در ارتباط با تحولات جاري مصر, روزنامه آمريكايي نيويورك تايمز در نوشتاري به قلم رابرت اف.وورت به تحليل جايگاه و نقش جديد اخوان المسلمين نيروي اسلامي طرد شده در اين كشور پرداخته است و مي نويسد:
اخوان المسلمين كه براي اعاده حق مشروع سلب شده اش به تحصن خياباني روي آورده و خود را رو در روي سركوب زورمندانه پليس يافته است؛ شايد ناگزير شود براي تداوم مبارزه اش به فعاليت زيرزميني روي آورد.
هزاران تن از اعضاء و پيروان اين گروه هفته هاست كه در اعتراض به سرنگوني محمد مرسي رئيس جمهور برخاسته از اخوان المسلمين، دست به يك تحصن سراسري زده اند. تقابل ارتش با تحصن كنندگان، شنبه گذشته روزي خونين را براي كشور مصر رقم زد و ۷۲ كشته و صدها مجروح از ميان هواداران اخوان المسلمين برجاي گذاشت.
به هر روي، بحراني كه هم اكنون اخوان المسلمين را در هم پيچيده است اين قدرت را دارد كه هويت اين گروه صاحب نام ريشه دار را براي سالهاي در پيش رو از نو شكل دهد.
اين سازمان كه همچنان خود را متعهد به پايبندي به اصول دمكراسي و اجتناب از توسل به خشونت مي داند؛ در تنگنايي اجتناب ناپذير گرفتار مانده است: امروز تنها شركاي قابل اتكاي اخوان، ساير گروههاي اسلامي اند كه چندان هم بي ميل به توسل به خشونت و تاكتيكهاي راديكال نيستند. اين رويكرد خطرناك، يقينا هويت اخوان را به عنوان يك جنبش واقع بين تر با بنيانهايي ريشه دار، لكه دار خواهد كرد.
رهبران اخوان همگي دفع شده اند. همين سركوب، مقدمه نافرماني و سرپيچي عمومي در اين گروه را كليد زده است؛ گروهي كه قله افتخاراتش بنيانهايي مبتني بر انضباط كاري معروف به انضباط آهنين و رعايت اصول و اخلاق اجتماعي است.
امروز اخوان يك بار ديگر تبديل به يك گروه قوي اپوزيسيون شده است و نقشي را ايفا مي كند كه جايگاه معتبر تاريخي چندين دهه اش بوده كه آن خاكريزي محكم در مقابل سركوب است.
رهبران دستگير نشده اخوان كه تعدادشان به حدود دوازده تن مي رسد روزانه در حاشيه تحصن با يكديگر ملاقات و در مورد تاكتيكهاي مبارزه با هم بحث مي كنند . اما به دليل آنكه شمار زيادي از رهبران اصلي گروه غايب اند بحث در مورد راهبردها ناممكن است.
خليل العناني كارشناس جنبشهاي اسلامگرا و سياست مصر در دانشگاه دورهام انگليس پيرامون اين موضوع قائل به اين نظريه است كه: اينك مصر صحنه معارضه دو اردوگاه است: يك جبهه، اردوگاه اسلامگرايان و جبهه ديگر ارتش . در اين ارودگاه، اختلافات ميان اخوان المسلمين و ساير گروههاي اسلامي محو و يا حداقل بسيار كمرنگ شده است.
اين صاحب نظر مي افزايد: اين يك رويارويي پوپوليسيتي (مردم گرايانه ) در هر دو سوي جبهه است كه خصومتها و كينه هاي كهنه آن را هدايت مي كند.
خون هايي كه اين نبرد در روزهاي اخير جاري كرد ثابت نمود كه ديگر حتي اخوان هم قادر به هدايت اين ميدان نبرد نيستند.
جمعي از رهبران اين گروه و يا جوانان هوادار آن كه با پليس و لباس شخصي ها درگير شده اند تهديد كرده اند كه به تحصن خود ادامه خواهند داد.
اخوان كه اكثر رهبرانش از جمله مرسي غيرقابل دسترسي و محروم از هرگونه وسائل ارتباطي شده اند قادر به اجماع به منظور تصميم گيري راهبردي و اينكه چه بايد بكنند؛ نيستند.
به هر شكل؛ گزينه هاي اخوان محدود است: اگر كوتاه بيايد و جا بزند؛ هيچ تضميني نيست كه در آينده به مراتب سخت تر از امروز توسط دولت موقت سركوب شود و اين براي اخوان يعني خودكشي سياسي .
وانگهي كوتاه آمدن هيچ سنخيتي با نص صريح شريعت اسلام ندارد .
جهاد الحداد سخنگوي اخوان خود به اين نكته صراحت داشته و مي گويد: كوتاه آمدن مخالف قرائت اخوان از نص صريح شرع اسلام است كه تاكيد دارد ما به هيچ وجه حق تضعيف مرسي را نداريم و بدون مشورت با مرسي هيچ تصميمي گرفته نخواهد شد.
اخوان بعد از تجربه كوتاه حاكميت يك ساله چند هفته اي است كه به شرايط چندين دهه گذشته خود در دوران حكومت حسني مبارك و رهبران سلف وي بازگشت كرده است .
اين گروه چندين دهه زير فشار اذيت و آزارهاي دائمي پليس زندگي مي كرد اما به يمن همين سركوبها بود كه بنيانهاي رشد و بلوغ آن ريخته شد.
