«لغو رواديد» و «صدور ويزاي فرودگاهي» دو سياست كشورها براي تسهيل ورود گردشگران است تا از اين طريق سهم خود را از بازار جهاني سفر و گردشگري افزايش دهند.
براي نمونه يك ايراني مي تواند با گذرنامه خود بدون ويزا به حدود ۵۰ كشور سفر كند اما مشكل از اينجا ناشي مي شود كه مانند هميشه عده اي سودجو، اين تسيهلات قانوني را به حربه اي براي اقدامات غيرقانوني خود تبديل مي كنند كه موضوع اندونزي يكي از همين موارد است.
ايران از حدود سال ۱۳۸۵ (۲۰۰۵ ميلادي) صدور ويزا براي گردشگران اندونزيايي را لغو كرد تا به اين ترتيب زمينه براي ورود گردشگر از اين كشور مسلمان و نيز ترانزيت حجاج و عمره گزاران اندونزيايي فراهم شود.
از طرف مقابل نيز دولت اندونزي كه قصد داشت در رقابت با ديگر كشورهاي حوزه جنوب شرق آسيا سهم بيشتري از بازار جهاني سفر و گردشگري از آن خود كند، صدور ويزاي فرودگاهي براي گردشگران ايراني را در دستور كار خود قرار داد تا گردشگران بتوانند با دريافت اين نوع رواديد، حدود يك ماه در اين كشور اقامت داشته باشند.
اكنون با گذشت چند سال از اين تصميم، صدور ويزاي فرودگاهي به يك مشكل دولت اندونزي بويژه در زمينه قاچاق انسان و مهاجرت غيرقانوني به استراليا تبديل شده به نحوي كه سرانجام تصميم گرفت اين تسهيلات را براي گردشگران ايراني لغو كند.

** سفره كشور هزار جزيره براي گردشگران ايراني
اندونزي كشوري با بيش از ۱۷ هزار جزيره و طبيعت بكر و زيبا در جنوب شرق آسيا قرار دارد و سالانه ميزبان گردشگران متعددي از نقاط مختلف جهان است.
سياست دولت اندونزي براي تسهيل ورود گردشگران به اين كشور در چند سال گذشته با موفقيت هايي همراه بوده است، هرچند تا همين چند سال پيش تعداد گردشگران ورودي به اين كشور از پنج ميليون نفر فراتر نمي رفت اما امروز به يكي از كشورهاي گردشگرپذير جنوب شرق آسيا تبديل شده است.
در سال ۱۳۸۵ و قبل از آن سهم ايران از گردشگران ورودي به اندونزي بسيار اندك بود و رشد روزافزون سفر ايرانيان به مالزي سبب شد تا اندونزي نيز تصميم بگيرد، تسهيلات بيشتري براي ايرانيان لحاظ كند.
اما اكنون با افزايش ايرانياني كه به جرم مهاجرت غيرقانوني از اندونزي به استراليا در اندونزي بازداشت شده اند،اين كشور را از تصميم خود منصرف كرده است.
به گفته «ديان ويرنجوريت» سفير اندونزي در تهران، از آنجا كه اندونزي كشور هزار جزيره است، بسياري از ايراني ها از طريق مالزي بطور قاچاق وارد اين كشور مي شوند و از اين رو تعداد ايرانيان بازداشتي در اندونزي بالاست.
هرچند آمار تعداد گردشگران ايراني كه وارد اندونزي مي شوند، دقيق نيست اما سفير اندونزي در تهران آن را سالانه حدود چند هزار نفر مي داند كه از هر ۱۰ نفر ايراني كه به اندونزي مي روند، پنج نفر باز نمي گردند.
البته سالهاست كه اندونزي به محلي براي افرادي تبديل شده كه بدنبال اقامت در استراليا هستند و در اين فهرست علاوه بر ايران، از افغانستان، پاكستان، سريلانكا و ... نيز ديده مي شود كه از طريق قايق هاي ناايمن جانشان را به خطر مي اندازند تا خود را به جزيره كريسمس در استراليا‌ (‌۵۰۰ كيلومتري جنوب جاكارتا) برسانند.
به گفته سفير اندونزي در تهران، بسياري از كساني كه قصد مهاجرت غيرقانوني از طريق اين كشور به استراليا را دارند، فاقد پول كافي براي مهاجرت هستند و از اين رو براي تامين مالي خود دست به اقدامات خلاف قانون مي زنند و نتيجه آنكه مسافران ايراني پس از افغانستان، پاكستان و سريلانكا چهارمين كشور در فهرست سياه اندونزي است.

