ارزيابي، تصميم گيري و رفتار انسان ها در شرايط مختلف، نتايج و دست آوردهاي متفاوتي به همراه دارد. اگر اين برآورد و عملكرد درعرصه سياسي و به ويژه در دوران حساس سياسي ونقاط عطف تاريخي صورت بگيرد، مي تواند تبعات گسترده تر و جدي تري به همراه داشته باشد. اشتباه تاكتيكي شايد به راحتي قابل جبران باشد، اما اشتباهات راهبردي ممكن است براي مدت هاي مديدي تعادل و توازن قدرت را به ضرر يك حزب بر هم زند و يا حتي منجر به حذف آن شود.
حمايت حزب النور به عنوان بزرگترين و منسجم ترين تشكل سياسي سلفي در مصر از كودتاي ارتش عليه محمد مرسي رييس جمهور منتخب، از سوي بسياري از تحليلگران، در چارچوب يكي از همين اشتباهات راهبردي تفسير مي شود.
در اين نوشتار بر آنيم با معرفي حزب النور و مطالعه مواضع آن در گذر تاريخي از مبارك تا مرسي، سناريوهاي پيش روي اين تشكل سياسي را به بحث بگذاريم.
**مواضع ژله اي حزب النور از مبارك تا مرسي
----------------------------------
به گزارش سايت شوراي روابط خارجي آمريكا، گروه هاي سلفي مصر طيف گسترده اي از افراد با عقايد متفاوت را در بر مي گيرند؛ گروهي از سلفي ها، منفعلان افراط گرايي هستند كه شورش و تمرد عليه حاكم (حتي حاكم ظالم) و حتي مشاركت در راي گيري را محكوم مي كنند. گروهي از مشاركت سياسي و پيش بردن دستور كار جريان اسلامگرايي استقبال مي كنند و گروه كم شمار ديگر، افراط گراياني هستند كه شورش خشونت بار عليه حاكماني چون مبارك يا پادشاه عربستان سعودي (به خاطر كوتاهي در اجراي كامل قوانين شريعت) را مجاز مي دانند.
پيش از انقلاب ۲۰۱۱ همه اين گروه هاي سلفي در مصر وجود داشتند، اما گروه منفعلان درصد بيشتري از اسلامگرايان را تشكيل مي دادند. حزب النور از مكتب فكري سربرآورد كه رژيم مبارك را نامشروع، اما تلاش براي مقابله با آن يا اصلاح آن را بيهوده مي دانست. به هرحال، انقلاب امكان مشاركت سياسي واقعي را براي النور فراهم آورد.
حزب النور مانند بسياري از احزاب كوچك سلفي به دنبال سقوط مبارك و پس از انقلاب سال ۲۰۱۱ از سوي محافظه كاران غير اخواني تشكيل شد. موسسان اين حزب سلفي تندرو، خواهان اجراي قوانين شريعت در تمام شوون زندگي اجتماعي، سياسي و حقوقي مصر هستند.
به گزارش شبكه خبري فرانس ۲۴ حزب النور در آستانه انتخابات رياست جمهوري ۲۰۱۲ با اتخاذ تصميمي تاكتيكي به ائتلاف اسلام گرايان پيوست. در واقع اين حزب از ابتدا در رقابت با اخوان المسلمين قرار داشت، اما پس از رد صلاحيت نامزد مورد خود، به ناچار از محمد مرسي حمايت كرد.
در انتخابات پارلماني ۲۰۱۲ ائتلاف اسلامگرايان به رهبري حزب النور توانست ۲۷.۸ درصد آرا را به دست آورد. با كسب اين نتيجه رضايت بخش، اين ائتلاف ۱۲۷ كرسي از ۴۹۸ كرسي پارلمان را به دست آورد. از اين تعداد ۱۱۱ كرسي نصيب النور شد. بدين ترتيب حزب النور توانست پس از حزب آزادي و عدالت اخوان المسلمين در جايگاه دوم پارلمان قرار گيرد.
از همين رو النور توانست قدرت قابل توجهي به دست آورد. اما ديري نپاييد كه اتحاد رنگ باخت و اختلافات دهان باز كرد. از ژانويه ۲۰۱۳ النور به تدريج از دولت اخوان المسلمين به رهبري مرسي فاصله گرفت. رد وزراي پيشنهادي النور از سوي مرسي، منجر به فاصله گرفتن دو حزب شد تا جايي كه النور، اخواني ها را به انحصار قدرت متهم كرد و چندي بعد با حمايت از كودتاي ارتش، حيرت طرفدارانش را برانگيخت.
حال النور بر خلاف همه احزاب اسلامگراي مصر و به قول جلال المره دبير كل اين حزب به خاطر وطن پرستي و تكليف ديني و نجات مصر از دولت انتقالي حمايت كرد و مي خواهد در آينده سياسي مصر، جريان گسترده اسلام گرايان را نمايندگي كند.
