به گزارش ايرنا اين كارشناسان معتقدند:به دليل استفاده از روش هاي آبياري سنتي در بخش كشاورزي، حدود ۷۰ درصد آب در اين بخش هدر رفته و تنها ۲۵ درصد آب اختصاص يافته در زمينه كشت و توليد محصولات مصرف مي شود.
به گفته كارشناسان بخش كشاورزي، كشور ايران كه در منطقه نيمه خشك واقع شده جزو مناطق كم آب جهان بوده، به طوريكه متوسط بارندگي در ايران بين ۲۲۴ تا ۲۷۵ ميليمتر در نوسان بوده كه رقمي پايين است، لذا حفظ منابع آب شيرين و بهره برداري مناسب و حداكثري از اين منابع اولويتي ضروري و اجتناب ناپذير است.
اين كارشناسان اظهار مي دارند: در صورت ادامه روش هاي آبياري سنتي در بخش كشاورزي و هدر رفت آب، بخش كشاورزي نه تنها نياز كشور را تامين نكرده بلكه منابع محدود آب شيرين در كشور را نيز با مصرف بي رويه به نابودي خواهد كشاند.
به گفته مدير عامل شركت بهره برداري از شبكه هاي آبياري شمال خوزستان در حالي كه ۹۵ درصد منابع آب شيرين كشور در بخش كشاورزي مصرف مي شود ، ميانگين راندمان آبياري در اين بخش در كشور در شرايط خوب بين ۳۳ تا ۳۵ درصد است.
غلامرضا صفر نژادي متوسط جهاني توليد محصول خشك به ازاي مصرف يك متر مكعب آب را بين يك و نيم ( ۵/۱ ) تا دو ونيم ( ۵/۲ ) كيلوگرم عنوان كرد و گفت: اين رقم در كشور ايران هفت تا هشت دهم كيلوگرم محصول خشك به ازاي هر متر مكعب آب است.
وي افزود: ايران امروز جزو ۲۰ كشور پيشرفته جهان در صنعت سد سازي است اما در زمينه بهره برداري از منابع آب شيرين در بخش كشاورزي به دليل حاكم بودن روش هاي سنتي آبياري و بي رغبتي كشاورزان از بكار گيري روش هاي نوين آبياري موفق نبوده است.
وي با اشاره به اراضي مستعد براي كشت و توليد انواع محصولات زراعي و باغي در مناطق مختلف كشور گفت:با جايگزين كردن روش هاي نوين آبياري ، با همين منابع محدود آب شيرين مي توان بخش بيشتري از اراضي را به زير كشت برده و توليد محصولات در كشور را چند برابر كرد.
صفر نژادي افزود:تنها در خوزستان سه ميليون هكتار زمين مستعد براي كشاورزي وجود دارد كه سالانه تنها يك ميليون و يك صد هزار هكتار به زير كشت مي رود و بقيه اين اراضي به شكل باير باقي مانده است.
مدير عامل شركت بهره برداري از شبكه هاي آبياري شمال خوزستان حجم آب هاي جاري در خوزستان را رقمي قابل توجه دانست و اظهاركرد: يك سوم آبهاي سطحي كشور در خوزستان جاري بوده و وجود پنج رودخانه دز ، كرخه ، كارون ، زهره و جراحي ظرفيتي بي نظير را براي كشت و توليد انواع محصولات كشاورزي در اين استان فراهم كرده است اما از منابع آبي در استان به خوبي استفاده نمي شود.
وي گفت: در سال هاي خشكسالي در خوزستان،به رغم كاهش شديد منابع آب ناشي ازكمبود بارندگي كمترين خسارت به بخش كشاورزي اين استان وارد شد، كه ناشي از اعمال مديريت صحيح در منابع آب موجود و بهره برداري مناسب و اصولي از منابع آب محدود بود.
صفر نژاد به برخي مشكلات كشاورزان در خصوص اجراي طرح هاي آبياري نوين در مزارع اشاره كرد و افزود: هزينه بالاي اجراي طرح هاي آبياري نوين و نيز مشكل حفاظت و نگهداري از اين تاسيسات در مزرعه به دليل سرقت اين تاسيسات گران قيمت، از جمله دلايل بي ميلي كشاورزان به اجراي اين طرح هاست.
