به گزارش خبرگزاري فرانسه از پاريس، تحليلگران با هشدار در مورد روند استقرار دموكراسي در خاورميانه عربي مي گويند: نااميدي بر سر فقدان پيشرفت دموكراسي در مصر، تونس و ليبي قابل درك است، اما بهار عربي براي بلوغ به زمان نياز دارد.
كريم اميل بيتار، كارشناس مسائل كشورهاي عربي در موسسه بين المللي روابط راهبردي مستقر در پاريس، مي گويد: ما بايد استفاده از استعاره هاي فصلي را كنار بگذاريم. ما در روند انقلابي هستيم كه نتيجه دادن آن دست كم يك دهه به طول مي انجامد. روند انقلابي يعني انقلاب، ضدانقلاب، تلاش براي استقرار انقلاب و اين دقيقا همان تحولات جاري است.
ارتش در مصر رييس جمهوري منتخب مردم يعني محمد مرسي را بركنار كرد. تونس در بعضي موارد شاهد تظاهرات خشونت بر عليه دولت وحزب النهضه بوده است، در حاليكه هزاران تن از معترضان در ليبي روز شنبه عليه احزاب سياسي تظاهرات كرده و آنها را مسبب بي ثباتي در كشور دانستند.
دنيس بوچارد، پژوهشگر در موسسه روابط بين الملل فرانسه، مي گويد: شباهت هاي ظاهري فراواني بين اين كشورها وجود دارد. وي به رويارويي نيروهاي مدرن و محافظه كاران مسلمان و در همان حال تمايل براي بازگشت دولت هاي سابق در مصر، تونس و ليبي اشاره كرد. بوچارد افزود: اما در هر سه مورد شاهد روند تكميل شونده اي در بافتي متفاوت هستيم.
ژان ايوس مويسرون، از موسسه تحقيقات و توسعه و سردبير مجله مغرب و مشرق نيز با اين نظر موافق است و مي افزايد: تونس كشوري كوچك با طبقه متوسطي معدود است كه به شدت به آرمان هاي دموكراتيك دل بسته اند، جامعه اي مدني كه به طور خاص فعال است، با باورهاي عميق به حكومت سكولار و مساوات طلب.
از طرف ديگر مصر با ظهور و قوت دو نيروي سياسي شامل اخوان المسلمين و ارتش روبروست كه در بعضي موارد با يكديگر همكاري مي كنند و در پاره اي موارد با هم مخالف اند و باعث نظم يا بي نظمي سياسي در اين موارد مي شوند.
محافظه كاران از فرصت تاريخي پيش آمده در سال ۲۰۱۱ براي بازانسجام خودكار خود به هر شكلي استفاده نكردند و در نتيجه شرايط تاريخي براي گذار به دموكراسي در مصر محقق نشد.
بوچارد گفت: در حالي كه در مصر هيچ يك از عوامل استقرار دموكراسي محقق نشده است، يا بايد بار ديگر براي آن تصميم گرفت، تونس بهترين وضعيت و گزينه ها را در جهان عرب براي تبديل شدن به كشوري دموكراتيك دارد به رغم اينكه عناصر تندروي سلفي براي تضعيف اين روند از هيچ اقدامي فروگذار نمي كنند.
اما مويسرون در نظري متناقض با آراي بوچارد مي گويد آنچه در مصر در حال وقوع است مي تواند به تثبيت تونس كمك كند، زيرا حزب النهصه براي پذيرش كامل قوانين بازي دموكراتيك به شدت تحت فشار است.
اما به گفته كارشناسان ليبي به طور كلي موردي خاص است، زيرا تحت تسلط سازمان هاي قومي و قبيله اي است و تنها ابزار قدرت دولت عليه شبه نظاميان درآمدهاي نفت است.
آنتوني بازبوس، رييس سازمان ناظر بر كشورهاي عربي واقع در پاريس، مي گويد: با وجود هرج و مرج فعلي در ليبي اعتراضات و تظاهراتي كه در حال حاضر انجام مي شود، عصبانيت نسبت به شبه نظاميان است كه تلاش ها مقامات منتخب را نقش بر آب مي كنند.
بعد از آنچه وي سونامي عربي سال ۲۰۱۱ مي نامد، پس لرزه هايي كه مي بينيم آخرين پس لرزه ها نخواهد بود و همان جواناني مسبب آن هستند كه به ابزارهايي مانند اينترنت، فيس بوك، توئيتر و غيره به آن متوسل مي شوند.
بيتار نيز معتقد است مردم امروزه حرفي براي گفتن دارند، حتي اگر انقلاب چيزي را از آنها گرفته باشد؛ دست كم روحيه آزادي خواهي و آزادمنشي وجود دارد. در هر صورت سه كشور در سال ۲۰۱۱ وارد دوران جديدي از حيات خود شدند.
مترجمام**۹۱۵۷
