«ضياء الدين دري» روز دوشنبه در گفت وگو با خبرنگار فرهنگي ايرنا افزود: استفاده از رانت، از زمان پايه گذاري بنياد سينمايي فارابي و برخي ارگان هاي موازي با اين بنياد، همچون حوزه هنري در دهه ۶۰ آغاز شد و تا اكنون ادامه دارد.
وي ادامه داد: همواره در آمار توليدات سينمايي كشور فيلم هايي كه تمام قد با بودجه نهادهاي مختلف ساخته شده اند حضور داشته و اين آثار همواره با نمايش در جشنواره فيلم فجر در مرحله رقابت با فيلم هاي سينماي بدنه قرار مي گيرند.
تهيه كننده فيلم سينمايي «عشق ممنوع» افزود: البته اين وضعيت در آمريكا نيز كه مهد سينما است وجود دارد و تقريبا مشخص مي شود چه آثاري بايد در رويدادهايي همچون اسكار حضور يابند.
دري گفت: البته آثاري كه در اسكار حضور دارند عموما در بخش خصوصي توليد شده و كمپاني هاي خصوصي فيلمسازي براي رقابت در رويدادهاي سينمايي تلاش مضاعفي دارند اما در ايران به علت توليد فيلم هاي سينمايي با بودجه دولتي، شرايط كاملا متفاوت است.
وي افزود: در جشنواره فيلم فجر، فيلم هاي نهادهاي مختلف لزوما به خاطر شايسته بودن انتخاب نمي شود و بعضا برخي فيلم ها به علت صرف بودجه كلان در بخش هاي مختلف برگزيده مي شود.

** «كلاه پهلوي» دقيقه اي ۱۵۰۰ دلار
اين كارگردان تلويزيون وسينما درباره بودجه هزينه شده براي آثار فاخر افزود: به عنوان تهيه كننده مجموعه تلويزيوني «كيف انگليسي» اعلام مي كنم كه اين اثر با بودجه ۲۴۰ ميليون تومان ساخته شد و اين در حالي بود كه در آن زمان هر اثر سينمايي با بودجه اي معادل ۷۰ ميليون تومان ساخته مي شد.
دري ادامه داد: به عبارتي با بودجه تقريبا چهار اثر سينمايي معمولي، يك مجموعه فاخر ۶۰۰ دقيقه اي توليد كرديم.
به گفته وي، مجموعه «كلاه پهلوي» نيز با بودجه هر دقيقه ۱۵۰۰ دلار ساخته شد و اين مجموعه به عنوان يكي از آثار كم هزينه محسوب مي شود.

** اهداف فرهنگي، بهانه اي براي هدر دادن بودجه هاي ميلياردي در ساخت فيلم
دري با يادآوري اينكه برخي افراد توليد فيلم هاي ميلياردي كم مخاطب را به بهانه هاي مختلف توجيه مي كنند، افزود: برخي نهادها از قبال توليد فيلم هاي ميلياردي اعلام مي كنند كه مضمون اين آثار مهم است و بخش خصوصي قادر به توليد چنين مضاميني نبوده و يا تمايلي به توليد چنين آثاري ندارد.
كارگردان فيلم سينمايي «صاعقه» ادامه داد: مديران نهادهاي مختلف اغلب دليل توليد اين نوع آثار را رسيدن به اهداف و موضع نظام اعلام مي كنند در صورتيكه در اين راه به هيچ عنوان صادق نيستند.
به گفته دري، بسياري از فيلمسازان موجه سينماي ايران، طرح هاي متعددي را درباره موضوعات مختلف فرهنگي كشور به مديران سينمايي براي توليد ارائه كردند اما اين افراد به اصطلاح سنگ قلاب شدند، زيرا خودي نبودند.

** بودجه هايي كه براي ساخت فيلم درباره جنگ ۳۳ روزه هدر رفت
وي درباره ماندگاري فيلم هاي سينمايي كه در نهادهاي مختلف توليد مي شود گفت: در تاريخ سينماي ايران پس از انقلاب برخي آثار همچون «بازمانده» به كارگرداني مرحوم سيف الله داد با بودجه دولتي ساخته و در عين حال به اثري ماندگار تبديل شد.
اين تهيه كننده سينما و تلويزيون توضيح داد: در سال هاي اخير بيشتر بودجه ها به توليد فيلم هاي سينمايي درباره لبنان و جنگ ۳۳ روزه اختصاص داده شد اما در نهايت اين آثار دستاوردي براي سينماي ايران دربر نداشته و در اين راه شكست سختي حاصل شد.

** دستمزد يك ميليون دلاري براي يك بازيگر!
دري همچنين توليد فيلم سينمايي با بودجه مستقيم نهادهاي دولتي را موجب بالا رفتن هزينه ساخت دانست و افزود: برخي در سينما به عمد موجبات بالارفتن بودجه سينماي ايران را فراهم مي كنند كه اين روند به سينما ضربه زده است.
وي توضيح داد: در سال هاي بسيار دور برخي بازيگران بزرگ دستمزدي معادل ۳۰۰ هزار تومان براي بازي در يك اثر سينمايي دريافت مي كردند اما حضور اين بازيگران در يك اثر سينمايي موجب هجوم مخاطبان به سالن هاي سينمايي مي شد اما امروز چنين بازيگري وجود ندارد.
كارگردان مجموعه «كلاه پهلوي» افزود: اكنون ستاره اي در سينماي ايران وجود ندارد كه فروش يك اثر سينمايي را تضمين كنند و در عين حال حتي فيلم هاي سينمايي به اصطلاح فاخر از استانداردهاي لازم نيز برخوردار نيستند.
دري گفت: چرا بايد در يك فيلم فاخر، يك بازيگر بيش از يك ميليون دلار پول بگيرد در حاليكه وي قابليت فروش دو ريال براي يك اثر سينمايي را نيز ندارد.
وي ادامه داد: بازيگري بايد يك ميليون دلار پول دريافت كند كه مخاطبان در ۴۰ روز نخست اكران، به علت حضور وي جلوي سالن هاي سينمايي صف بكشند.
اين تهيه كننده و كارگردان سينما و تلويزيون با يادآوري اينكه در سينماي ايران سوپر استار وجود ندارد افزود: پروژه هاي سينمايي فاخر بازيگران را بدعادت كرده است.

