جو بايدن معاون رييس جمهور امريكا، براي انجام يك سفر چهار روزه دوشنبه سي و يكم مرداد (۲۲ جولاي) به همراه همسر خود وارد دهلي نو شد. وي با رهبران طراز اول دولت هند از جمله پراناب موكرجي رييس جمهور، مانموهان سينگ نخست وزير و حامد انصاري معاون رييس جمهور، ديدار و با آنان در مورد مسايل گوناگون دوجانبه و تحولات جهاني بخصوص وضعيت افغانستان مذاكره كرد. به نظر مي رسد تبادل نظر مقامات هند و امريكا به يك امر عادي تبديل شده است زيرا سطح مناسبات دو كشور از يك مناسبات ساده، به سمت همكاري استراتژيك تغيير يافته است. هند و امريكا در مذاكرات راهبردي كه براي قرن بيست و يكم دارند تقريبا در همه ابعاد زمينه هاي مشترك همكاري براي خود تعريف كرده اند. در اين رابطه باراك اوباما رييس جمهور امريكا، در سال ۲۰۱۰ در جريان سفر خود به هند اعلام كرد كه روابط دهلي نو و واشنگتن يكي از مشاركت هاي در حال تعريف قرن بيست و يكم است.
سفر بايدن به هند، اولين سفر معاون رييس جمهور امريكا پس از ۳۰ سال به اين كشور است. البته بايدن در مقام يك سناتور در سال ۲۰۰۸ از هند ديدن كرده بود. اما اين سفر در حالي انجام مي شود كه حدود يك ماه پيش جان كري وزير امور خارجه امريكا هم براي برگزاري چهارمين دور مذاكرات راهبردي از دهلي نو ديدن كرده بود. در مذاكرات بايدن طيف جامعي از موضوعات دفاعي، اقتصادي، سياسي، نظامي، امنيتي و موضوعات مربوط به محيط زيست نيز مورد بحث و بررسي قرار گرفت. قرار است بايدن بعد از دو روز دهلي نو را به مقصد بمبئي پايتخت اقتصادي هند ترك و در نشست تجار هندي در بازار بورس بمبئي سخنراني كند. اهميت شهر بمبئي يا مومباي براي هر كس كه با نگاه اقتصادي وارد هند مي شود، بسيار ويژه و حائز اهميت است؛ زيرا بسياري از صنايع توليدي مهم هند در اين شهر استقرار يافته است همچنين تعداد زيادي از بنادر تجاري مهم هند در شهر بمبئي قرار دارد. سفر به پايتخت اقتصادي هند سنتي است كه اوباما هم آنرا رعايت مي كند. معمولا مقامات امريكايي در سفر به بمبئي ضمن بازديد از تاسيسات مهم بندري از ديگر زيرساخت هاي اقتصادي و كارخانه هاي توليدي بازديد مي كنند. در سال ۲۰۱۲، حدود ۱۱۴ سفر رسمي بين هند و امريكا انجام شد و اين امر در سال ۲۰۱۳ و تا اين تاريخ رقم ۴۸ را براي خود به ثبت رسانده است.
كاخ سفيد قبل از سفر بايدن به هند طي بيانيه اي انتظار خود را از سفر معاون رييس جمهور اين طور بيان كرد سفر بايدن نه تنها براي ماه يا سال آينده بلكه بايد بتواند براي دهه آينده چشم انداز قابل توجهي براي روابط هند و امريكا طراحي كند.
فضاي كلي رسانه هاي خبري بر تقويت روابط تجاري و اقتصادي و همچنين ارتقاي روابط دوجانبه بين هند و امريكا تحت تاثير سفر بايدن به هند تاكيد دارد اما بطور كلي مي توان محتواي سفر بايدن را به سه موضوع تجاري، امنيتي كه مرتبط با افغانستان هم هست و موضوعات حاشيه اي تقسيم كرد.
