به گزارش خبرنگار فرهنگي ايرنا، وعده راه اندازي اين موزه را «محمدشريف ملك زاده» حدود دو هفته پس از رياست بر سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري و در جريان سفر به قم و ديدار با مراجع تقليد رسانه اي كرد.
ملك زاده دي ماه پارسال اعلام كرد كه به زودي موزه بزرگان دين در تهران و موزه مرجعيت در شهر قم راه اندازي مي شود تا آثار مراجع عظام، زندگينامه ها، اسناد و نوشته هاي آنان به نمايش عموم درآيد.
اكنون بعد از شش ماه از اين وعده، موزه بزرگان دين رنگ واقعيت ديد و در نهايت اين موزه شامل سرديس ها و تنديس هاي بزرگان ديني كشور در ساختمان ارگ آزادي يعني بخشي از ساختمان اداري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري راه اندازي شد.
آيت الله امام خميني، آيت الله خامنه اي و نيز آيات عظام ارباب، بهجت فومني، شيخ بهايي، كاشف القطاء ، مرعشي نجفي، شاهرودي، كليني، صدر، كوهكمره‌اي، تهراني،‌ عاملي،‌ خويي و شيخ‌بهايي و ملاصدرا لله از جمله بزرگاني هستند كه سرديس ها و تنديس ها در كنار زندگي نامه كوتاهي از آنان در اين مكان نصب شده است.
راه اندازي اين موزه جديد مخالفاني هم دارد كه البته منكر ضرورت معرفي بزرگان دين و خدمات آنان به نسل هاي آينده نيستند بلكه بر اين باورند كه موزه ها بايد مكاني براي يادآوري باشد نه محلي براي انبار كردن اشياء قديمي.
اين نكته در آيين افتتاح اين موزه نيز از سوي حجت الاسلام مرتضي اديب يزدي بيان شد كه وي در عين حال كه راه اندازي اين موزه را حركتي بديع دانست، خواست كه به جاي «موزه» كلمه ديگري براي آن اطلاق شود زيرا قرار گرفتن نام بزرگان دين در كنار موزه درست نيست.

**بزرگان دين را نمي توان به عكس و اسم محدود كرد
يكي از كارشناسان موزه داري كشور در اين باره به ايرنا گفت: مكان هر موزه بايد به تناسب موضوع انتخاب شود و به تناسب هدفي كه دنبال مي كند، اشياء آن چيده مي شود.
وي كه خواست نامش ذكر نشود با تاكيد بر اينكه به صرف داشتن چند شيء و مجسمه نمي توان موزه راه اندازي كرد، گفت: اگر تصور ما از موزه چند اسم و مجسمه است، اگر آن را در مكان هاي عمومي نصب كنيم، نتيجه بهتري مي گيريم.
اين كارشناس ارشد موزه داري با تاكيد بر اينكه افراد را نمي توان به اسامي و عكس هاي آنان محدود كرد، گفت: بزرگان دين دستاوردها و انديشه هاي مهمي داشته اند كه بايد آثار آنان كه نشان دهنده تفكرات آن است، در بُعد موزه اي ارايه شود زيرا موزه فراتر از يك كتاب و نمايشگاه و حتي فيلم است.
وي همچنين با يادآوري اينكه موزه مرجعيت در قم در دست راه اندازي است، گفت: بهتر بود موزه بزرگان دين در كنار موزه مرجعيت قرار گيرد زيرا اين دو موزه از نظر مفهومي بسيار به يكديگر نزديك هستند.
اين كارشناس موزه داري با يادآوري اينكه موزه محل اشياء و آثار فراموش شده نيست بلكه محل يادآوري ارزش ها است، گفت: اينكه هنوز برخي تصور مي كنند موزه يعني انباري براي اشياء قديمي نشان مي دهد كه هنوز مردم جامعه تصور كاملي از علم موزه داري ندارند.