به گفته وي سهولت دسترسي كشاورزان به منابع آب از ديگر دلايل بي رغبتي كشاورزان ، براي اجراي طرح هاي آبياري نوين است.
وي افزود: به عنوان مثال براي اراضي كشاورزي زير شبكه آبياري ناحيه شمال خوزستان، آب از طريق كانال هاي مدرن به سهولت تا پاي مزرعه انتقال مي يابد اما شيوه آبياري سنتي كه بيشتر به روش غرقابي است موجب هدر رفت آب در مزرعه مي شود.
معاون شركت بهره برداري از شبكه هاي آبياري شمال خوزستان نيز با اشاره به رشد جمعيت و نياز بيشتر به توليد مواد غذايي گفت: منابع آبي بايد با بكارگيري روش هاي نوين آبياري اراضي كشاورزي مديريت شوند.
بهمن افشار افزود: در سال هاي اخير بروز خشكسالي متناوب اين حقيقت را براي همه مسوولان و كشاورزان روشن كرده كه كمبود آب هميشه در كمين بخش كشاورزي كشور است.
وي با اشاره به اينكه نبايد با وقوع بارندگي مطلوب در يك سال زراعي نسبت به آينده بيش از حد خوشبين بود اظهاركرد: تجربه سال هاي خشكسالي اخير نشان مي دهد كه با مديريت منابع آب موجود مي توان مثل سال هاي نرمال ، توليدات كشاورزي مطلوب داشت.
وي ، استفاده از راهكارهاي نوين آبياري در هر شرايط و تعامل كشاورزان را راهگشا دانست و افزود: كشاورزان مي توانند با آموزش لازم و تامين تجهيزات مورد نياز ، مصرف آب را در مزرعه مديريت كنند، زيرا بيش از هر نهاد ديگري به اهميت استفاده بهينه از آب واقف هستند.
مدير امور مشتركان شركت بهره برداري از شبكه هاي آبياري شمال خوزستان نيز با اشاره به محدوديت منابع آب شيرين گفت: افزايش بهره وري و مصرف بهينه آب در بخش كشاورزي نيازمند فرهنگ سازي است.
ناصر بهمنش فر افزود: لازم است همه نهادهاي مرتبط و رسانه هاي جمعي در فرهنگ سازي مصرف درست آب در مزارع مشاركت كنند.
وي با انتقاد از ديدگاه موجود در جامعه مبني بر اينكه آب در بستر رودخانه جاري است و ارزش گذاري آب ضرورت ندارد، گفت:۵۰ سال پيش كشاورزان آب را با سختي و مشقت زياد، از رودخانه و با نهرهاي سنتي به سمت مزارع هدايت مي كردند.
وي ، شكوفايي كشاورزي شمال خوزستان را وابسته به شبكه آبياري اين منطقه دانست و افزود: برداشتن هر گام توسط مسوولان و كشاورزان در استفاده بهينه از آب به نفع منافع ملي نسل فعلي و آينده است.
فتح ا... دهكردي معاون حفاظت و بهره برداري از منابع آب سازمان آب و برق خوزستان نيز با اشاره به بارندگي هاي مناسب سال آبي جاري گفت: مصرف بهينه آب در بخش كشاورزي در خوزستان بايد نهادينه شده و در اين راستا نقش كشاورزان بسيار موثر است.
شبكه مدرن آبياري شمال خوزستان با سطح زير كشتي معادل ۱۸۰ هزار هكتار اراضي ناخالص نقش مهمي در توسعه كشاورزي شمال خوزستان دارد.
شبكه آبياري شمال خوزستان شامل ۱۲۵ هزار هكتار اراضي زير پوشش شبكه آبياري دز ، ۵۴ هزار هكتار اراضي زير پوشش شبكه آبياري كرخه شمالي و يكهزار هكتار اراضي شبكه آبياري لور انديمشك است.
دست يابي به توليد سالانه بيش از چهار و نيم ميليون تن انواع محصولات زراعي و باغي در شمال خوزستان، حاصل احداث شبكه مدرن آبياري در اين منطقه است، كه با بهره برداري مناسب از منابع آب موجود در اين منطقه و اجراي روش هاي نوين آبياري مي توان اين رقم را تا دو برابر نيز افزايش داد.۶۴۸/ ۶۴۰
گزارش: محمدعلي فريدپناه