** موضوعات تجاري و اقتصادي
----------------------------------------
بخش مهمي از ادبيات توليد شده در فضاي مجازي بر بعد اقتصادي سفر بايدن به هند تاكيد دارد؛ به طوري كه مي توان سفر بايدن را تحريك اقتصادي هند خواند. به همين موازات بخش مهمي از اظهارات بايدن نيز نشان مي دهد كه امريكايي ها از يك زاويه اقتصادي به هند مي نگرند. به هر حال هند در وسعت وسيع سرزمين خود منابع طبيعي و مواد خام بسياري را گنجانده است و همچنين با جمعيت انبوه خود به يك بازار غير قابل اجتناب براي امريكا و هر قدرت بزرگ ديگري كه به دنبال صادرات است تبديل شده است. حجم تجارت دو كشور در سال ۱۹۹۵ حدود ۹ ميليارد دلار بود اما در سال جاري اين رقم به ۱۰۰ ميليارد دلار رسيده است. برخي از كارشناسان اقتصادي معتقدند كه حجم روابط تجاري دو كشور طي ۱۳ سال گذشته چهار برابر شده است و اين ظرفيت وجود دارد كه حجم روابط نيز چهار برابر گردد. اين امر در سخنان بايدن به گونه ديگري مطرح شده، وي معتقد است حجم روابط دو كشور پنج برابر شده است و دليلي براي اين كه حجم فعلي در آينده نيز پنج برابر نشود وجود ندارد.
در چارچوب همكاري هاي تجاري و اقتصادي دو كشور هفته گذشته چيدام بارام وزير امور مالي و آناند ،شرما وزير تجارت هند، به امريكا سفر كردند. رسانه ها در مورد سفر معاون رييس جمهور امريكا به هند پيش بيني كرده اند كه بايدن نگراني خود را نسبت به اقتصاد هند و بازگشايي درهاي اين كشور به روي سرمايه هاي خارجي ابراز نمايد. به نظر مي رسد نگراني بايدن توسط شركت هاي هندي مورد پذيرش قرار گيرد زيرا اين شركت ها به دنبال توسعه مرزهاي سرمايه گذاري خود هستند. در پنج سال اخير سرمايه گذاري شركت هاي داخلي و خارجي در هند از ۳۸ درصد توليد ناخالص داخلي اين كشور به ۳۱ درصد كاهش يافته است.
در اين سفر بايدن همچنين سعي مي كند تا ديدگاه تجار، گروههاي اقتصادي و كارتل هاي امريكايي را مورد مطالعه قرار دهد زيرا تجار امريكايي از اوباما درخواست كرده اند تا با زير فشار قرار دادن هند، دهلي نو را مجبور كند تا از سرمايه هاي آنها بيشتر حمايت كند. به عبارتي تجار امريكايي به دنبال تضمين هاي بيشتر براي سرمايه هاي خود هستند. گروههاي تجاري در امريكا نسبت به روند كند اصلاحات اقتصادي در هند نگران و شاكي هستند و از اين كشور خواسته اند تا بازارهاي خود را به روي ديگر كشورها بگشايد زيرا هند در ماههاي اخير، سرمايه گذاري خارجي در برخي از بخشي هاي اقتصادي خود را محدود كرده است. از نظر اتاق بازرگاني، اتحاديه توليد كنندگان و ۴۰ گروه تجاري ديگر امريكايي، هندي ها در بخش هاي مختلف همانند كشاورزي، ارتباط از راه دور، انرژي خورشيدي و ديگر بخش ها قواعدي وضع كرده اند كه كاملا تبعيض آميز است. اخيرا اين فشارها از طريق نامه اي كه نمايندگان كنگره و تجار به اوباما نوشته اند تشديد شده است. از نظر تجار امريكا ماليات هاي تبعيض آميز هند رقابت براي تجار امريكايي را دشوارتر كرده است.
** موضوعات امنيتي؛ افغانستان
--------------------------------------
بايدن در اين سفر هند را شريك اصلي امريكا در افغانستان خواند. افغانستان دغدغه مشترك دهلي نو – واشنگتن است كه در سال هاي اخير بيش از آنكه تئوري تهديد چين، دو كشور را به يكديگر نزديك كند؛ ترس از آينده افغانستان سبب همكاري بيشتر دو كشور شده است. اهميت نقش هند در آينده افغانستان از آنجايي مشخص مي گردد كه بايدن اعلام كرد واشنگتن ديدگاههاي هند در مورد مسايل صلح افغانستان را رعايت خواهد كرد. وي دوباره به شروط دولت افغانستان و امريكا در مورد صلح با طالبان يعني قطع ارتباط با طالبان، كنار گذاشتن خشونت و سلاح و رعايت قانون اساسي افغانستان اشاره كرد. وي همچنين اعلام كرد كه امريكا در مورد مساله صلح افغانستان با هند مشورت خواهد كرد و در مورد نتايج مذاكرات شفاف خواهد بود.
