برادران و خواهران! در همه حال بايد از خداي متعال كمك خواست. رابطه قلبي بين ما و خدا بايد در حال آسايش، در حال راحت، در حال محنت، در حال كرب ادامه پيدا كند؛ اين ضامن حركت تكاملي انسان است؛ ضامن تعالي انسان است؛ اين است كه مي تواند ما را به آن هدف اصلي آفرينش برساند.
به نظر ما، اين توسل و تضرع، در همه عرصههاي حيات، به عمل ميانجامد. اگر اين توجه به خدا باشد؛ ركود، سكون، نااميدي، بازگشت به عقب و توقف در عرصههاي گوناگون حيات وجود ندارد. لازمه عمل هم، صبر و توكل است.
شماها مسوولان كشور هستيد در بخش هاي مختلف؛ كارهاي زيادي برعهده شما است؛ كارهاي شما، هم كار دنيا است، هم كار آخرت؛ يعني وقتي به انجام وظيفه خود مي پردازيد؛ هم داريد دنيا را آباد مي كنيد، زندگي را آباد مي كنيد، هم داريد باطن و درون خودتان را آباد مي كنيد.
اين عمل - كه هم عمل دنيايي است، هم عمل اخروي- احتياج دارد به دو عنصر: صبر و توكل. آيه شريفه قرآن مي فرمايد: نعم اجر العاملين الّذين صبروا و علي ربّهم يتوكّلون
(سوره عنكبوت آيه ۵۸ و ۵۹) صبر يعني پافشاري، پايداري، مقاومت، ايستادگي، هدف را فراموش نكردن. فرمود ان يكن منكم عشرون صابرون يغلبوا مئتين(سوره انفال آيه۶۵) در ميدان نبرد، در ميدان رويارويي با دشمن، اگر صبر داشته باشيد، مي توانيد با اين نسبت بر دشمن غلبه پيدا كنيد.
مكرر عرض كردهايم؛ در عرصههاي گوناگون جهاني، درگيريها غالبا جنگ ارادهها است؛ هر طرفي كه ارادهاش زودتر ضعيف شود؛ شكست خواهد خورد.
صبر يعني اين عزم را، اين اراده را نگه داشتن، حفظ كردن. توكل هم يعني كار را انجام دادن و نتيجه را از خدا خواستن. گمان نشود - كه البته در فضاي ديني امروز گمان هم نمي شود؛ در گذشته چرا، تبليغ مي شد، اينجور توهم مي شد - كه توكل يعني بنشين تا خدا برساند، بنشين تا خدا درست كند، بنشين تا خدا گره را باز كند؛ نه، توكل يعني كار را انجام بده، نتيجه را از خدا بخواه؛ منتظر نتيجه از سوي پروردگار باش. بنابراين در موضوع توكل - به قول ما طلبهها - كار اخذ شده است.
خب، كاربرد صبر و توكل، علاوه بر اعمال شخصي، در اداره كشور هم بسيار مهم است. در اعمال شخصي، هم صبر ما، هم توكل ما كاربرد دارد: در تحصيل صبر داشته باشيم، توكل داشته باشيم، پيش مي رويم؛ در مشاغل اداري همين جور، در ورزش همين جور، در اداره امور خانواده همين جور؛ در هر كاري از كارهاي شخصي، همين جور؛ در اداره كشور و مديريت كشور هم - چه مديريت هاي كلان، چه مديريت بخش هاي گوناگون - صبر و توكل نقش دارد.
بدون صبر و بدون توكل امكان ندارد انسان بتواند كارهايي را كه در زمينه مديريت كشور برعهده او است؛ انجام دهد. با بيصبري، با شتابزدگي، با بيحوصلگي، با تنبلي، با مايوس شدن در مواجهه با مشكلات - كه اينها همهاش ضد توكل است - نمي شود كارهاي بزرگ را انجام داد، نمي شود پيشرفت كرد، نمي شود مسووليت مهم پيشرفت كشور را به انجام رساند.
خب، در زمينه مديريت كشور - كه همه شما دستتان به نحوي در اين كار مشغول است؛ در بخش هاي گوناگون اقتصادي و فني و فرهنگي و علمي و غيره و غيره، شماها مسوولين هستيد - اگر ما بخواهيم صبر و توكل را به كار بگيريم، چند عنصر اساسي و اصلي بايد مورد رعايت قرار بگيرد:
اول، انتخاب جهت درست است. جهت گيري را بايد درست انتخاب كنيم؛ اين قطبنما است؛ اين شاخص اصلي است. اگر چنانچه جهت گيري را غلط انتخاب كرديم؛ در انتخاب جهت گيري اشتباه كرديم؛ تلاش مضاعف ما نه فقط ما را به نتيجه نمي رساند؛ بلكه ما را از راه دور مي كند. فرمود قل هل ننبّئكم بالأخسرين اعمالا. الّذين ضلّ سعيهم في الحياة الدّنيا(سوره كهف آيه ۱۰۳ و ۱۰۴) سعي و كوشش آنها در گمراهي واقع شده؛ يعني در جهت درست انجام نگرفته است. جهت را بايد درست انتخاب كرد.
اگر چنانچه اين شاخص وجود نداشته باشد، تلاش هاي گوناگون، ما را از مقصد دور مي كند. جهت گيريها مهم است. بنده در روز چهاردهم خرداد امسال در سالگرد رحلت امام بزرگوار (رضوان الله تعالي عليه) در مرقد مطهر ايشان، جهت گيريهاي انقلاب را بر اساس قرائت امام - كه براي ما معتبر و حجت است - شرح دادم.
جهت گيري در سياست داخلي، جهت گيري در سياست خارجي، جهت گيري در عرصه فرهنگ، جهت گيري در عرصه اقتصاد را مفصلا گفتم؛ اينها مستند به بيانات امام و نصوص امام (رضوان الله تعالي عليه) است...
دوم، به كارگيري همه ابزارهايي كه در اختيار است. همه ابزارها را، همه نيرو را بايد پاي كار آورد. اين جهت گيريها بايد به شكل سياست هاي عملي دربيايد.
سياست هاي كلي، بخشي از اين سياست هاي عملي است؛ چشمانداز ۲۰ ساله بخشي از اين سياست هاي عملي است؛ سياست هاي اجرايي دولت در بخش هاي مختلف، بخشي از اين سياست هاي عملي است؛ برنامههايي كه دولت ها و مجلس ها تصويب مي كنند و بناي بر اجراي آن مي گذارند، بخشي از اين سياست هاي عملي است. بايد در خلال اين سياست هاي عملي، آن اهداف كلي و آن جهت گيريها تبيين شود و نقش پيدا كند و برجسته شود.
سوم، نگاه به اولويت ها است؛ اين هم يك عنصر ديگري است. كارها زياد است، گاهي اوقات نيرو و توان يا سرمايه و منبع مالي به قدر همه نيازها نيست؛ لذا بايد اولويت ها را در نظر گرفت. اين كاري است كه ما در زمينه مديريت ها براي تحقق صبر و توكل مي توانيم انجام دهيم.
* از بيانات رهبر انقلاب در ديدار مسوولان نظام در سي ام تير ۱۳۹۲
فراهنگ(۲)**۱۰۰۳**
