بر اساس جديدترين گزارش ها از شمار كشته شدگان حوادث خشونت بار و خونين روز شنبه پنجم مردادماه در مصر، تاكنون نزديك به ۸۰ نفر جان خود را از دست داده اند.
در اين رابطه وزارت بهداشت مصر آمار كشته شدگان روز شنبه را ۷۸ نفر اعلام كرد. برآورد پزشكان مصري از شمار كشته شدگان نيز بيش از يكصد نفر اعلام شده است. منابع مختلف شمار زخمي ها را نيز بيش از يك هزار نفر تخمين زده اند.
حوادث موسوم به شنبه خونين از آغاز انقلاب مصر تاكنون، خونين ترين رخداد اين كشور به شمار مي رود. پيش از اين و در هفدهم تيرماه نيز نيروهاي امنيتي با دست زدن به خشونت شديد در قبال تظاهركنندگان حامي محمد مرسي رييس جمهور بركنار شده مصر، بيش از ۵۰ نفر را به خاك و خون كشيده و ده ها تن را مجروح كرده بودند.

** لشكركشي خياباني نظاميان براي پايان ناآرامي هاي مصر
.................
با گذشت بيش از سه هفته از كودتايي كه منجر به سقوط دولت مرسي شد، مصر همچنان در آشوب و ناآرامي به سر مي برد.
نظاميان پس از كودتا در نخستين اقدام، با حبس مرسي و بازداشت رهبران اخوان المسلمين به عنوان تشكل سياسي-اجتماعي حامي رييس جمهور پيشين مصر، سعي كردند كنترل اوضاع را به دست گيرند.
گام هاي بعدي نظاميان به رهبري عبدالفتاح السيسي وزير دفاع و فرمانده كل ارتش مصر، براي معرفي رييس جمهور موقت و تشكيل كابينه جديد نيز نتوانست چندان به آرام شدن اوضاع كمك كند.
در چنين فضايي، اخوان المسلمين نيز با رد درخواست دولت موقت براي پيوستن به اين دولت، اعلام كرد تنها مرسي را به عنوان رييس جمهور مشروع و قانوني مصر مي شناسد. بدين ترتيب هواخواهان مرسي و اخوان المسلمين بر ادامه تجمعات اعتراض آميز خود تاكيد و خواهان بازگشت مرسي به منصب قانوني خود شدند.
با افزايش شمار كشته ها و مجروحان ناآرامي هاي مصر، السيسي تلاش كرد تا با استفاده از حضور گسترده مخالفان مرسي در خيابان هاي قاهره و ديگر شهرهاي اين كشور، طرفداران مرسي را از ميدان به در كرده و به هفته ها تشنج در مصر پايان دهد.
وي روز چهارشنبه با فراخواني مخالفان مرسي به خيابان هاي مصر از آنان خواست تا مجوز مقابله ارتش را با آنچه وي تروريسم مي خواند، صادر كنند.
همزمان، نظاميان با طرح اولتيماتومي ۴۸ ساعته به اخوان المسلمين خواستار پايان مخالفت اين گروه و هواداران آن با دولت انتقالي شدند. اولتيماتومي كه قرار بود با هدف دستيابي به آشتي ملي در پايان روز شنبه به پايان رسيده و پس از آن ارتش اقدامات مقتضي براي بازگرداندن آرامش به مصر را به انجام رساند.
و اما لشكركشي خياباني حاميان كودتا به همراه صدور حكم رسمي بازداشت مرسي به اتهام همكاري با گروه حماس براي نقض امنيت ملي مصر در گيرودار اعتراضات سال ۱۳۹۰، واكنش هواخواهان اخوان المسلمين در روز جمعه را به دنبال داشت.
بدين ترتيب، تظاهرات اعتراض آميز حاميان مرسي و اخواني ها ادامه يافت و گسترش و كشيده شدن تجمعات پرشمار مخالفان دولت موقت به روز شنبه، توجيهي براي تشديد خشونت هاي نيروهاي امنيتي شد.
به گفته شاهدان، نيروهاي امنيتي در بسياري موارد سر و سينه معترضان را هدف گلوله هاي خود قرار داده اند كه همين مساله سبب افزايش شمار قربانيان حوادث روزهاي گذشته شده است.

