زنان خبرنگار محسوب مي شود.
بررسي ها همچنين نشان مي دهد كه مشكل عمده اي كه در اين ارتباط وجود دارد، نبود آمار دقيق از خبرنگاران كشته، مفقود شده و زنداني است.
** خبرنگاران كشته و مفقود شده
--------------------------------------
ثبت وقايع مربوط به جنگ ها و درگيري هاي صورت گرفته در سال هاي اخير سبب شده است تا شمار خبرنگاران كشته و مفقود شده در جهان افزايش يابد. جنگ عراق، جنگ افغانستان، درگيري هاي سوريه، تحولات مصر، ناامني در برخي كشورهاي آفريقايي و ... همگي به عنوان عوامل تشديد كننده در به وجود آوردن شرايط مخاطره آميز براي حرفه خبرنگاري و عكاسي در سال هاي اخير محسوب مي شوند. آمارهاي منتشر شده نشان از افزايش مرگ و مير فعالان رسانه اي هنگام ثبت اين گونه حوادث در كشورهاي نامبرده دارد.
سال ۲۰۱۲ ميلادي بيشترين آمار خبرنگاران كشته شده را به همراه داشت. در اين سال ۱۴۱ خبرنگار كشته شدند كه در نوع خود بي سابقه بوده است. اين سال با ۳۰ درصد افزايش آمار كشته شدگان، ناامن ترين سال براي خبرنگاران عنوان شد. علاوه بر سال ۲۰۱۲، سال هاي ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ نيز به واسطه جنگ عراق از پرمخاطره ترين سال ها براي خبرنگاران محسوب شد كه در مجموع حدود ۳۰۰ خبرنگار كشته شدند.
همچنين تعداد خبرنگاران كشته شده در ۶ ماه اول سال ۲۰۱۱، ۵۴ نفر اعلام شده است. به گزارش خبرگزاري رويترز تعداد خبرنگاران كشته شده در سال ۲۰۱۰ نيز دست كم ۴۲ نفر بوده است.
انتشار اين آمار در حالي است كه شبكه خبري العرب، ماه گذشته، از كاهش آمار كشتار روزنامه نگاران جهان در نيمه اول سال ۲۰۱۳ ميلادي خبر داد. بر اساس اين گزارش تعداد خبرنگاران كشته شده در نيمه نخست امسال ۵۶ نفر از ۲۳ كشور مختلف اعلام شده است. اين تعداد در سال گذشته ۷۵ نفر بوده است كه حاكي از كاهش ۲۵ درصدي تعداد تلفات رسانه اي در جهان است. اين گزارش همزمان با اعلام كاهش كشتار خبرنگاران، به افزايش تعداد خبرنگاران ربوده شده اشاره مي كند.
تعداد خبرنگاران ربوده شده در سوريه نيز به طور چشم گيري افزايش داشته و اين امر به يك موضوع عادي تبديل شده است. در سال هاي ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۶ نيز ۷ خبرنگار در عراق ربوده شده اند.
ادامه و اوج گيري درگيري ها در سوريه نيز سبب شده تا جان خبرنگاران حاضر در مناطق سوريه هرچه بيشتر به خطر افتد. وزير دفاع فرانسه از مفقود شدن دو خبرنگار در شهر حلب سوريه در تيرماه گذشته خبر داد.كشته شدن يك خبرنگار زن در بحران سوريه به ضرب گلوله نيز حادثه ديگري در خرداد ماه گذشته بود. اين خبرنگار براي پوشش درگيري هاي شديد ميان ارتش و مخالفان سوريه حضور داشت.
انتشار اين اخبار در حالي است كه آمار مشخصي از تعداد خبرنگاران كشته يا مفقود شده از زمان شروع بحران در سوريه در دست نيست. پايگاه اينترنتي بي بي سي عربي در آبان ماه سال گذشته به نقل از اتحاديه روزنامه نگاران سوريه از كشته شدن ۸۵ خبرنگار در حوادث سوريه خبر داد. يكي ديگر از مناطق ناامن براي خبرنگاران و عكاسان خبري پاكستان است. اكثر خبرنگاران كشته شده در اين منطقه از طريق حملات انتحاري يا درگيري ميان نيروهاي نظامي كشته شده اند.
همچنين بنا بر تخمين كميته بين المللي حفاظت از روزنامه نگاران(cpj)، حدود ۵۸۰۰ روزنامه نگار در ۱۵ سال گذشته در حين انجام وظيفه كشته شده اند. اين كميته كشورهاي عراق، الجزاير، روسيه، كلمبيا و بنگلادش را نيز جزو پنج منطقه خطرناك براي روزنامه نگاران و قتل را مهمترين عوامل مرگ و مير هنگام كار براي روزنامه نگاران اعلام كرده است.
