به گزارش خبرنگار ايرنا، در بخش چهارم از بند سوم دفترچه سياستگذاري هاي سينما كه از سوي مديريت سينما در ابتداي سال ۸۹ منتشر شد به برنامه هاي شمقدري در خصوص پروانه ساخت اشاره شده است.
در بخشي از اين بند يادآوري شده است: در تركيب شوراي پروانه ساخت يك نفر به نمايندگي از كانون كارگردانان و يك نماينده از تشكل واحد تهيه كنندگان حضور خواهند داشت.
تا زمان تشكيل تشكل واحد تهيه كنندگان نماينده معاون سينمايي در جلسات حضور خواهد داشت.
اين موضوع در حالي در اين دفترچه اعلام شد كه نماينده كانون كارگردانان از شوراي صدور پروانه ساخت حذف شد و كارگردانان سينما نماينده اي در اين بخش نداشتند.
در عين حال تشكل واحد تهيه كنندگان مورد تاييد همه گروه هاي تهيه كنندگي نبود، از اين رو نماينده تهيه كنندگان بدون مقبوليت عمومي در اين شورا حضور داشت.
شمقدري برنامه هاي ديگري را نيز در اين بند اعلام كرد. در ادامه اين بند توضيح داده شده است: شوراي پروانه ساخت، در صدور مجوزها به تعادل و تناسب در موضوعات و گونههاي مختلف سينمايي، و نيز رسيدن به درصدهاي لازم و پيش بيني شده براي همه مضامين و ژانرها توجه مي كند. نكات مهم در صدور پروانه ساخت عبارتند از:
- نوع عرضه و نمايش هر فيلم(اكران يا غير اكران) در متن پروانه قيد مي شود. سينماي غير اكران تمامي ويژگي هاي فيلم اكران نظير عرضه در نمايش خانگي، حضور در جشنواره هاي سينمايي و هفته هاي فيلم بجز اكران عمومي را دارا مي باشد.
- پروانه براي تهيه كنندگان حقيقي و حقوقي صادر شده و به يك اندازه اعتبار خواهد داشت.
- تهيه كننده حقوقي بايد فردي واجد شانيت تهيه كنندگي (به تشخيص اداره كل ارزشيابي و نظارت) را به عنوان نماينده خود به مرجع صدور پروانه معرفي نمايد.
آنچه در بخش هاي مورد اشاره آمده در مجمع بسيار كلي است اما مبرهن آنكه بسياري از فيلم ها به رغم پروانه ساخت ويديويي به اكران عمومي رسيدند كه از جمله آن مي توان به فيلم «آدم آهني»، «كريستال» اشاره كرد.
در حقيقت مديريت سينما در اين دوره بدعت گذار تبديل فيلم هاي ويديويي به سينمايي و اكران اين آثار بود و اين امر گاه مجال را از اكران فيلم هاي سينمايي در صف اكران مانده، مي گرفت.
همچنين درج اينكه طرح اثري قابليت اكران محدود يا گسترده را دارد از اساس اشتباه بود زيرا به اعتقاد كارشناسان نمي توان فقط بر اساس يك طرح از اساس كاري غيركارشناسانه است.
** حمايت مالي از فيلم هاي غير اكران
بر اساس دفترچه سياستگذاري سينما مقرر بود براي آن دسته از آثاري كه موفق به دريافت پروانه ساخت براي سينماي غيراكران ميشوند، حمايتهاي مالي منظور مي گردد. همچنين اين آثار مي توانند در جشنواره هاي سينمايي داخلي و خارجي و هفته هاي فيلم حضور يابند.
اين بند بعدها به نوع ديگري در رفتار مديران سينمايي تجلي يافت تا جاييكه فيلم ها براي حضور در جشنواره هاي جهاني ملزم به اخذ پروانه نمايش از مديريت سينما شدند و در عين حال بسياري از فيلم هاي سينمايي نيز بدون حمايت مالي و به دور از اكران مستقيم وارد شبكه نمايش خانگي شدند.
** فراموشي بررسي عملكرد تهيه كنندگان
در بخش ديگري از دفترچه سياستگذاري سينما آمده است: عملكرد سالانه تهيه كنندگان براساس شاخص هاي فيلم استاندارد پس از برگزاري هر دوره از جشنواره فيلم فجر، ارزشيابي شده و به اعتبار آثار توليدي به چهارگروه تقسيم خواهند شد. تهيه كنندگان گروه يك سالانه امكان توليد سه فيلم، گروه دو دو فيلم، گروه سه يك فيلم سينمايي خواهند داشت و تهيه كنندگان گروه چهار يك سال از دريافت پروانه محروم خواهند بود. تهيه كنندگاني كه دو بار در رتبه چهار ارزيابي قرار گيرند، مجوز تهيه كنندگي آنها لغو مي گردد.
