همواره با آغاز فعاليت هر دولتي، در دور تازه حيات اجرايي، مديريتي و برنامه ريزي خود شاهد تعيين وزراي بخش هاي مختلف اداري و اجرايي كشور هستيم كه حوزه فرهنگ و هنر نيز از اين قاعده مستثني نبوده و «سيدمحمد حسيني» به عنوان وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي دولت دهم كار خود را با شعار منطبق بر رويكرد دولت دهم و التزام به شعارهاي انقلاب اسلامي آغاز كرد، شعاري كه در پايان كار دولت دهم و در گزارش عملكرد اين وزارتخانه از زبان حسيني به عنوان «سند افتخار» فعاليت هاي بخش هاي زير نظر وي از آن ياد شد.
در ميان حوزه متكثر فرهنگ و هنر با معاونت ها، اداره كل ها، مراكز، سازمان ها، نهادها و بخش هاي مرتبط با بدنه وزارت ارشاد، اداره كل هنرهاي نمايشي به عنوان يكي زير مجموعه هاي اصلي فعاليت هاي فرهنگي اين وزارتخانه در حوزه هنرهاي دراماتيك شناخته مي شود.
يكي از مهمترين اقدامات معاونت امور هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان نهاد اولي و ناظر بر هنر نمايش كشور با بازوي تحت امر خود (اداره كل هنرهاي نمايشي) در آغازين روزهاي سكانداري سيدمحمد حسيني بر مسند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي دولت دهم با اولويت هايي چون توجه به فعاليت هنرمندان نمايش در شهرستان ها، توجه به ارتقاي بودجه تئاتر و تمركز زدايي از توليد و اجراي عمومي در پايتخت و توسعه عملي و اجرايي تئاتر به سطح كشور همراه بود.
** دوري وزير ارشاد از هنرمندان تئاتر
سيدمحمد حسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي دولت دهم در حالي بر جايگاه فرهنگي ترين وزارتخانه كشور تكيه زد كه لازمه حضور در اين مسند تعامل و ارتباط نزديك با هنرمندان، نويسندگان و فعالان عرصه فرهنگ و هنر در تمامي شاخه ها است، اما وي طي حضور چهار ساله خود جز با حضور در سخنراني هاي افتتاحيه ها، اختتاميه ها و مواردي از اين دست كمتر تعاملي با اهالي هنر داشت.
اين دوري وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي كه همواره در پيام هاي مناسبتي خود كه به سبب برگزاري رخدادهاي فرهنگي و هنري صادر مي كرد و از فخامت بالاي زبان ادبي، روح لطيف و مهر دوست و هنرشناس وي خبر مي داد براي اهل هنر نيز جاي سووال بود.
جالب آنكه بعد از حضور محمود احمدي نژاد رييس جمهور دولت دهم در بهمن سال گذشته و در مراسم اختتاميه سي ويكمين جشنواره بين المللي تئاتر فجر و تاكيد وي بر تعامل با هنرمندان و آزاد گذاشتن آنها در انجام فعاليت ها و بحث و تبادل نظر با آنها به جاي برخورد قهري، باز هم وزير ارشاد تمايلي به همراهي و همكلامي با هنرمندان تئاتر نداشت.
از ديگر سووالاتي كه بيش از پيش ذهن هنرمندان تئاتر را به خود مشغول مي ساخت آن بود كه وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي دولت دهم همواره در سخنراني هايش «تئاتر را محصول دانايي و عقلانيت مي ناميد» اما حتي طي حضور چهار ساله اش بر مسند وزارت ارشاد در پشت صحنه هيچ نمايشي حضور پيدا نكرد تا ثمره ساخته و توليد شدن دانايي و ارائه آن بر صحنه را از نزديك ببيند و فقط طي دوره جشنواره تئاتر فجر (دوره سي ام و سي و يكم) با حضور چند دقيقه اي در دو نمايش صحبت كوتاهي با عوامل توليدي آن آثار داشت.
وي حتي طي برگزاري چهار دوره جشنواره بين المللي تئاتر فجر به عنوان بزرگترين رخداد نمايشي منطقه وخاورميانه و عضويت در شوراي سياستگذاري اين رويداد يك نشست صميمي با هنرمندان تئاتر كشور برگزار نكرد تا صحبت ها، گلايه ها، درد دل ها و پيشنهادات و انتقادات آنها را بشنود.
هر چند در اين زمينه «حميد شاه آبادي» معاون امور هنري وزير ارشاد چند باري با هنرمندان تئاتر كشور نشست هايي را برگزار كرد و پاي صحبت آنها نشست و هر بار تاكيد داشت در ديدارهايش با وزير ارشاد، صحبت هاي هنرمندان را به وي انتقال خواهد داد اما به هر حال اين پاسخگوي مطالبه هنرمندان تئاتر كشور از وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي نبود.
** تاسيس تئاتر شهر در شهرستان ها، اقدامي مثبت اما نيمه كاره
بازوهاي اجرايي و اداري هنر نمايش در وزارت ارشاد دولت دهم، كارهاي اجرايي و برنامه ريزي خود را پيرو شعار «دولت خدمتگزار» دكتر محمود احمدي نژاد با درخواست از نيازهاي مراكز و انجمن هاي نمايشي سراسر كشور درباره خواسته ها و نيازهاي شان آغاز كرد و مقرر شد تا در اولويت اقدامات خود توجه به هنر و هنرمندان استان ها و شهرستان ها را قرار دهد.
تشكيل انجمن هنرهاي نمايشي در سراسر كشور با شكل و ريختار جديد اجرايي مقدمات ارسال درخواست ها و نيازهاي هنرمندان حاضر در شهرستان هاي كشور را فراهم كرد و مقرر شد ادارات ارشاد استان ها نيز كار نظارت و حمايت از اين انجمن ها را برعهده داشته باشند.
