امروز، پنجم مرداد مصادف با سالروز اقامه اولين نماز جمعه تهران به امامت آيت الله طالقاني(ره) است؛ به همين مناسبت ديدگاه هاي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران را بر اين نماد سياسي اسلام مرور مي كنيم.
برپايي نماز جمعه به عنوان يكي از نمادهاي سياسي اسلام يكي از دغدغه هاي اصلي حضرت امام(ره) پس از پيروزي انقلاب بود. از اين رو مرحوم آيت الله طالقاني را در همان نخستين سال پيروزي انقلاب به امامت جمعه تهران منصوب كردند.
حضرت امام از همان ابتدا سياست را برخاسته از ديانت مي خواستند و ديانت را جداي از سياست نمي دانستند و شاهد مثال روشن اين امر نوع نگاه امام به نماز جمعه است.
حضرت امام در كتاب كشف الاسرار كه در سنين جواني و مقارن با نخستين سالهاي حكومت استبدادي محمدرضا شاه نوشته اند، اشاره كوتاهي به مساله نماز جمعه كرده اند و در كتاب تحريرالوسيله كه در زمان تبعيد به تركيه تاليف فرمودند به طورمشروح پيرامون آن مسائلي را ذكر كردند.
امام خميني آبان سال ۱۳۴۴ يك ماه پس از تبعيد به نجف اشرف، در مسجد شيخ انصاري در جمع علما و طلاب حوزه علميه نجف فرمودند: مسيحيون خيال نكنند كه مسجد هم مثل كليساست... مسجد مركز سياست اسلام بوده است. در ... خطبه جمعه مطالب سياسي است، مطالب مربوط به جنگ ها، مربوط به سياست مدن، اينها همه در مسجد درست مي شده است.
امام خميني (ره) در پيامي به مناسبت عيد فطر سال ۱۳۵۸ شمسي و با فاصله اندكي از برگزاري اولين نمازجمعه تهران بر بعد سياسي نماز جمعه تاكيد كرده و افزودند: اسلام دين سياست است، ديني است كه در احكام آن سياست به وضوح ديده ميشود... و در هر هفته يك اجتماع بزرگ از همه، در يك محل، و نماز جمعه كه مشتمل (بر) دو خطبه است كه در آن خطبتين بايد مسائل روز، احتياجات كشور، احتياجات منطقه و جهات سياسي، جهات اجتماعي، جهات اقتصادي طرح بشود و مردم مطلع بشوند بر اين مسائل.
حضرت امام (ره) پس از وفات آيت الله طالقاني درباره اهميت نماز جمعه فرمودند: نماز جمعه -كه نمايشي از قدرت سياسي و اجتماعي اسلام است- بايد هر چه شكوهمندتر و پر محتواتر اقامه شود. ملت ما گمان نكنند كه نماز جمعه يك نماز عادي است. امروز نماز جمعه با شكوهمندي كه دارد؛ براي نهضت كوتاه عمر ما يك پشتوانه محكم و در پيشبرد انقلاب اسلامي ما عامل موثر و بزرگي است. ملت عظيم و عزيز با شركت خود بايد اين سنگر اسلامي را هر چه عظيم تر و بلند پايه تر حفظ نمايند تا به بركت آن ، توطئه هاي خائنان و دسيسه هاي مفسدان خنثي شود.
همچنين امام در سخناني ديگر تاكيد كرده اند: نماز جمعه از اهميت سياسي فوق العادهاي برخوردار است... اسلام دين سياست است و هر كس خيال كند كه جداي از مسائل سياسياست؛ جاهل بوده و از اين آيين و سياست آگاهي ندارد.
اين سخن واضح و قاطع امام در احياي نماز جمعه به عنوان تجلي تركيب اسلام و سياست نقش فوق العاده مهمي داشته است.
بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران در بياني ديگر خطاب به كنگره جهاني ائمه جمعه و جماعات فرمودند: نماز جمعه يكي از بزرگترين پديده هاي اسلامي و يكي از مهمترين ره آوردهاي انقلاب اسلامي ما است. اگر اين انقلاب اسلامي جز اين نماز جمعه به ما چيز ديگري نداده بود براي ملت ما و مسلمين كافي بود.
جالب توجه است كه حضرت امام بر خلاف برخي عقايد رايج تمام اقشار ملت ازجمله زنان را هم به شركت در نماز جمعه تشويق مي فرمودند. يكي ازاستفتائاتي كه از ايشان شده اين است كه آيا شركت بانوان درنمازهاي جماعت يوميه و نماز جمعه كراهت دارد يا خير؟ و امام در جواب فرمودند كراهت ندارد؛ بلكه در بعضي موارد مطلوب است.