** موزه مكاني براي يادآوري
«رضا دبيري نژاد» كارشناس موزه داري نيز در اين باره به ايرنا گفت: راه اندازي موزه مشاهير و بزرگان از زماني در دينا باب شد كه موزه ها به محل يادآوري گذشته تبديل شدند و امروز موزه هاي متعددي از بزرگان و دانشمندان در كشورهاي مختلف برپا شده است.
وي با تاكيد بر اينكه راه اندازي مشاهير يك نقطه عطف در تفكر موزه اي بوده است، افزود: اين رويكرد نشان داد كه موزه فقط محل جمع آوري ماديات نيست بلكه محل تفكرات است و اگر موزه را محل دستاوردهاي بشري بدانيم، موزه بزرگان دين هم بايد تجلي تفكرات دين و دستاوردهاي معنوي آنها باشد.
دبيري نژاد تاكيد كرد: بايد مطالعات دقيق شخصيت شناسي، موضوع شناسي و معني شناسي روي هر يك از بزرگان دين صورت گيرد تا مشخص شود هر كدام از اين بزرگواران چه دستاورد و تاثيري بر علوم مختلف داشته اند.
وي افزود: در موزه بزرگان دين بايد تمام جنبه هاي شخصيت بزرگان دين مورد توجه قرار گيرد و اين تجلي نبايد به چند مجسمه محدود شود.

** بزرگان دين در تهران مي مانند
اينكه چرا اين موزه در تهران راه اندازي شد و چرا در كنار موزه مرجعيت در قم قرار نگرفت، پرسش ديگري است و «آتوسا مومني» معاون ميراث فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در اين باره به ايرنا گفت كه راه اندازي اين موزه را در تهران ضروري بود.
وي بر اين باور است كه استقرار اين موزه در تهران سبب مي شود تا گردشگران خارجي نيز در پايتخت با بزرگان حكمت و فلسغه آشنا شوند.
وي با بيان اينكه برنامه خاصي براي انتقال موزه بزرگان دين از ارگ آزادي به مكان ديگر در دستور كار نيست، گفت: قرار است درب جداگانه اي ويژه اين موزه به سمت خيابان آزادي گشوده شود تا رفت و آمد بازديدكنندگان نيز بهتر انجام شود.
مومني گفت كه موزه بزرگان دين در كنار موزه هنرهاي سنتي اين سازمان مستقر است و در حال حاضر برنامه اي براي انتقال آن وجود ندارد زيرا فضاي فعلي پاسخگوي موزه است.

** ناهمخواني موزه بزرگان دين با فضاي اداري ارگ آزادي
با همه اين اوصاف، اين بخش از ساختمان ارگ آزادي تا چندي پيش موزه هنرهاي سنتي ملي بود، مهمانانان جديدي دارد كه انديشه امروز اسلامي محصول سال ها مجاهدت هاي آنان در عرصه دين، حكمت، فلسفه و عرفان است؛ مهماناني كه ۶ تن از مجسمه سازان كشور، پيكره و سرديس آنها را تراش داده اند.
البته به گفته مومني قرار است اين موزه در آينده توسعه يابد و به همين منظور سرديس ها و تنديس هاي ديگري نيز سفارش داده شده اند و در آينده قرار است اسناد و دست‌نوشته‌هاي برجسته هاي آنان نيز به اين مجموعه اضافه شود.
در صورت تحقق اين برنامه ها، به طور حتم ديگر ارگ آزادي مكان مناسبي براي نگهداري آثار بزرگان دين نخواهد بود زيرا نه از نظر موضوعي با اين مكان سنخيت دارد و نه از نظر فضاي موزه اي قادر به گردآوري و نمايش اين حجم اين آثار است.
حالا كه قرار است تا آن زمان ارگ آزادي ميزبان بزرگان دين بويژه براي گردشگران خارجي باشد، بهتر است شرح حال زندگي اين بزرگان به زبان هاي ديگر بين اللمللي نيز در موزه درج شود تا بازديدكنندگان نماي روشني از هر شخصيت داشته باشند.
«محمدشريف ملك‌زاده» رييس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري با گلايه از اينكه از ابتداي انقلاب تاكنون حوزه‌هاي ديني،‌ مراكز تبليغات اسلامي و پژوهشگاه‌هاي انديشه‌ي اسلامي به دنبال راه اندازي چنين مكاني نبوده اند، قول داده است كه پژوهشگاه بزرگي نيز در زمينه مراجع ديني راه اندازي كند تا اين چرخه تكميل شود.
فراهنگ(۵)۲۰۲۵**۱۵۸۸