عدم امنيت جاني و شغلي دشواري است كه حرفه خبرنگاري و روزنامه نگاري به خطر انداخته است و از همين رو سبب شده تا اين حرفه به عنوان يكي از ۱۰ مشاغل پرمخاطره جهان جاي گيرد. به همين سبب اين قشر نيازمند حمايت و تامين امنيت خواهند بود.

** خبرنگاران زنداني
----------------------
پديده زنداني و بازداشت كردن در كنار قتل، كشتار، ربوده و مفقود شدن خبرنگاران در حين انجام وظيفه، پديده ديگري است كه جان فعالان رسانه اي را به خطر انداخته است.
كميته حمايت از خبرنگاران در آماري كه از روزنامه نگاران زنداني منتشر كرد، سال ۲۰۱۲ را پر زنداني ترين سال براي خبرنگاران دانست. اين سال همانطور كه بالاترين آمار كشته شدگان را داشت، بيشترين تعداد روزنامه نگاران زنداني را نيز به خود اختصاص داده است.
خبرگزاري فرانسه در آذر ماه سال گذشته از زنداني شدن ۲۳۲ خبرنگار خبر داد كه ۵۳ درصد نسبت به سال ۲۰۱۱ ميلادي افزايش داشته است. در اين ميان كشورهاي تركيه و چين بيشترين ميزان خبرنگاران زنداني را دارا هستند.
بر اساس گزارش خبرگزاري فرانسه، اريتره و سوريه نيز دو كشور ديگري هستند كه خبرنگاران زيادي را بدون هيچ اتهام و روند قانوني پرونده هايشان و حتي بدون وكيل زنداني كرده اند.
تركيه نيز كشوري است كه بيشترين اقدامات امنيتي عليه روزنامه نگاران و فعالان رسانه اي خود اعمال مي كند. روزنامه نيويورك تايمز به تازگي در مطلبي، مقاله يك روزنامه نگار ترك عليه آزادي مطبوعات در كشورش را منتشر كرد. ياووز بايدار پس از انتشار اين مقاله در نيويورك تايمز از روزنامه صباح چاپ تركيه اخراج شد. اين روزنامه نگار در مقاله خود به سانسور خبري شديد در پوشش ناآرامي هاي اخير تركيه اشاره كرده است. به گفته روزنامه نگاران منتقد تركيه، صاحبان رسانه در اين كشور خطوط خبري رسانه ها را با سياست هاي دولت هماهنگ مي كنند.
همچنين تورب جورن جاگلند دبير كل شوراي اروپا در بهمن ماه سال گذشته از جريان داشتن ۴۵۰ پرونده عليه تركيه در خصوص آزادي بيان در دادگاه اروپايي حقوق بشر خبر داد. وي اعلام كرد كه اين تعداد پرونده بيشتر از سطح معمول است.
** زنان و مصايب روزنامه نگاري
-----------------------------------
بررسي مشكلات و چالش هاي زنان روزنامه نگار و خبرنگار در جهان خود نياز به يك بحث جامعه شناسي مفصل دارد. اين گزارش تنها به گوشه اي مشكلات زنان خبرنگار در كشوري نظير افغانستان پرداخته است. اين كشور به عنوان يكي از كشورهاي ناامن براي خبرنگاران زن محسوب مي شود.به گزارش پايگاه اينترنتي راديو آلمان خبرنگاري براي زنان و دختران در افغانستان كاري دشوار و حتي در برخي موارد خطرناك است. آن ها مي گويند كه هنگام تهيه خبر و گزارش با انواع توهين و آزار و اذيت مواجه مي شوند.بر اساس گزارش دويچه وله، ديد مردسالارانه در جامعه سبب شده است تا زنان در افغانستان نتوانند آزادانه به كار خبرنگاري بپردازند.
پايگاه تلويزيوني بي بي سي فارسي نيز به نقل از يكي از خبرنگاران زن افغان خود از برخوردهاي تبعيض آميزي گزارش داد كه وي در هنگام تهيه گزارش در سطح اجتماع با آن ها روبه رو شده بود. به گفته اين خبرنگار هرچند قوانين افغانستان به زنان حق داده كه در جامعه فعاليت داشته باشند. اما نگاه هاي محافظه كارانه و باورهاي زن ستيزانه كه در جريان سال هاي جنگ نهادينه شده، زمينه كارهايي مانند خبرنگاري را براي زنان دشوار كرده است.
بر اساس گزارش بي بي سي به نقل از موسسه ني كه از رسانه هاي آزاد در افغانستان حمايت مي كند گزارشي مبني بر كاهش ۱۰ درصدي حضور خبرنگاران زن در رسانه هاي افغان خبر داد.
نشر**۹۲۸۳**۱۷۳۲