اسفندماه سال ۱۳۹۰ زماني كه علي عبدالله صالح به دنبال اعتراض هاي مردمي عليه سه دهه حكومتش، حاضر به كناره گيري از قدرت شد، بسياري اميد داشتند تا فصل جديدي در اين كشور آغاز شود و اين كشور به سمت پيشرفت و امنيت پايدار حركت كند.
عبدربه منصورهادي كه روزگاري معاون صالح بود، پس از وي عهده دار امور شد و عملا مسئوليت فرايند تغييرات در اين كشور را پذيرفت.
اما گذر زمان نشان داد كه خروج علي عبدالله صالح از قدرت، به معناي پايان حضور و تاثيرگذاري وي بر فرايندها و تحولات سياسي اين كشور نبود.
عوامل صالح در دستگاه هاي سياسي، امنيتي و نيز حزب كنگره ملي كه عملا خود رهبري آن را برعهده دارد، از هيچ كوششي براي مانع تراشي در روند تغييرات دريغ نكرده است.
مهمترين منفذي كه صالح از طريق آن با همكاري عوامل خود دست به ايجاد تحركاتي عليه دولت و كارشكني در روند امور كرده، نهادهاي امنيتي و نظامي بوده است. گارد رياست جمهوري يكي از مهمترين نهادهاي نظامي و امنيتي بود كه به زعم بسياري عملا در اختيار و نفوذ علي عبدالله صالح بود؛ دليل آن هم روشن بود؛ احمد پسر وي، رياست اين گارد را برعهده داشت.
عبدربه منصورهادي با درك تحركات فرزند علي عبدالله صالح و نزديكان وي در گارد رياست جمهوري و با هدف يكپارچه سازي ارتش اين كشور سال گذشته سرانجام دستور انحلال گارد رياست جمهوري را داد و احمد عبدالله صالح فرمانده آن را پس از عزل به عنوان سفير يمن در امارات متحده عربي منصوب كرد؛ اقدامي كه با هدف دور كردن وي از فضاي داخلي يمن صورت گرفت.
با وجود انحلال گارد رياست جمهوري و خروج فرمانده آن از يمن، تحركات اعضاي وابسته به علي عبدالله صالح در اين نهاد سابق امنيتي از بين نرفته است. رخداد روز جمعه يازدهم مرداد در صنعا تاييدي بر اين نكته است.
روز جمعه تعدادي از عناصر سابق گارد رياست جمهوري در حالي كه برخي از آنها سلاح در دست داشتند و اقدام به تيراندازي مي كردند، در ميدان سبعين در نزديكي مقر رياست جمهوري يمن دست به تظاهرات اعتراضي عليه وضعيت وخيم اقتصادي زدند و در عين حال خواستار بركناري وزراي دفاع و كشور شدند. بر اثر درگيري بين اين افراد و نيروهاي ارتش، دو تن كشته و پنج نفر ديگر نيز زخمي شدند.
از نظر بسياري از تحليلگران و ناظران مسائل يمن، اين اقدام عناصر گارد رياست جمهوري سابق يمن، در فضاي كنوني اقدامي مشكوك و در جهت زير فشار قرار دادن دولت اين كشور صورت گرفت.
بر اين اساس گفته مي شود از آنجايي كه دولت كنوني يمن، طي چند ماه اخير بسياري از منافذ تاثيرگذار افراد وابسته به خاندان صالح در قدرت را از بين برده آنها به فكر تلافي برآمده اند و درصدد اخلال در روند امنيتي كشور هستند.
اين در حالي است كه طي هفته هاي اخير در بسياري از كشورهاي عربي تحركاتي به نام دفاع از آزادي و وضع اقتصادي عليه دولت هاي مستقر در اين كشورها انجام شده كه نتيجه آن چيزي جز گسترش ناامني و هرج و مرج در آن كشورها نبوده است. بسياري نگرانند كه عناصر وابسته به علي عبدالله صالح دست به اقدامات تخريبي و تحركاتي عليه دولت بزنند و امنيت نيم بند در اين كشور را نيز از بين ببرند.
در اين ميان يمن به مراتب آسيب پذيري بيشتري نسبت به ساير كشورهاي عربي همچون مصر دارد. اين كشور در زمان حاضر علاوه بر رويارويي با تحركات عناصر وابسته به دولت علي عبدالله صالح با مشكلات عديده ديگري نيز روبروست.
يكي از اين مشكلات وضعيت وخيم اقتصادي و معيشتي در اين كشور است. طي روزهاي اخير رسانه هاي يمن گزارش كردند كه صخر الوجيه وزير امور مالي دولت يمن، طي نامه اي به نخست وزير اين كشور اعلام كرده كه بانك مركزي در آستانه ورشكستگي كامل قرار دارد و توانايي پرداخت تعهدات دولتي و هزينه هاي عمومي كشور را ندارد.
افزون بر اين، يمن مشغول نبرد سخت با نيروهاي القاعده است كه طي سال هاي اخير اين كشور را به جولانگاه خود تبديل كرده است. جدايي طلبان جنوب اين كشور نيز يكي از مشكلات بغرنج يمن است كه وحدت و يكپارچگي اين كشور را با خطر روبرو مي كند. در همين حال جنبش شيعيان موسوم به الحوثي در شمال يمن نيز يكي از پرونده هاي امنيتي مهم است كه دولت اين كشور تاكنون موفق به حل آن نشده است.
مشكل اصلي در يمن اينك فقدان اطمينان طرف هاي تاثير گذار، به آينده و نيات يكديگر است. جنوبي ها به صنعا و وارثان جمهوري يمن شمالي بدبين هستند؛ شيعيان الحوثي رژيم صالح و نيروهاي امنيتي و نظامي آن را زنده و حاضر و فعال مي دانند؛ وضعيت بغرنج اقتصادي، بيكاري گسترده و فقر رو به گسترش، چشم انداز مطلوبي پيش روي رژيم جايگزين صالح نمي گذارد.
با اينحال عبدربه منصور هادي نشان داده در بازي قدرت، بازيگري ماهر است. تضعيف جايگاه صالح از طريق اخراج متحدان و اطرافيانش از رهبري نيروهاي نظامي و امنيتي بتدريج و به صورتي انجام گرفت كه صالح را گريزي از پذيرش وضعيت جديد نبود. هادي همچنين گفتگوهاي ملي را با وجود اشكال تراشي هاي تجزيه طلبان و حزب كنگره ملي (صالح) با وارد كردن بازيگران منطقه اي و بين المللي و بهره گيري از نفوذ آن ها برگزار و تمامي اطراف را عملا وادار به مشاركت در آن كرد. حال بايد ديد آيا سرآخر دولت يمن مي تواند در برابر انبوهي از مشكلات درهم تنيده موفق باشد و پيروز از ميدان نبرد بيرون بيايد؟
از محمد خواجويي
تحقيق**۲۰۵۴**۱۳۵۸