نگاهي كه علي رغم مثبت و سازنده بودن نتوانست آنگونه كه شايسته شان و منزلت هنرمندان تئاتري استان هاي كشور پاسخگوي نيازهاي آنها باشد.
شايد در اين ميان بتوان به تاسيس تئاترشهرهاي در مراكز استان ها به عنوان يكي از طرح هاي خوب معاونت امور هنري وزارت ارشاد دهم براي اجراي عمومي مستمر طي سال و تخصيص يك مكان ثابت به هنرمندان نمايش اشاره كرد اما همين طرح نيز كه طبق گفته هاي متعدد مسوولان قرار بود تا پايان دولت دهم به افتتاح و راه اندازي ۱۵ مجموعه تئاترشهر ختم شود، فقط در ايستگاه ششم خود متوقف شد.
تا پيش از اين شاهد افتتاح تئاترشهر در تبريز، كرمانشاه، سنندج، كهگيلويه و بوير احمد، خراسان رضوي و البرز بوديم و اين تعداد با آمار وعده داده شده ۱۵ تئاترشهر فاصله بسياري دارد و مهمتر آنكه هيچ ضمانت اجرايي از سوي وزير ارشاد براي ادامه اين مسير در دولت يازدهم و فعاليت هاي وزارت ارشاد دولت يازدهم نيست.
در اين ميان سيدمحمدحسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي نيز با حضور در افتتاح تعدادي از اين شش مجموعه تئاترشهر در استان ها فقط به سخنراني در اين مراسم پرداخت و بار ديگر فاصله دور خود را با هنرمندان تئاتر حفظ كرد.
مساله راه اندازي محدود مجموعه هاي تئاترشهر از يك سو و مساله عدم حمايت از آنها از سوي ديگر، دورنماي مثبتي از اين اجراي اين طرح مثبت و مطلوب كه در سايه استمرار و نهادينه شدن مي توانست به فراگيري هنر نمايش در كشور كمك هاي شاياني را انجام دهد، ارائه نمي داد.
چه آنكه بعد از افتتاح تعدادي از اين تئاترشهرها در استان ها شنيده مي شد كه سالن هاي اين تالارها از نظر امكانات صوتي و نوري در محدوديت هستند و يا تنها پلاتوهاي تمرين آنها آماده شده و سالن ها آمادگي ميزباني از اجراي عمومي تئاترها را ندارند.
بر همين اساس است كه بيشتر به نظر مي رسد جنس انجام كارهاي پايه اي در دوران سيدمحمد حسيني بيشتر جنبه آماري داشته و كمتر نگاه پايه اي و بنيادين را دنبال مي كرده است.
** طرح استقرار گروه هاي نمايشي مورد وثوق وزير اما ناكام در اجرا
بحث طرح استقرار گروه هاي نمايشي از ديگر اقدامات مثبت وزارت ارشاد دولت دهم، معاونت امور هنري اين وزارتخانه و اداره كل هنرهاي نمايشي به عنوان بازوي اجرايي اين معاونت بود كه طي آن قرار بود تا گروه هاي فعال شهرستاني داراي شناسنامه شوند و با ثبت گروه خود علاوه بر ارائه مستمر گزارش، فعاليت هاي تمريني و اجراي آثار نمايشي، براي عقد قرارداد خود و دريافت كمك هزينه توليد آثار نمايشي، از يك حركت اداري نظام مند بهره ببرند.
از سوي ديگر با توجه به شعارهاي وزير ارشاد مبني بر حمايت از تئاتر استان ها و مقوله تمركز زدايي فعاليت هاي اجرايي از تهران و اشاعه آن به شهرستان ها اجراي طرح استقرار گروه هاي نمايشي با بودجه هاي مشخص شده در سه رديف «الف»، «ب» و «ج» و سقف پرداخت ۲۰ ميليون تومان براي توليد آثار نمايشي فاخر، اين گمان را در خاطرها زنده مي كرد كه بعد از مدت ها انتظار قرار است يك وزير به رونق تئاتر در استان ها جامه عمل بپوشاند.
هر چند خود حسيني در دو مرحله افتتاح و راه اندازي اين طرح در بين اهالي تئاتر شهرستان ها و مسوولان در تهران حضور يافت و از عزم جدي وزارت ارشاد در زمينه توسعه تئاتر در شهرستان ها سخن گفت اما عدم تلاش وي براي رايزني جهت ارتقاي بودجه تئاتر و تزريق عادلانه آن بودجه محدود برخلاف شعارها و تعهدات آمده در برگه طرح استقرار بار ديگر باعث شد تا اين طرح نيز بيشتر در شكل اداري و روندهاي كاغذبازي قرار داشته باشد و هنوز هم بودجه اغلب هنرمندان تئاتر شهرستاني در توليد آثار نمايشي متاسفانه نه تنها به كف سه تا هفت ميليون تومان قرارداد طرح استقرار نرسند كه رقم ناچيز ۵۰۰ هزار تومان تا دو ميليون تومان را در بهترين شرايط دريافت كنند.
هنوز هم هنرمندان تئاتر شهرستاني از عدم حمايت از اين هنر در استان هاي خود گله مند هستند و وزير ارشاد نيز اقدام ديرهنگام براي راه اندازي اين طرح و مساله مشكلات اقتصادي جاري در كشور و به تبع آن در حوزه فرهنگ طي دو سال اخير را از مهمترين دلايل عدم اجرايي شدن آن عنوان مي كند و آنچه مشخص است براي استمرار اين طرح در آينده و در دولت جديد نيز هيچ ضمانت اجرايي وجود ندارد.
فراهنگ(۵) ** ۹۲۶۶ ** ۱۰۷۱