بسياري از تحليلگران از حزب النور به عنوان تشكلي فرصت طلب نام مي برند كه براي كسب قدرت همواره تلاش مي كند از آب گل آلود ماهي بگيرد. به گزارش المانيتور همين مساله باعث مي شود كه حزب در بلند مدت، بسياري از طرفدارن خود را از دست بدهد. فرانس ۲۴ نيز مواضع اخير النور را نتيجه فرصت طلبي رهبران اين حزب مي داند.
** افول النور در آينده سياسي مصر
-------------------------
به قول جاناتان براون اسلام شناس و استاد دانشگاه جورج تاون، تصميم بزرگترين حزب سلفي مصر در حمايت از كودتا عليه مرسي درست در زماني كه اسلام گرايان در چارچوب روندهاي دموكراتيك قدرت يافته بودند و موفق عمل مي كردند، مانند يك فاجعه بود.
جاناتان براون در مصاحبه با شوراي روابط خارجي آمريكا پيش بيني مي كند كه بي تاثيري و بي وزني اين حزب شكننده و فوق محافظه كار سلفي، در تحولات ماه هاي آينده مصر به اثبات خواهد رسيد. از نظر او اگر رهبران النور فكر مي كنند كه با اين كار مي توانند دستاوردهاي شريعت كه در قانون اساسي ۲۰۱۲ به دست آورده اند را حفظ كنند، سخت در اشتباهند.
به گزارش شوراي روابط خارجي آمريكا بسياري از كساني كه تمايلات اسلامي داشتند در انتخابات پارلماني ۲۰۱۲ به النور راي دادند، زيرا فكر مي كردند كه سياست، النور را مانند اخوان المسلمين فاسد نكرده است.
اما عملكرد النور در تحولات اخير شانس اين حزب در انتخابات بعدي را به شدت پايين آورده است. در هفته هاي اخير ريزش قابل توجهي در صف طرفداران النور به وجود آمده است. عملكرد النور در هفته هاي اخير نشان داد كه اين حزب نه تنها دچار فساد سياسي شده است، بلكه در مقابل جريان اسلام گرايي هم قرار گرفته است. همين عملكرد باعث مي شود كه تكرار مجدد موفقيت پارلماني النور در آينده بسيار دور از ذهن باشد.
نشريه المانيتور سه دليل را براي موضع گيري اخير النور برمي شمارد:
اول اختلافات ديرينه سلفي ها و اخوان المسلمين كه در جريان تدوين قانون اساسي كمرنگ شد و از فوريه و در جريان بر كناري خالد عالم الدين مشاور سلفي رييس جمهور از سوي مرسي به اتهام فساد به اوج خود رسيد.
دوم، تلاش النور براي مهار و خنثي كردن قدرت فزاينده اخوان المسلمين با طرح مسايلي چون تمايلات هژمون گرايانه اخوان يا اخوانيزه سازي در رسانه هاي مصر.
سوم، زيركي سياسي النور در جدا كردن راه خود از اخوان المسلميني كه قدرتش رو به افول است. اين رسانه رودررويي ارتش، نظام قضايي، پليس و نيروهاي امنيتي با مرسي و تنهايي اخوان المسلمين را چاشني استدلال خود قرار داده است.
المانيتور در ادامه آورده است: ممكن است زيركي سياسي يا به عبارتي قمار النور نتيجه عكس دهد. اين تغيير موضع مي تواند تاثير قابل توجهي بر وجهه حزب گذاشته و تبعات منفي زيادي را متوجه رهبران آن كند. از سوي ديگر اعتبار النور به سبب سقوط مرسي به ويژه در ميان اسلامگرايان به شدت كاهش خواهد يافت. يكي از رهبران اسلامگرا بر اين باور است كه حزب النور به خاطر همدستي با ارتش در كودتا عليه مرسي، به اسلامگرايان خيانت كرد.
المانيتور در ادامه آورده است كه به نظر مي رسد شرط النور براي بدست آوردن نقش سياسي بزرگتر در دوران پس از اخوان المسلمين خيالي بيش نيست. از ديد اين رسانه ائتلاف جديد نيروهاي سكولار و ارتش كه از خاكستر تظاهرات ۳۰ ژوئن سر برآورده است، احتمالا براي تصاحب همه جانبه قدرت، ديگر گروه هاي سياسي به ويژه نيروهاي اسلامي را به حاشيه خواهد راند.
با اين تفاسير قمار النور بر روي كودتا عليه مرسي ممكن است به نتيجه دلخواه سلفي ها منجر نشود.
پژوهش**۹۲۷۵**۹۲۴۱
