شهاب الدين يحيي بن حبش بن اميرك سهروردي، ملقب به المويد بالملكوت، خالق البرايا و قدح الزند و مشهور به شيخ مقتول، شيخ شهيد و شيخ اشراق در سال ۵۴۹ هجري قمري در سُهرورد روستايي در نزديكي زنجان ديده به جهان گشود.
شيخ اشراق، حكمت و اصول فقه را در مراغه نزد مجدالدين جيلي استاد امام فخر رازي فرا گرفت و در حكمت تبحر يافت و سپس به تفكر و رياضت در اين زمينه پرداخت و مدتي را در عراق و شام به سياحت و مطالعه گذراند و علوم مختلف را فراگرفت.
سهروردي پس از تكميل تحصيلات به اصفهان رفت تا نزد ظهيرالدين فارسي، علم منطق و فلسفه را بياموزد. او در همان ديار براي نخستين بار افكار ابن سينا را مطالعه كرد و پس از مدتي برآن تسلط خاصي پيدا كرد.
شيخ اشراق بعد از اتمام تحصيلات به عرفان و سلوك معنوي روي آورد و در سفرهاي گوناگون با بسياري از مشايخ ديدار و راه زهد و عرفان را دنبال كرد و به مجاهدت نفس، اعتكاف، عبادت و رياضت پرداخت.
در سفري از دمشق به حلب رفت و در آنجا با ملك ظاهر پسر صلاح الدين ايوبي آشنا شد. ملك ظاهر كه علاقه زيادي به دانشمندان داشت، از وي خواست كه در دربار او بماند. سهروردي كه عشق شديدي نسبت به مناظر آن ديار داشت، پيشنهاد ملك ظاهر را پذيرفت و در آن سرزمين ماندگار شد.
سهروردي را رهبر افلاطونيان جهان اسلام لقب دادهاند. او خود فلسفه اش را حكمت اشراق ناميده بود كه به معناي درخشندگي و برآمدن آفتاب است.
نظام فلسفي سهروردي بيشتر بر اشراق، مكاشفه و اصول كشفي ذوقي بنا شده است، سير و سلوك و شهودات دروني از مهم ترين عناصر نظام فلسفي وي به شمار مي رود.
شيخ اشراق، نظام فلسفي مشاء را در رسيدن به حقايق هستي بسيار ناتوان مي دانست و اعتقاد داشت:كسي كه طالب روش بحثي در حكمت است بايد طريقه مشائيني را بپيمايد كه در اين جهت محكم و نيكو نوشته شده است. در اينصورت ما با او سخني در قواعد اشراقي نداريم.
سخن گفتن هاي بي پرده وي در برابر همگان و هوشمندي فراوان در پاسخ به سوال هاي فلسفي سبب شد تا دشمنان فراواني از ميان علماي قشري پيدا كند. عاقبت مخالفان زيركي و توانمندي وي را بر نتافتند و با ادعاي اينكه او سخناني برخلاف اصول دين مي گويد، از ملك ظاهر خواستند كه او را به قتل برساند و چون وي از اجابت خواسته آن ها خودداري كرد، به صلاح الدين ايوبي شكايت بردند. صلاح الدين كه به تازگي سوريه را از دست صليبيون بيرون آورده بود و براي حفظ اعتبار خود به تاييد علماي دين احتياج داشت، ناچار در برابر درخواست آنها تسليم شد.
به همين دليل، پسرش ملك ظاهر را تحت فشار قرار داد و او نيز ناگزير سهروردي را در سال ۵۸۷ هجري قمري به زندان افكند و شيخ همان جا از دنيا رفت. وي در هنگام مرگ، ۳۸ سال داشت و مزار وي در مسجد امام سهرودي شهر حلب است.
شيخ با وجود آن كه فرصتي براي يك زندگي طولاني را پيدا نكرد، اما در فرصت اندكي كه داشت آثار بسياري خلق كرد. آثار سهروردي كه بناي اصلي حكمت اشراق را شكل مي دهد، گنجينه اي است از عقايد و حكمت هاي فلسفه هاي فيثاغوري، افلاطوني، ارسطويي و... همچنين عقايد وي تا حد زيادي متاثر از فلاسفه اسلامي به ويژه ابن سينا است. وي آثار زيادي به فارسي و عربي دارد.
از آثار فارسي به يادگار مانده از وي مي توان به رساله في حقيقه العشق، لغت موران، روزي با جماعت صوفيان، آواز پر جبرئيل، عقل سرخ و از دست نوشته هاي عربي شيخ شهيد مي توان به حكمه الاشراق، قصه غربه الغربيه، تلويحات، المشارع و المطارحات، هياكل النور، الواردات و التقديسات اشاره كرد.
از جمله ترجمه ها، شرح ها و تفسيرهاي شيخ مي توان به ترجمه فارسي رساله الطير ابن سينا، شرح بر اشارات ابنسينا، تاليف رساله في حقيقه العشق كه مبتني بر رساله في العشق ابنسيناست و تفسيرهايي بر چند سوره از قرآن و برخي احاديث اشاره كرد.
هشتم مرداد در تقويم ايران اسلامي روز بزرگداشت شيخ شهاب الدين سهروردي نام گرفت تا بهانه اي براي تعمق در آثار و عقايد اين حكيم بزرگ باشد، زيرا او نقطه تلاقي تفكر نوافلاطوني با آراي عرفاني در جهان فلسفه است.
اطلاع**۹۱۳۱**۱۷۱۷