** اندونزي، مقصد گردشگران ايراني نيست
آمارها نشان مي دهد كه صنعت گردشگري اندونزي مسير رشد خود را طي مي كند؛ اين كشور در شش ماهه نخست امسال ميزبان چهار ميليون و ۱۵۰ هزار گردشگر بود.
اكنون كارشناسان پيش بيني مي كنند كه اين كشور تا پايان سال جاري ميلادي ميزبان هشت ميليون ۶۰۰ هزار گردشگر باشد؛ گردشگراني كه جزيره بالي مقصد اصلي آنان است،جزيره اي كه دو اقيانوس آرام و هند را به هم پيوند مي دهد و در فهرست بهترين مقاصد گردشگري جهان قرار دارد.
اما با اين اوصاف ديگر تب جريزه بالي مدتهاست كه بين گردشگران ايراني فروكش كرده است و در حاليكه نام اين جزيره در ميان تبليغات نشريات خودنمايي مي كرد، ديگر جايگاه گذشته را ندارد.
«اكبر غمخوار» از فعالان صنعت گردشگري علت اين امر را افزايش قيمت سفرهاي خارجي براي گردشگران ايراني دانسته و به خبرنگار ايرنا مي گويد: افزايش هزينه سفر براي ايراني ها در مجموع از حجم سفرهاي خارجي شهروندان كاسته است.
وي مي افزايد: از زماني كه پرواز مستقيم ايران به اندونزي برداشته شد، تب سفر به اندونزي هم فروكش كرد و اكنون بيشتر كساني خواهان سفر به اندونزي هستند كه مي خواهند از آنجا به استراليا سفر كنند و پناهندگي بگيرند.
غمخوار ادامه مي دهد: اكنون سفر به جزيره بالي اندونزي براي يك ايراني بسيار گران تمام مي شود و آنها ترجيح مي دهند كه به جاي اين جزيره، به مناطق ديگر جنوب شرق آسيا مثل مالزي سفر كنند.
وي درباره اينكه لغو ويزاي فرودگاهي آيا مشكلي براي اعزام گردشگران ايراني به اندونزي ايجاد مي كند، مي گويد: اين اقدام براي آنهايي كه واقعا بدنبال انجام سفر هستند مشكل ساز نيست، زيرا رواديد مورد نياز در تهران تهيه مي شود اما كار را براي مهاجران سخت مي كند.
«افشين عزيزي» مدير يك آژانس مسافرتي نيز بر اين باور است كه صدور ويزاي فرودگاهي و يا لغو رواديد انگيزه سفر را براي گردشگر افزايش مي دهد زيرا گردشگران بطور معمول از بروكراسي اداري پرهيز دارند.
وي با يادآوري اينكه تور بالي اندونزي در گذشته به يكي از مقاصد گردشگري تبديل شده بود، مي افزايد: از وقتي كه پرواز مستقيم به اين جزيره برداشته شد، اين بازار هم اهميت خود را از دست داد و شايد اكنون از نظر اهميت براي گردشگران ايراني در رده بيستم باشد.
به گفته اين فعال صنعت گردشگري، اندونزي بازار مهمي براي گردشگران ايراني نيست و ايرانيان ترجيح مي دهند به مالزي سفر كنند كه علاوه بر تسهيلات سفر از جمله لغو رواديد و پروازهاي مستقيم، مقصد مناسبي براي مسلمانان است.

** خواب مالزي آشفته مي شود؟
مالزي نسبت به اندونزي در جذب گردشگران ايراني بسيار جلوتر است و به گفته سفير ايران در اين كشور، سالانه بيش از ۱۰۰ هزار گردشگر ايراني به مالزي مي آيند.
برقراري ? پرواز هفتگي مستقيم بين تهران و كوالالامپور و يك پرواز هفتگي از مشهد و شيراز به كوالالامپور نشانگر رغبت ايرانيان براي انجام سفر به اين كشور مسلمان است.
اما همه واقعيت اين نيست، زيرا كساني كه سوداي پناهندگي در استراليا را دارند، از همين تسهيلات مالزي نيز براي رسيدن به آرزوهاي خود استفاده مي كنند كه تعداد ايرانيان زنداني در اندونزي كه از طريق مالزي به اين كشور عزيمت كرده اند، گواه اين مدعاست.
سفر به مالزي و سپس عزيمت به اندونزي راهي است كه اين دسته از مسافران انتخاب مي كنند تا در جزاير اندونزي خود را به دست قاچاقچيان انسان(آدم پران ها) بسپارند.
فشار دولت استراليا براي كاستن از حجم مهاجران غيرقانوني كشورش، مالزي را نيز بي نصيب نگذاشته و «احمد ظهير بنا» وزير كشور مالزي اعلام كرده كه قصد دارد ويزاي سه ماهه اتباع برخي كشورها را كه در فرودگاه اين كشور صادر مي شد، به دو هفته كاهش دهد.
از: ليلا جودي
فراهنگ(۵) ** ۲۰۲۵ **