تاكيد امام بر بعد سياسي نمازجمعه و ضرورت برگزاري شكوهمند آن حتي در وصيتنامه ايشان نيز مشهود است؛ آنجا كه در آخرين وصيت ها فرمودند: از نمازجمعه و جماعت كه بيانگر سياسي نماز است؛ هرگز غفلت نكنند كه اين نماز جمعه از بزرگ ترين عنايات حق تعالي بر جمهوري اسلامي ايران است.
در ميان سال هاي برگزاري نمازجمعه تاكيد امام بر صلابت آن همواره مورد لبيك امت حزب الله بوده است و اين امر موجب رضايت خاطر ايشان را فراهم ساخته بود. روشن ترين شاهد مثال، اين بخش از پيام نوروزي حضرت امام در سال ۶۴ و كمتر از يك هفته پس از انفجار بمب در نماز جمعه تهران است:
قصه روز جمعه را كه آن طور باشكوه، با نورانيت، با استقامت گذشت. آن طور مردم با طمانينه... مخصوصا نگاه مي كردم ببينم در بين مردم چه وضعي هست، نديدم حتي يك نفر را كه يك تزلزلي درش پيدا باشد و آن وقت امام جمعه آن طور با آن طنين قوي صحبت كرد؛ مردم آن طور گوش كردند؛ آن طور فرياد زدند كه ما براي شهادت آمديم... با يك همچو ملتي كسي نمي تواند مقابله كند. ملتي كه اين طور است؛ آن روزي كه اعلام مي كنند كه مي خواهيم بمباران كنيم نماز جمعه را ، بيايند و بيشتر بيايند ، حتي آنهايي كه نمي آمدند براي نماز، (از) قراري كه براي من نقل كرده اند؛ آنهايي كه براي نماز جمعه هم نمي آمدند هفته هاي ديگر، اين هفته آمده اند.
در ۲۴ ديماه ۱۳۵۸حضرت آيت الله العظمي خامنه اي از سوي بنيانگذار كبير انقلاب به عنوان امام جمعه تهران منصوب شدند و در ۶ تيرماه ۱۳۶۰ با انفجار بمب در مقابل ايشان در مسجد اباذر تهران به شدت مجروح گرديدند؛ حضرت امام خميني در پيامي به اين مناسبت فرمودند:
اكنون دشمنان انقلاب با سوءقصد به شما كه از سلاله رسول اكرم و خاندان حسين بن علي هستيد و جرمي جز خدمت به اسلام و كشور اسلامي نداريد و سربازي فداكار در جبهه جنگ و معلمي آموزنده در محراب و خطيبي توانا در جمعه و جماعات و راهنمايي دلسوز در صحنه انقلاب مي باشيد؛ ميزان تفكر سياسي خود و طرفداري از خلق و مخالفت با ستمگران را به ثبت رساندند.
اينك، سال ها از آن دوران پرفراز و نشيب مي گذرد و مردم مومن و با بصيرت ايران اسلامي در تمام صحنه هاي انقلاب همچون نماز جمعه حضور يافته و يك دل و يك صدا با شعار مرگ بر آمريكا و مرگ بر اسراييل صلابت اين نماد سياسي اسلام را به رخ جهانيان مي كشند.
همانگونه كه حضرت امام (ره) از نماز جمعه به عنوان پايگاهي براي مسائل روز و احتياجات كشور ياد كردند؛ حجت الاسلام سيد يدالله شيرمردي رييس ستاد نماز جمعه تهران نيز اين پايگاه ديني را يك پناهگاهي مردمي مي داند كه براي رسيدگي به مشكلات مردم است.
شيرمردي گفت: دفتر امام جمعه مي تواند پناهگاه مردم باشد. يعني همانند شوراي حل اختلاف كه مرجعي براي حل مشكلات است؛ دفاتر ائمه جمعه در سراسر كشور مي تواند مرجعي براي رسيدگي و حل مشكلات مردم باشد.
وي دفتر امام جمعه هر شهر را كانوني براي برقراري ارتباط مستقيم مردم با مسوولان دانست و گفت: برخي از مشكلات مردم به واسطه حضور مسوولان در دفاتر ائمه جمعه سريعتر حل مي شود.
بيش از ۷۰۰ نماز جمعه در شهرها و مناطق مختلف كشور برگزار مي شود و به گفته شيرمردي اين قابليت وجود دارد كه ۵۰ هزار نماز جمعه در سراسر كشور برگزار شود.
فراهنگ(۲)**۱۰۰۳**۱۵۸۸