رهبران ارشد اخوان سالها پشت ميله هاي زندان فولاد آب ديده شدند . اينك با خلع مرسي از قدرت؛ بسياري از همين رهبران مجددا بازداشت شده اند.
اكثر رهبران باقي مانده اين گروه، امروز هم به نوعي خود را محبوس كرده اند چراكه از ترتيب دهندگان تحصن اند و محل تحصن آنها چهارراهي اطراف يك مسجد سفيد رنگ در يك منطقه مسكوني واقع در شمال شرق قاهره است كه به شهرك نصر معروف است.
شماري از اين رهبران يك روز در ميان در يكي از ساختمانهاي مسجد واقع در محوطه آن جمع مي شوند و خود را آماده بحرانهايي مي كنند كه پشت سر هم بر سرشان نازل مي شود .
پاره اي از اين رهبران بحران را چندان هم سخت نمي گيرند و معتقدند كه دوران چالش و سازشهاي اجتناب ناپذير با قدرت حاكم كه عامل سلب محبوبيت گروه در يك سال گذشته بوده به سر آمده است.
حداد مي گويد كه ارتش بايد بداند كه اين نقطه از كار، يك بده بستان است، خواه اخوان المسلمين باشد خواه رژيم سابق. ساير گروهها هم كه اصلا قابل ذكر نيستند.
يكي از گروههاي اسلامي كه پيش از اين چشم و هم چشمي تنگاتنگي با اخوان براي كسب كرسي انتخاباتي داشت و امروز سهم عمده تلاشها براي بازگرداندن مرسي به قدرت را به دوش گرفته است، گروه قوي اسلامي فوق محافظه كار النور است . اين حزب رسما از كودتاي ارتش عليه مرسي حمايت كرد اما بسياري از رهبران آن جانب اخوان را گرفتند و امروز جزء تحصن كنندگانند.
عمده گروههاي اسلامگرا بر اين عقيده اند كه اگر اخوان المسلمين سقوط كند، هم آنها و هم طرح اسلام سياسي نه تنها در مصر بلكه در ساير نقاط جهان هم سقوط خواهد كرد .
يكي ديگر از گروههاي اسلامگراي شركت كننده در تحصن جامعه الاسلاميه است .
اين گروه سلفي در گذشته مبناي مبارزه اش مبتني بر تروريزم بود اما ده سال پيش مبناي مبارزه خود را اجتناب از خشونت بنيان نهاد.
طارق احمد حسين يكي از اعضاء اين گروه مي گويد : با وضعيت پيش آمده جوانان ديگر اعتمادي به صندوقهاي راي ندارند. ما عادت كرده ايم هميشه يك خليفه حاكممان باشد.”
برخي از طرفداران اخوان هم مي گويند كه اين بحران آزموني سخت است كه عاري از ثمرات سودمند هم نيست بلكه موجب شده است ما دوست واقعي را از دشمن واقعي تميز دهيم.
اين افراد مي گويند كه در اين بحران پيش آمده ليبرالها و مسيحيان در كنار رژيم سابق صف آرايي كردند و دردناكتر از آن اين بود كه بعضي از گروههاي اسلامي هم در ابتداي امر عليه اخوان صف آرايي كردند، اما امروز متوجه اشتباهشان شده و به سمت ما بازگشته اند .
برخي از متعصبين تند مزاج هم حتي اين بحران را جنگ عليه اسلام خطاب مي كنند و از همه مسلمانان مي خواهند به جنگ ليبرالها و ارتش بروند.
اما خود اخوان المسلمين هشيارانه از ورود به يك چنين مباحث و دسته بنديهايي بشدت پرهيز مي كند و در مقابل اين بدعت گذاريها بر داعيه دمكراسي و مشروعيت اخوان انگشت تاكيد مي نهد.
يكي از اين رهبران شناخته شده و سرشناس اخوان كه سياستمداري با جاذبه است و زماني لبه رهبري دسترسي اين گروه با ليبرالها به شمار مي رفت و همواره با اصول محافظه كارانه گروه خود درگير بوده به حدي كه برخي تصور اخراج وي از گروه را بعيد نمي دانستند محمد بلتاجي است.
بلتاجي اينك از دوستان قديمي ليبرال خود آزرده خاطر است و از شركت كنندگان در تحصن است.
بلتاجي وساير رهبران اخوان كه در تحصن شركت دارند از سوي پليس حكم جلب دريافت كرده اند.
برخلاف بسياري از رهبران اخوان، بلتاجي، مرسي را هم عاري از خطا نمي داند . مرسي طي يك سال دوران مصيبت بار حكومتش همواره نسبت به سركوب تظاهركنندگان غير اسلامگرا توسط پليس بي تفاوت بود.
بلتاجي مي گويد كه خطاي بزرگ مرسي اعتماد بيش از حد به نهادهاي كشور بود كه سعي كردند قدرت وي را تضعيف كنند و مرسي مي بايست بسيار قاطعانه تر عمل مي كرد.
بلتاجي، ليبرالهايي را كه زماني در صف متحدان وي بودند متهم مي كند كه با همدستي آمريكا در يك توطئه دفع و سرنگوني دولت مرسي با هم تباني كرده اند.
http://www.nytimes.com/۲۰۱۳/۰۷/۲۹/world/middleeast/egypts-muslim-brotherhood-back-on-painful-ground.html?hp&_r=۱&pagewanted=print&
مترجمام**۱۵۹۱**۱۴۴۶