مساله اي به نام حق مالكيت معنوي هنرمندان سالهاست كه به عنوان يكي از دغدغه هاي اصلي دست اندركاران امور هنري به ويژه آن دسته از توليدات كه امكان عرضه در رسانه هاي ديداري و شنيداري بين المللي را دارد مطرح است و با وجود برگزاري همايش هاي حق مالكيت معنوي در كشور و تاكيد بر لزوم رعايت قانون «كپي رايت» اما به دليل امضا نشدن قانون حق كپي رايت جهاني در كشور، اجراي آن در حد شعار باقي مانده است.

** جولان سودجويان و قاچاقچيان بر فرش قرمز سينما

هنر سينما و صنعيت فيلمسازي كه مهمترين بخش بازگشت سرمايه خود را به اكران و فروش حق رايت هاي سينمايي جهت اكران جهاني آثار سينمايي و يا پخش از شبكه هاي ماهواره اي مجاز اختصاص داده در حقيقت بازندگان اصلي بازي بودند كه هر دو سويش مواجهه با باخت بود.
بازي كه در آن رييس سازمان سينمايي و بازوهاي اجرايي او در كنار شعارهاي مقابله با سودجويان و منفعت طلبان شبكه هاي ماهواره كه بي پرداخت ريالي آثار سينمايي ايران و در مواردي آثاري كه هنوز روي پرده قرار داشتند را از شبكه هاي ماهواره اي خود پخش مي كردند نه تنها گامي جهت اجرايي كردن آن وعده ها برنداشت كه حتي در داخل نيز نتوانست جلوي قاچاق فيلم هاي روي پرده را بگيرد.
مساله حق پخش فيلم ها از شبكه هاي ماهواره اي تا حدي براي «جواد شمقدري» به عنوان رييس سازمان سينمايي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي سهل ممتنع بود كه تهيه كنندگان بخش خصوصي با همكاري پليس وارد عمل شدند و خوشبختانه موفقيت هاي چشمگيري را به دست آوردند اما اين توفيق كه به چشم رييس خوشايند نبود وي را وارد عمل كرد و با ممانعت از ادامه اين امر، كار را به مدير موسسه رسانه هاي تصويري محمدرضا عباسيان سپرد. وي هم كه در اين مساله ذي نفع نبود با رها كردن ادامه پيگير هاي صورت گرفته بار ديگر زمينه جلولان دادن قاچاقچيان آثار سينمايي را در فرش قرمز سوجويي از زحمت هنرمندان سختكوش سينما فراهم ساخت.

** شبكه نمايش خانگي، شبكه اي براي نااميدي سينماگران

شبكه نمايش خانگي از ديگر محورهايي بود كه با هزارن اميد و آرزو براي كمك كردن به هنرمندان سينما به ويژه سرمايه گذاران آثار سينمايي در دور جديد مديريت سينما كار خود را با هزاران وعده و وعيد آغاز كرد اما آنچه در انتهاي كار از خروجي اين بخش عايد سينما شد چيزي از افسوس و ندامت و پشيماني در از دست رفتن سرمايه گذاران آثار سينمايي با خود به همراه نداشت.
چه اينكه مساله مميزي هاي سخت گيرانه، مانع تراشي براي حضور به موقع آثار سينمايي در اين شبكه نمايشي تا زماني كه هنوز در خاطره مخاطبان باقي مانده اند، مقوله قيميت، كيفيت پايين آثار و همچنين قاچاق و تكثير غيرمجاز حاصل دسترنج سينماگران از موارد عيني و قابل بحثي است كه مي توان به عنوان آسيب هاي اين شبكه نمايشي كه آنرا تا سرحد ورشكستگي پيش برد اشاره كرد و جالب اينكه مديريت سينما نيز براي رفع اين آسيب جز شعار و عمل نكردن كاري از پيش نبرد.
مساله اعتراض و نامه هاي مكرر سينماگران و اتحاديه تهيه كنندگان به مديريت شبكه نمايش و رييس سازمان سينمايي براي مقابله با شرايط وخيم به وجود آمده در ظاهر با تاييد حداكثري رييس و وزير مواجه شد اما آنچه در عمل ديده شد اقدامات مقطعي و زودگذر بود كه نه تنها حاصلي مثبت با خود به همراه نداشت كه سبب بي ميلي و بي رغبتي تهيه كنندگان از ارسال آثارشان به شبكه نمايش خانگي را فراهم ساخت.

