هنگامي كه روزنامه انگليسي گاردين در اواخر خرداد ماه با پرده برداري از اقدام آژانس امنيت ملي آمريكا (ان اس اي) اعلام كرد كه اين آژانس اطلاعات مربوط به مكالمات ده ها ميليون نفر از اتباع آمريكايي را رديابي و جمع آوري كرده است، شايد بسياري از ناظران حوزه هاي امنيتي باور نداشتند كه اين طرح آمريكا تنها محدود به فضاي داخل آمريكا نيست و كشورها و مناطق ديگر جهان را نيز در بر مي گيرد. پس از اين مساله بود كه افشاگر اصلي اين موضوع در گاردين يعني ادوارد اسنودن كارمند و پيمانكار پيشين آژانس امنيت ملي آمريكا، تبديل به سوژه خبري بسياري از رسانه ها گرديد.
در اين ميان، يكي از كشورهايي كه به گزارش رسانه ها و خبرگزاري ها هدف جاسوسي قرار گرفت، كشور آلمان بود. به نحوي كه حتي آنگلا مركل صدراعظم آلمان، نيز به نوعي آن را رد نكرد و تنها اعلام كرد كه اين موضوع در سفر ماه گذشته باراك اوباما رييس جمهور آمريكا، به برلين و آنهم بصورت محدود انجام پذيرفته بود. پس از اين رخداد بسياري در آلمان به موضوع جاسوسي آمريكا از شهروندان آلماني واكنش نشان دادند به ويژه اينكه در آلمان قوانين مربوط به تجاوز به حريم خصوصي بسيار سخت گيرانه است.
به گزارش كانال اول تلويزيون دولتي آلمان آ.اِر.دِ، صدها شهروند آلماني روز شنبه پنجم مرداد در اعتراض به جاسوسي آمريكا، در بيش از ۳۵ شهر آلمان و به ويژه شهرهاي هامبورگ، مونيخ و برلين تظاهرات كردند. تظاهرات كنندگان دوربين‌هاي ساختگي را حمل مي‌كردند كه نشاني از تاسيسات آژانس امنيت ملي آمريكا در آلمان است. فعالان آلماني براي برگزاري تظاهرات تحت شعار كنترل ما را متوقف كنيد يك ائتلاف تشكيل دادند.
همچنين در اين زمينه يواخيم گائوك رييس جمهور آلمان، سرانجام بعد از هفته ها سكوت در رابطه با اصلي ترين سوژه رسانه ها، احزاب، سياستمداران و افكار عمومي كشورش، در مصاحبه با روزنامه پاسائور نوير پرسه اين كشور، نسبت به جاسوسي هاي گسترده دستگاه امنيتي آمريكا (NSA) در آلمان بشدت ابراز نگراني كرد. رييس جمهوري آلمان در اين گفتگو تاكيد كرد: متاسفانه اين خطر وجود دارد كه با اين اقدام آمريكايي ها، آزادي در آلمان خدشه دار شده باشد و اين مساله مرا بسيار نگران كرده است. گائوك تصريح كرد: ترس از اينكه تلفن ها و پيام هاي اينترنتي شخصي مردم توسط سرويس هاي اطلاعاتي خارجي شناسايي، ثبت و ضبط شود، موجب اين شده كه ما در آزادي هاي خود احساس ناامني و محدوديت كنيم. وي افزود: حتي خود من هم شك دارم كه اطلاعات شخصي كه ذخيره كرده ام از امنيت لازم برخوردار است يا نه و حقيقت اين است كه من نيز به اين فكر هستم كه آيا مي توانم كاملا آزادانه تماس تلفني برقرار كنم و يا پيام اينترنتي براي كسي ارسال كنم بدون نگراني از اينكه اين پيام ها كنترل شوند. رييس جمهوري آلمان خاطرنشان كرد: تا قبل از افشاي اين جاسوسي ها هيچ وقت تصور نمي كردم كه اين نگراني گسترده ايجاد شود كه نتوانيم در امنيت كامل تماس برقرار كنيم.
چنين مواضعي و آنهم از سوي يك مقام عاليرتبه آلماني نشان مي دهد كه همراه با افزايش اعتراضات به افشاگري هاي اسنودن و موضوع جاسوسي آمريكا از شهروندان ديكر كشورها و به خصوص دوستان اروپايي واشنگتن، اين موضوع مي تواند به چالشي اساسي براي سياست خارجي اين كشور تبديل شود. چراكه واشنگتن با نپذيرفتن اشتباه تاكتيكي در قبال جاسوسي اينترنتي از ديگر كشورها و مسووليت اقدام آن، در عمل نشان داد كه تا چه حدي امنيت خود را بيش از آنچه ديگر كشورها تصور مي كنند، مهم مي شمارد. به نحوي كه اين امنيت مي تواند از طريق تخطي به حقوق ديگر كشورها و از جمله دوستان به دست آيد. بر اين اساس مي توان مشاهده كرد كه آمريكايي ها در حوزه امنيتي حتي ديگر به دوستان خود نيز اعتماد ندارند و وجود فضاي امنيتي جهت افزايش امنيت خود را بر ديگر حوزه ها ترجيح مي دهند. اگرچه از نظر آمريكايي ها، چنين اقداماتي مي تواند به افزايش امنيت منجر گردد اما در يك سو تجاوز به حريم خصوصي افراد و به ويژه شهروندان ديگر كشورها اقدامي است كه با مباني دولت آمريكا مبني بر حفظ حريم خصوصي افراد سازگاري ندارد و از ديگر سو، وجهه دولت آمريكا را كه اوباما در پنج سال گذشته بشدت به دنبال ترميم آن بوده، خدشه دار ساخته است.
در نهايت، اعتراض آلماني ها به روند جاسوسي دولت اوباما از شهروندان اين كشور در واقع اعتراض به تفكر آمريكايي است، تفكر و رويكردي كه حريم خصوصي شهروندان ديگر كشورها را به بهانه افزايش امنيت خود، ناديده مي انگارد و تلاش مي كند تا اين نگاه از بالا به پايين را در سياست هاي خود نمود دهد.
از سهراب انعامي
تحقيق**۲۰۴۰**۱۳۵۸