طي روزهاي گذشته، مجادلات ديپلماتيك و تنش هاي سياسي بين مقامات رسمي پكن و واشنگتن بالا گرفت تا بار ديگر توجه بسياري از ناظران به اختلافات پايان ناپذير چين و آمريكا معطوف شود.

** چين و نگراني از تندوري هاي ژاپن
.................
دور جديد اختلافات و تنش ها بين پكن و واشنگتن با تصويب لايحه اي در مجلس سناي آمريكا كليد خود كه به مقامات اين كشور اجازه مي داد تا براي تامين امنيت دريايي آب هاي آسياي شرقي، از نيروي نظامي بهره گيرند.
تصويب لايحه مذكور در اواسط هفته گذشته انتقاد شديد مقامات و رسانه هاي چيني را برانگيخت و سبب شد تا وزارت امور خارجه اين كشور اعتراض شديد خود نسبت به مداخله آمريكايي ها در آب هاي مورد مناقشه چين و همسايگانش را اعلام دارد.
علاوه بر اين، خبرگزاري رسمي چين، شينهوا در موضع گيري كم سابقه از مقامات آمريكايي خواست تا جلوي تندروي هاي ژاپني ها را در منطقه گرفته و از همداستاني با رهبران توكيو در مناقشات و اختلافات سرزميني چين و ژاپن بپرهيزند.
به گزارش شينهوا، اعلان مواضع اخير رهبران توكيو براي هماوردي ژئوپليتيك با چين در منطقه، در پيوند با راهبردهاي منطقه اي واشنگتن بوده و آمريكايي ها به دنبال افزايش وزن ژاپن در ترتيبات امنيتي شرق آسيا به زيان كشورهايي نظير روسيه و چين هستند. از اين رو الزامي است كه مقامات آمريكايي با كنترل متحد منطقه اي خود از افزايش تنش، بي ثباتي و ايجاد بحران هاي امنيتي جلوگيري به عمل آورند.
همزمان با بالا گرفتن جدال سياسي-ديپلماتيك بين پكن و واشنگتن، اظهارات وزير امور خارجه فيليپين در خصوص جاسوسي هواپيماهاي آمريكايي از فعاليت هاي نظامي چين در مناطق مورد مناقشه در منطقه، بر خشم مقامات چيني افزود.
چهارشنبه هفته گذشته، آلبرت دل روزاريو وزير امورخارجه فيليپين، اعلام كرد كه از سال ۲۰۱۰ ميلادي (۱۳۸۹ ه.شمسي) پروازهاي هواپيماهاي جاسوسي آمريكا بر فراز مناطق مورد اختلاف چين و همسايگان اين كشور در شرق آسيا در جريان بوده و در زمان حاضر نيز ادامه دارد.
افزايش فضاي مخاصمه بين پكن و واشنگتن سبب شد تا روز شنبه روزنامه مردم به عنوان ارگان رسمي حزب كمونيست چين بشدت به آمريكايي ها تاخته و آنان را به مداخله جويي در منطقه متهم سازد.
در گزارش روزنامه مردم از رهبران واشنگتن خواسته شده تا ضمن رعايت مسووليت هاي بين المللي اين كشور، در مسير تنش زدايي قرار گيرند و از دامن زدن بر اختلافات منطقه اي و تحريك همسايگان چين بپرهيزند.
در مقاله اين روزنامه تاكيد شده كه آمريكايي ها همچنان با ذهنيت جنگ سردي سياست هاي اين كشور را تدوين و به مرحله اجرا در مي آورند و در شرايط كنوني رشد قدرت چين را به عنوان يك تهديد جدي تلقي مي كنند.