** تكنيك نادرست موازي كاري

مساله تعاون و همكاري در انجام هر فعلي از ضروريات بديهي براي دستيابي به توفيق حداكثري است چه آنكه اين فرضيه را ساده ترين افراد نيز متفق القول پذيرا هستند اما جاي تعجب بود كه مديريت خود راي سينما نه تنها بر اين فرضيه بديهي چشم پوشيد كه سعي كرد با تقسيم انجام كارهاي يكسان ميان همه مديران خود به نوعي مسابقه اي براي هيچ را براي آنها ترتيب دهد!
مقوله موازي كاري در توليدات سينمايي به عنوان مثال سپردن حق توليدات بلند سينمايي به مركز گسترش سينماي مستند و تجربي با عنوان حركت به سمت فيلم هاي تجربي كه ناگهان سر از پروژه «لاله» در آورد! يكي از شاهكارهايي بود كه تنها از دست شمقدري بر مي آمد!
در ادامه حذف حمايت از فيلمسازان اولي كه پيشتر بر عهده اين مركز بود از عهده آنها خارج شد و رييس سازمان سينمايي برنامه را طوري تنظيم كرد تا اين فيلمسازان براي نخستين تجربه خود از همان ابتدا مساله عدم حمايت، پاسكاري ميان مركز سينماي مستند و تجربي، انجمن سينماي جوانان و بنياد فارابي را به خوبي فراگيرند و يا تصميم بگيرند عطاي اين كار را به لقايش ببخشند و يا با بخش خصوصي به تفاهم برسند تا سازمان سينمايي بودجه هنگفت خود را صرف ساخت پروژه هاي فاخر نام و يا حمايت از فيلمسازان خودي كند.
مقوله موازي كاري در كنار به باد دادن سرمايه سينما سبب شد تا مساله اي به نام برنامه ريزي جداگانه با هدف فتح قله هاي متعدد عملا به فرضي محال بدل شود و چند نگاهي در مديريت اجراي يك پروژه توسط «همه مردان مديريت سينمايي نه تنها اجراي امور را تسهيل نكرد كه سبب طولاني شدن و به نتيجه نرسيدن اغلب برنامه ها و به باد رفتن سرمايه و ثروت ملي شد.

** خانه نشيني نخبگان

كارشناسان معتقدند كه مصوبات شوراي عالي سينما به دليل نبود اطلاع رساني درست و اجرا نشدن از سوي مديران سينمايي بازتاب آنچناني در فضاي سينما نداشته و از حضور رييس جمهوري به عنوان بالاترين مقام اجرايي در اين شورا به درستي استفاده نشد.
در عين حال بسياري از دستورات رييس جمهوري در جلسات شوراي عالي سينما به درستي به بيرون منتقل نمي شد.
كارشناسان همچنين عقيده دارند كه مقرر بود يكي از مهمترين كاركردهاي شوراي عالي سينما در نگاه نخست برقراري ارتباط موثر ميان فيلمسازان و مقام اول اجرايي كشور براي رفع بسياري از مشكلات بنيادي سينماي ايران باشد اما در نهايت با تشكيل شوراي عالي سينما از اين موقعيت استفاده نشد تا جايي كه امروز پس از سه سال از تشكيل اين شورا، سينما همچنان با بسياري از مشكلات اساسي از كمبود سالن و زيرساخت هاي سينمايي دست و پنجه نرم مي كند.
در اين ميان مي توان به برگزار نكردن كارگروه هاي مشترك با دانشگاهيان، روحانيت و حوزه هاي علميه و درعين حال ايجاد اختلاف با جمعي از نخبگان سينمايي كشور در عرصه هاي مختلف همچون خانه سينما از ديگر مصاديق الكن ماندن اهداف كلان و از پيش تعيين شده سازمان سينمايي وزارت ارشاد دولت دهم در ايام مسووليت شمقدري است.
همچنين برخي سينماگران اعتقاد دارند كه تقسيم فيلمسازان به خودي و غير خودي سبب شد از دانش بسياري از كارگردانان زبده و نخبه سينما در سالهاي اخير استفاده نشود تا جايي كه بسياري از فيلمسازان مطرح همچون كمال تبريزي، ناصر تقوايي، بهمن فرمان آرا،كيومرث پوراحمد، خسرو سينايي خانه نشيني را برگزيدند.
فراهنگ(۵)**۹۲۶۶