جهاد دانشگاهي در شانزدهم مرداد ۱۳۵۹ هجري خورشيدي به فرمان بينانگذار جمهوري اسلامي، امام خميني(ره) به منظور دستيابي به اهداف انقلاب فرهنگي توسط ستاد عالي انقلاب فرهنگي تشكيل شد و در واقع نهادي عمومي و غيردولتي است كه زيرنظر شوراي عالي انقلاب فرهنگي به فعاليت مي پردازد و از نظر اداري، استخدامي و مالي نهادي مستقل است.
جهاد دانشگاهي در واقع پرچمدار انقلاب فرهنگي و حافظ ارزش هاي انقلاب در دانشگاه ها محسوب مي شود، نهادي كه هماره براي دستيابي به رشد و توسعه دانشگاه ها در مسير تحقق اهداف انقلاب تلاش مي كند. اركان اين نهاد شامل هيات امناء، شوراي علمي و رييس جهاد دانشگاه است.
اساسنامه جهاد دانشگاهي هنگامي كه اين ستاد در ۱۱ آذر ۱۳۶۵ هجري خورشيدي به شوراي عالي انقلاب فرهنگي تبديل شد، مورد بازنگري قرار گرفت و به تصويب رسيد، همچنين در ۱۴ آبان ۱۳۷۰ هجري خورشيدي اساسنامه جديد اين نهاد آموزشي - پژوهشي به تصويب نهايي شوراي عالي انقلاب فرهنگي رسيد و جايگزين اساسنامه پيشين شد.
اهداف تعريف شده براي اين نهاد شامل گسترش تحقيقات و شكوفايي استعدادها در سطح جامعه براي رسيدن به خود اتكايي، توسعه امور فرهنگي با همكاري حوزه و دانشگاه و گسترش طرح هاي كاربردي به منظور به كارگيري نتايج پژوهش است.
وظايف جهاد دانشگاهي شامل تبليغ، ترويج فرهنگ و هنر اسلامي، برنامه ريزي فرهنگي- تربيتي، ايجاد آمادگي فكري و مكتبي در قشر جوان به منظور مقابله با غرب زدگي و انحراف در چارچوب سياست هاي فرهنگي كشور، ايجاد تشكيلات مناسب به منظور تأليف، ترجمه و انتشار كتب مي شود.
توليد مواد كمك آموزشي، انجام دادن تحقيقات توسعه اي و كاربردي، حمايت، تشويق و جذب دانشجويان، پژوهشگران جوان و مستعد، برنامه ريزي، ايجاد شرايط و امكانات لازم به منظور فراهم آوردن زمينه فعاليتهاي علمي و پژوهشي آنان بر مبناي شناخت مشكلات واقعي و نيازهاي تخصصي جامعه از ديگر وظايف جهاد دانشگاهي محسوب مي شود. همچنين در كنار موارد ياد شده اين نهاد داراي دو وظيفه اصلي انجام تحقيقات علمي و فعاليت هاي فرهنگي است.
گروه هاي درسي اين نهاد شامل فني و مهندسي، كشاورزي و منابع طبيعي، علوم پايه، هنر، پزشكي و علوم انساني مي شود كه اين شش گروه به ۵۳ شاخه تقسيم و در مجموع شاخه هاي تخصصي اين گروه ها، بيش از ۷۰۰ طرح تحقيقاتي در آنها انجام شده و به نتيجه رسيده است.
جهاد دانشگاهي در طول دوران دفاع مقدس، با تمام قدرت در جبهه هاي جنگ شركت و با كمك هاي تخصصي و فني خويش، ياري رسان سربازان دلاور ايران در طول جنگ تحميلي شد.
جهاد دانشگاهي در حال حاضر در چهار محور فرهنگي، برنامه ريزي و تشكيلات، طرح و تحقيقات و امور دانشگاهي فعاليت مي كند، اين نهاد انقلابي نتيجه حركت سازنده و سرنوشت‌ساز انقلاب فرهنگي به شمار مي رود كه از درون دانشگاه هاي كشور شكل گرفت.
جهاد دانشگاهي در طول سي و سه سال فعاليت خويش هماره پلي ميان دانشگاه و جامعه بوده است، نهادي كه تحقق اهداف انقلاب فرهنگي، گسترش گرايش ديني و مذهبي در بين دانشجويان، توسعه فناوري با بهره گيري از نيروهاي متخصص داخلي براي حذف وابستگي هاي علمي ـ فرهنگي و استقرار نظام آموزش عالي مبتني بر ارزش هاي اسلامي در سطح دانشگاه ها از هدف هاي كنوني آن محسوب مي شود، نهادي كه با سعي و كوشش نيروهاي خويش در حوزه هاي فرهنگي، پژوهشي و آموزشي به جايگاهي باارزش در ميان ديگر نهادهاي علمي كشور دست يافت و هدف خويش را بر تقويت استقلال، آزادي و جمهوري اسلامي متمركز ساخت.
اطلاع**۲۰۰۲**۱۷۱۷