** اختلاف مجدد چين و آمريكا بر سر تحريم هاي ضد ايراني
......................
در فضاي تنش آلود هفته اخير، تصويب تحريم هاي جديد عليه جمهوري اسلامي ايران در مجلس نمايندگان آمريكا موجب شد تا مقامات رسمي چين بار ديگر زبان به انتقاد از واشنگتن بگشايند.
هر چند چين از جمله كشورهايي بوده كه در طول سال هاي گذشته به تحريم هاي شوراي امنيت عليه تهران راي مثبت داده، اما همواره مخالفت خود با تحريم هاي يكجانبه آمريكا عليه ايران را علني داشته و نسبت به تعميم قوانين و مصوبات داخلي آمريكا به فضاي بين المللي انتقادات شديدي را ابراز داشته است.
بر اساس مصوبه روز پنجشنبه مجلس نمايندگان آمريكا، شركاي نفتي تهران براي كاهش صادرات روزانه يك ميليون بشكه نفت ايران، زير فشارهاي مضاعف قرار گرفته و در صورت تخلف از اين مصوبه با تحريم هاي تجاري آمريكا روبرو خواهند شد.
پس از اعلام تصويب اين قانون و با وجود قرار گرفتن اين مصوبه در ليست انتظار تصويب توسط مجلس سنا و امضاي رييس جمهور، وزارت امور خارجه چين روز جمعه بيانيه اي را منتشر و از تصميم نمايندگان كنگره آمريكا انتقاد كرد.
در اين بيانيه آمده است كه رهبران پكن همواره بر جستجوي راه حلي ديپلماتيك و مسالمت آميز براي گشايش گره هاي برنامه هسته اي ايران تاكيد داشته و با يكجانيه گرايي آمريكايي ها در اين خصوص بشدت مخالفند.
بدين ترتيب با افزوده شدن انتقاد شديد پكن از تحريم هاي يكجانبه عليه ايران به ليست اختلافات سياسي آمريكا و چين، هفته اي پر تنش در روابط دو كشور به ثبت رسيد.
اين در حالي است كه در هفته گذشته گفتگوهاي نمايندگان پكن و واشنگتن در شهر كان مينگ چين آغاز شد تا با كاهش اختلافات در مسائل حقوق بشري، تعديل ديدگاه هاي متعارض دو طرف در اين خصوص در دستور كار فعاليت ديپلمات ها قرار گيرد.
اما با توجه به رخدادهاي چند روز اخير، اين گفتگوها تا حد زيادي متاثر از فضاي عمومي روابط چين و آمريكا واقع شد و نتوانست نتايج مورد نظر را به دنبال داشته باشد.
البته بسياري از گروه هاي فعال حقوق بشري در آمريكا به طور كلي ماهيت مذاكراتي از اين دست را زير سوال برده و آن را به مثابه يك تعامل ديپلماتيك صوري، عادي شده و بي اثر بين نمايندگان پكن و واشنگتن قلمداد مي كنند كه نه مي تواند دغدغه هاي حقوق بشري آنان را رفع و نه به بهبود فضاي عمومي تعاملات دو كشور چندان كمك كند.

** جمع بندي
.........
روابط چين و آمريكا را مي توان تعاملاتي پرفراز و نشيب و متاثر از مولفه ها و متغيرهاي متعدد بر شمرد.
با وجود روابط گسترده و پرسود تجاري دو قدرت بزرگ اقتصادي جهان، روابط سياسي پكن و واشنگتن هرگز به سمت درك متقابل و همگرايي سازنده سوق نيافته است.
چيني ها همواره مقامات واشنگتن را به چالش زايي امنيتي و تلاش براي تحديد قدرت و نفود منطقه اي و نيز جهاني پكن متهم مي كنند و از سوي ديگر آمريكايي ها رقيب شرقي خود را آماج اتهاماتي نظير نقض حقوق شهروندان و ناسازگاري بين المللي مي سازند.
با توجه قوت انديشه جنگ سردي در ذهن رهبران كاخ سفيد، چين مهمترين كانون قدرت بين المللي است كه مي تواند هژموني خودخوانده آمريكايي ها را به چالش كشيده و در سال هاي آينده نظام سلسله مراتبي مطلوب واشنگتن در جهان را با خلل هاي جدي مواجه سازد.
بدين ترتيب در بستر تداوم اختلاف نظر هاي كلان، عميق و متعدد سياسي-امنيتي دو كشور و با توجه به تعارض هاي موجود در منافع و اهداف ملي، تنش هاي جسته و گريخته ديپلماتيك را مي توان به عنوان يكي از ويژگي هاي مهم تعاملات چين و آمريكا به شمار آورد كه در برخي بازه هاي زماني نمود و بروز بيشتري مي يابد.
از محمد كاظمي
تحقيق**۹۲۷۹**۱۳۵۸