وي ضمن اشاره به اهميت نقش هند در مشاركت در صلح و ثبات منطقه، بر نقش هند در توسعه اقتصادي افغانستان هم تاكيد كرد. هند نسبت به افغانستان نگراني ويژه اي دارد و تاكنون حدود ۲ ميليارد دلار در اين كشور هزينه كرده است. با توجه به خروج نيروهاي امريكايي از افغانستان در پايان سال ۲۰۱۴ اين حساسيت براي هندي ها در حال افزايش است. بايدن اظهار داشت كه ما با قدرت از نقش هند در افغانستان حمايت مي كنيم، از نظر امريكا تقويت اقتصاد هند به عنوان اهرم توسعه اقتصادي افغانستان براي امريكا قابل توجه است و كمك هاي هند سبب ايجاد اعتماد و اطمينان امريكا نسبت به شكل گيري ثبات و آينده پر رونق در افغانستان خواهد شد. اخيرا خبري مبني بر اينكه امريكا تقاضاي هند را در مورد حضور در مذاكرات صلح افغانستان رد كرد منتشر شده است. برخي از كارشناسان معتقدند اين خبر صحت ندارد و امريكايي ها مايلند تا هندي ها در اين روند مشاركت جدي داشته باشند. هر چند برخي معتقدند كه هندي ها در مورد اصل مذاكرات صلح نگرانند و نسبت به آن ديدگاه مثبتي ندارند اما بايد گفت كه بر اساس آنچه بايدن در اظهارات خود مطرح مي كند امريكايي ها مي خواهند هندي ها در آينده افغانستان، توسعه و ثبات اقتصادي و اوضاع پس از ۲۰۱۴ اين كشور همچنان فعال باشند به عبارتي از سخنان بايدن اين طور استنباط مي شود كه امريكايي ها خواستار ورود هند به مذاكرات صلح افغانستان نيستند زيرا دلايل كافي براي محدود بودن مذاكرات صلح دارند.
** موضوعات حاشيه اي سفر بايدن
-----------------------------------------
اولين موضوع حاشيه اي آن است كه گفته مي شود بايدن به چند دليل در هند مورد انتقاد قرار گرفته است. دليل اول آن كه گفته مي شود وي هندي ها را به دليل لهجه خاصشان در انگليسي صحبت كردن مورد تمسخر قرار داده است. هندي ها سه نوع لهجه براي تكلم انگليسي قائلند كه عبارتند از: امريكن، بريتيش و هندي. دليل دوم آن است كه گفته مي شود بايدن سيك ها را به عنوان جمعيت قابل توجهي از هندي ها، تروريست خوانده است.
موضوع حاشيه اي ديگر اين كه بايدن قصد دارد در اين سفر در مورد خريد سلاح هاي بيشتر از امريكا به هند فشار آورد. در جريان درگيري هاي اخير در مرز هند و چين، اعتراضات شديد گروههاي مختلف هندي را نسبت به دولت اين كشور بر انگيخته و برخي از آنها از دولت خواستند توان دفاعي خود را تقويت كند، در اين مورد امريكا هم خواستار كمك به هند شده است.
موضوع ديگر آن است كه بايدن اعلام كرد دو دموكراسي بزرگ دنيا توانايي قابل توجهي براي همكاري با يكديگر را دارند اما اين همكاري ها بايد بيشتر شود. وي ضمن توجه به در دسترس قرار گرفتن شركت هاي هندي به نهايي شدن توافقات هسته اي دو كشور نيز اشاره كرد.
موضوع حاشيه اي ديگر آن كه در مقابل درخواست هاي اقتصادي امريكا، هندي ها هم نگراني ويژه خود را در مورد ويزاي كارگران هندي كه به امريكا سفر مي كنند، مطرح كردند.
به عنوان آخرين موضوع حاشيه اي بايد گفت كه يكي از دستور كارهاي مهم بايدن در اين سفر فراهم كردن زمينه ها و ملزومات نشست و ديدار باراك اوباما و مان موهان سينگ روساي جمهور دو كشور بوده كه قرار است در فصل پاييز در واشنگتن برگزار شود.
تحقيق**م.پ**۱۳۵۳**۱۳۵۸