** واكنش هاي داخلي و خارجي به حوادث شنبه خونين
...................
پس از تحولات جمعه و شنبه گذشته، جان كري وزير امور خارجه آمريكا، با صدور بيانيه اي نگراني عميق خود را از تحولات خشونت بار مصر ابراز داشت. كري در اين بيانيه اظهار كرده كه كاخ سفيد خواستار رسيدگي بي طرفانه دولت قاهره به وقايع جاري و آزادي رهبران سياسي بازداشت شده در مصر است.
وزير امور خارجه آمريكا، ضمن تاكيد بر لزوم آزادي تجمعات مسالمت آميز و حق آزادي بيان شهروندان مصري، تصريح داشته كه رخدادهاي جاري علاوه بر قرار دادن مصر در آستانه سقوط از پرتگاه مي تواند ثبات منطقه را به خطر اندازد.
بيانيه روز شنبه كري در حالي صادر شده كه بسياري از ناظران، موضع گيري ها و اقدامات آمريكايي ها طي سه هفته اخير را نمود عيني حمايت واشنگتن از كودتا در مصر قلمداد كرده اند.
در اين پيوند بي تفاوتي مقامات كاخ سفيد در قبال سقوط دولت منتخب و قانوني مرسي، اعلام تداوم كمك هاي نظامي واشنگتن به ارتش مصر پس از كودتا و سفر ويليام برنز معاون وزير امور خارجه آمريكا، براي رايزني با مقامات دولت موقت مصداق هاي حمايت كاخ سفيد از نظاميان كودتاچي در مصر بوده است.
به موازات اعلام نظر كري، كاترين اشتون مسوول سياست خارجي اتحاديه اروپا، نيز به ابراز تاسف عميق نسبت به رخدادهاي خونين خيابان هاي قاهره و ديگر شهرهاي مصر از جمله اسكندريه بسنده و حمايت خود از آزادي تجمعات اعتراضي مسالمت آميز را اعلام كرده است.
پيش از اين نيز بان كي مون دبيركل سازمان ملل، خواستار رفع بازداشت مرسي و ديگر رهبران اخوان المسلمين و رسيدگي شفاف به پرونده عملكرد آنان توسط مراجع قضايي مصر شده بود.
و اما حجم درگيري ها و ميزان توسل نيروهاي امنيتي مصر به خشونت سبب شد تا برخي از چهره هاي حامي كودتا از جمله احمد طيب شيخ الازهر و محمد البرادعي معاون رييس جمهور موقت، نيز ناچار به محكوم كردن شدت عمل نظاميان در قبال معترضان شوند.
اين در حالي است كه صدور مجوز لشكر كشي خياباني و فرماندهي نظاميان دست اندر كار كشتار روز شنبه، انگشت اتهام در خصوص آمريت خشونت هاي مصر را متوجه السيسي ساخته است.

** چشم انداز روزهاي آينده
............
هرچند نظاميان طي هفته هاي گذشته تلاش كردند با شدت عمل در قبال شركت كنندگان در تجمعات اعتراض آميز، آرامش را به شهرهاي آشوب زده مصر بازگردانده و زمينه تداوم فعاليت هاي دولت موقت در فضايي غير متشنج را فراهم كنند، اما با وجود هزينه هاي بسيار، اين هدف از دسترس السيسي، حاميان و نيز مهره هاي دولت كودتا دورتر مي شود.
در اين زمينه حتي سكوت معنا دار مقامات كشورهاي غربي و به عبارتي حمايت تلويحي دوستان منطقه اي و بين المللي كودتاچيان نيز نتوانسته در فرو نشاندن آتش خشم هواداران مرسي و اخواني ها چندان موثر باشد.
آمريكا، كشورهاي اروپايي و حتي برخي دولت هاي منطقه در حالي از اعلان يك هشدار جدي به مقامات سياسي و نظامي قاهره طفره مي روند كه پيش از اين، جلوگيري از كشتار غير نظاميان بارها دست آويز دخالت كشورهاي غربي در تحولات دولت هاي ناهمسو بوده است.
با اين همه، سمت و سوي تحولات مصر به سمت تشديد تقابل بين هواخواهان مرسي از يك سو و حاميان دولت موقت به پيش مي رود. تحولاتي كه علاوه بر قرار دادن فرايندهاي دموكراتيك مصر در اغما، حوادث خونيني را در اين كشور به بار آورده است.
در چنين فضايي تشديد و حتي تداوم خشونت ها از سوي نظاميان مي تواند به دوپارگي كامل مصر انجاميده و حتي چشم انداز سقوط اين كشور در پرتگاه آشوب و درگيري هاي مزمن داخلي را پديدار سازد.
از محمد كاظمي
تحقيق**۹۲۷۹**۱۳۵۸