مرحوم ملكي تبريزي در كتاب المراقبات مي نويسد: يقين داشته باش اگر از اين كرامت غفلت كرده و با كوتاهي خود، آن را از بين ببري و در روز قيامت آنچه را كه ديگران با سعي كامل به آن رسيده اند ببيني، به حسرتي دچار مي شوي كه آتش جهنم و عذاب دردناك در مقابل آن كوچك است و به همين جهت در آن روز با ورشكستگان پشيمان، صدا مي زني
افسوس كه جانب خدا را رعايت نكرده و در حق خود ظلم و تفريط نمودم و وعده هاي خدا را مسخره كردم(سوره زمر آيه ۵۶) در حالي كه پشيماني سودي نداشته و درهاي توبه و جبران بسته و آثار اعمال و نتايج آن آشكار شده است.
وي مي افزايد: بنابراين قبل از اين كه به خاطر كوتاهي و از بين بردن فرصت ها ملامت شوي؛ خود را سرزنش كن و قبل از اين كه به تو بگويند چرا كرامت پروردگار جهانيان را كوچك شمردي؛ خود، اين مطلب را در نظر بگير و قبل از اين كه به حساب تو رسيدگي شود؛ خود و سرمايه ات را حسابرسي كن.
استاد اخلاق حضرت امام خميني(ره) يكي از بهترين اعمال شب قدر را تفكر دانسته و مي نويسد:اگر فهميد چه عملي مناسبتر است كه به همان عمل مي كند و اگر ترديد پيدا كرد، بايد استخاره كند. بعد از تعيين وقت ذكر، وقت مناسبي را كه در آن خواب آلود يا سير يا گرسنه نبوده و موانع ديگري نيز نداشته باشد؛ بايد براي تفكر معين كند.
وي مي افزايد: همچنين بايد تمام سعي خود را به كار گيرد كه در شبش چيزي حتي امور مباح، او را از ياد خدا باز نداشته و در نمازها و مناجاتش به غير آن حتي مستحبات فكر نكند. زيرا كسي كه مثلا در نماز به ساختن مسجد يا صدقه دادن فكر كند؛ غافل است. حتي در حال ايستادن نماز در ياد اجزاي آن بودن غفلت است و بايد در هنگام عمل فقط سعي كند كه قلب او از حقيقت كارهايي كه انجام مي دهد و ذكرهايي كه مي گويد غافل نباشد.
ملكي تبريزي ادامه مي دهد: براي اينكه به راحتي به اين مطلب برسد، مي تواند قبل از انجام عمل مختصري درباره آن فكر كند و آنگاه عمل را انجام دهد و اگر هنگام قرائت و ذكر از آن غافل شد؛ بايد آن را تكرار كند. مثلا وقتي مي خواهد رو به قبله بايستد؛ مي تواند اجمالا درباره معناي رو به قلبه نمودن بيانديشد و هنگامي كه مي خواهد بايستد ابتدا درباره حقيقت آن كه همان ايستادن براي اداي حق بندگي است؛ انديشيده و فكر كند كه ايستادن بر روي دو پا اشاره به ترس و اميد به خاطر پذيرفته شدن عبادت يا عدم آن است.
وي ادامه مي دهد: به همين ترتيب درباره ساير اجزاي عبادت مانند قرائت و ذكرهاي نماز فكر كند. مثلا قبل از گفتن بسم الله الرحمن الرحيم معناي آن را اجمالا در نظر آورده و آنگاه آن را بگويد و اگر در اثناي قرائت آيه اي، غفلتي براي او پيش آمد، بايد آن آيه را تكرار كند.
مرحوم ملكي تبريزي توسل به نگهبان شب قدر را ضروري دانسته و مي نويسد: چنين عمل كننده اي لازم است در اول شب به نگهبان آن شب كه از معصومين (ع) است؛ بسيار توسل جسته و او را شفيع خود قرار دهد و در اين هنگام توفيق در اعمال و احوال را كه به آن احتياج دارد؛ ذكر كرده و تلاش كند با الفاظي كه براي درخواست ترحم و شفاعت مي گويد؛ رحمت و رقت را جلب كرده و مهرباني و كرامت را برانگيخته و ابرهاي جود و كرم و بخشش را بباراند و با دست آنان عقل و نفس و قلب و صفات و اعمال و تمام وجودش را به مولايش تفويض و واگذار نموده و در طول شب نيز مواظب باشد كاري مخالف با تفويض، انجام ندهد.
وي مي افزايد: در چنين مواردي اگر بتواند حتي تفويض خود را نيز واگذار كند كه در اين صورت قطعا رستگار شده است ولي خيلي اتفاق مي افتد كه انسان مراقب نبودن و بي مبالاتي را با تفويض اشتباه كرده، آن پليد او را فريب داده و با ناداني او را هلاك مي كند.
اين استاد اخلاق مي افزايد: بنابراين تا زماني كه با علوم الهي به خوبي نفهميده كه به تفويض رسيده است، نبايد مطمئن شود و براي اطمينان بايد ببيند كه حال و مرادش در آنچه كه تفويض نموده با يكديگر موافق هستند يا نه. زيرا يكي از علامات صحت تفويض، قبول آن، و يكي از علامات قبول نيز اين است كه خداوند متعال، اموري را كه بنده به او تفويض نموده است، بخوبي و بالاتر از آرزوي بنده سرپرستي كند.
فراهنگ(۲)**۱۰۰۳**