** فيلم سينمايي «حضرت محمد(ص)» يك پرستيژ است
دري ادامه داد: بايد در فيلم هاي سينمايي به اصطلاح فاخر اين مهم ارزيابي شود كه آيا با صرف هزينه هاي انجام شده، درام مورد نظر حاصل شده و اثر توليدي از كيفيت لازم برخوردار است؟
به گفته وي، در توليد فيلم هاي فاخر از تكنولوژي و فناوري روز استفاده مي شود اما اين آثار عموما در ايجاد جاذبه الكن بوده و براي توليد آنها به فيلمنامه بها داده نمي شود.
عضو شوراي صدور پروانه نمايش فيلم، توليد برخي فيلم هاي سينمايي فاخر همچون «حضرت محمد(ص)» به كارگرداني مجيد مجيدي را يك پرستيژ دانست و تاكيد كرد كه سينماي ايران قادر به ساخت فيلم با بودجه و ارقام جهاني نيست.
وي ادامه داد: سينماي ايران در توليد فيلم هاي فاخر اسير رقابتي غلط شده و مضامين شكست خورده به محتواي آثار سينمايي تبديل شده كه اين امر موجب ايجاد رانت در سينما را فراهم كرده است.
دري گفت: اگر بخواهيم يك فيلم سينمايي را با بودجه كلان بسازيم بايد فيلمنامه آن اثر را بارها بازنويسي كنيم و معتقدم فيلمنامه يك اثر سينمايي با بودجه ۱۰ ميليون دلاري، حداقل بايد ۴۰ بار بازنويسي شود.

** فيلم هاي ميلياردي در مرحله سيناپس به فيلمبرداري مي رسند
وي ادامه داد: متاسفانه بسياري از فيلم هاي سينمايي كشور با بودجه ميلياردي در مرحله سيناپس وارد فيلمبرداري شده و فيلمنامه اين آثار كامل نيست.
به گفته اين تهيه كننده، در توليد فيلم هاي سينمايي فاخر و ميلياردي به اصطلاح يك، از هم گسيختگي، بوضوح ديده مي شود.
دري افزود: يك اثر سينمايي فاخر بايد در اكران هزينه خود را بازگرداند اما چنين فيلم هايي فقط باعث بدعادت شدن برخي بازيگران شده اند.

** رانت در سينما وجود دارد
دري با تاييد وجود رانت در سينماي ايران گفت: متاسفانه دست اندركاران برخي نهادها، در دوره آخر مديريتي خود پروژه هاي سينمايي را در قالب رانت براي خود تعريف كرده اند تا در زماني كه در دوره آتي در سينما قرار ندارند بتوانند از بودجه هاي بدست آورده به خوبي استفانه كرده و خود را به سينما تحميل كنند.
وي ادامه داد: اين پروژه ها اكنون در حال ساخته شدن هستند و معتقدم توليد اين آثار تضييع حق نيروهاي اصيل سينماي اين كشور و دلسوزان فرهنگ است.

** سپردن توليد فيلم هاي ميلياردي به دست جوانان بي تجربه
تهيه كننده فيلم سينمايي «باد و شقايق» از جوانگرايي در توليد فيلم هاي سينمايي با بودجه هاي كلان ابراز تعجب كرد و يادآور شد كه اين جوانگرايي براي اين آثار پرهزينه منطقي نيست.
دري با انتقاد از استفاده نكردن از تجربيات فيلمسازان با تجربه توضيح داد: استفاده نكردن از تجربه فيلمسازان با تجربه در توليد فيلم هاي فاخر به مثابه دور ريختن تجربيات سينماي ايران است و اين مشكل، سينماي ايران را تهديد مي كند.
وي درباره توليد فيلم فاخر با موضوع ديني توسط يك فيلمساز جوان گفت: برخي، افرادي را كه شناخت دقيقي درباره مسايل ديني ندارند در ساخت فيلم هاي فاخر ديني استفاده مي كنند كه اين براي سينما مانند سم است؛ يك جوان مستعد براي رسيدن به درجه تعالي در سينما بايد سال ها دستياري كند تا آماده حضور در سطح حرفه اي هنر هفتم شود.

** حكايت باج دهي و عوام فريبي
اين فيلمساز با انتقاد از باج دهي به برخي افراد بي تجربه در سينما گفت: برخي هنوز كاركرد اذان در يك اثر سينمايي را نمي دانند و گاه ناخواسته با استفاده نابجا و نادرست از نشانه هاي ديني، به تمسخر ارزش ها مي پردازند.
دري گفت: در پشت توليد فيلم سينمايي با بودجه كلان، رانت وجود دارد و اين آثار اساسا مخاطب ندارند و حتي به ضرب و زور تبليغات كلان نيز نمي فروشند.
وي توضيح داد: نبايد عوام فريبي كنيم، زيرا فقط ۳۰ درصد از فروش يك فيلم بازگشت سرمايه آن محسوب مي شود و بجاي دلخوش كردن به فروش شش ميلياردي يك فيلم سينمايي بر اساس تعداد تماشاگران يك اثر، به ارزيابي وضعيت سينما بپردازيم.
فراهنگ(۴) ** ۱۹۸۳ ** ۱۰۷۱