رده بندي بر اساس ميانگين و معدل امتياز دهي مراجع زير صورت مي گيرد: شوراي پروانه ساخت - شوراي پروانه نمايش - شوراي جامع فناوري - كانون كارگردانان - تشكل واحد تهيه كنندگان - انجمن دستياران كارگردان و برنامه ريزي - انجمن مديران توليد.
اين بند در عمل به اجرا نرسيد و تعداد تهيه كنندگان «ج» ساز كه سالانه بيش از دو يا سه اثر سينمايي ساختند كم نبود. در عين حال اين افراد به دليل ارتباط نزديك با مديريت سينما همواره آثارشان در اكران نوروزي گنجانده مي شد و خبري از استانداردسازي و بررسي ارزش هاي بصري يك فيلم از سوي مسوولان نبود.
نكته ديگر آنكه بسياري از اين تهيه كنندگان به رغم ساخت فيلم هاي سطحي و به اصطلاح ضد ارزشي، به ساخت آثار خود آن هم با بودجه هاي دولتي ادامه دادند.
** كارگرداني و تهيه كنندگي همزمان ممنوع يا مجاز؟
بر اساس دفترچه سياستگذاري سينما مقرر بود بمنظور حفظ حريم و امنيت شغلي - حرفه اي دست اندركاران سينما، پرورش استعدادها، تخصصي شدن امور و ساحت هاي متفاوت تهيه كنندگي و كارگرداني و ايجاد فرصت هاي تازه، در حوزه سينماي اكراني مجوز كارگرداني و تهيه كنندگي هم زمان صادر نمي شود.
در موارد استثنايي به تشخيص شوراي پروانه ساخت و اخذ رضايت سرمايه گذار آخرين فيلم توليد شده متقاضي پروانه ساخت صادر مي گردد.
اين موارد استثنايي در مجموع به حدي زياد شد كه اين بند به دست فراموشي سپرده شد تا جاييكه بسياري از فيلم هاي سينمايي همچون «اخراجي ها ۲ و ۳» به نويسندگي، كارگرداني و تهيه كنندگي يك نفر به توليد رسيد.
** توليد فيلم بدون توجه به ظرفيت اكران
در بخش ديگري از دفترچه سياستگذاري سينما توضيح داده شده است كه تعداد پروانه ساخت سينماي اكراني هر ساله به اندازه اي خواهد بود كه نياز سالن هاي سينما را به حداقل ۵۰ فيلم در سال تامين سازد.
همچنين كليه آثار سينمايي داراي پروانه ساخت سينماي اكران از پشتيباني هاي اداري، تجهيزاتي و تسهيلات مقرر بانكي و امتياز فروش حقوق متعلقه ( فيلمخانه - نمايش خانگي - نمايش تلويزيوني- خارج از كشور - ناوگان حمل و نقل و... ) طبق ضوابط برخوردار خواهند بود. بديهي است برخورداري از حمايت هاي مالي بنياد سينماي فارابي منوط به اخذ موافقت هاي آن بنياد مي باشد.
توليد بيش از اندازه فيلم و عدم توجه به استانداردسازي آثار سينمايي موجب شد هر سال موجي از فيلم هاي غير استاندارد، تجاري و گاه دولتي توليد و به آرشيو نهادهاي مختلف سپرده شود و در نهايت خودي ها فرصت اكران بيشتري براي آثارشان پيدا كنند.
در عين حال بنياد سينمايي فارابي به اعتقاد بسياري از فيلمسازان به گلوگاهي براي فيلمسازان تبديل شد تا جاييكه بسياري از فيلمسازان همچون مسعود اطيابي، سيدجمال ساداتيان و سيد ضياء الدين دري از بنياد سينمايي فارابي به محلي براي اختصاص امكانات به فيلمسازان به اصطلاح ياد كردند و در اين ميان تعداد فيلم هاي قابل توجهي كه از حمايت ها باز ماندند، كم نبود.
** وقتي كيميايي و مهرجويي پشت دروازه پروانه ساخت ماندند
بر اساس دفترچه سياستگذاري سينما، هر ساله نامزدهاي سيمرغ براي بهترين فيلم و نيز برنده سيمرغ بهترين كارگرداني، پروانه ساخت فيلم سينمايي بعدي خود را بدون نياز به طرح آن در شوراي پروانه ساخت دريافت خواهند كرد اما اين اتفاق درباره بسياري از فيلمسازان بزرگ رخ نداد تا جاييكه داريوش مهرجويي و مسعود كيميايي موفق به اخذ پروانه ساخت براي بسياري از طرح هاي سينمايي خود نشده و مجبور به ساخت طرح هاي ديگري شدند كه از جمله آن مي توان به فيلم «چه خوبه كه برگشتي» ساخته مهرجويي اشاره كرد.
فراهنگ(۵) ** ۱۹۸۳ ** ۱۰۷۱
