بزرگترين معامله خصوصي سازي كشور شكست خورد اين عبارت تيتر اكثر خبرگزاري ها و روزنامه هاي كشور در فروردين ماه سال ۸۸ بود. با انتشار اين خبر انواع و اقسام تحليل ها و تفسيرها در رابطه با خصوصي سازي دولت و دليل انصراف خريدار بلوك ۳۰.۵ درصدي فولاد خوزستان منتشر شد.
به گزارش روز سه شنبه ايرنا، سرزمين خوزستان از هزاران سال قبل تا كنون يكي از قطب هاي تمدن پارسي بوده و بواسطه منابع غني اقتصادي آن مورد طمع قدرت هاي كينه توز بوده است. گندم، نيشكر، نفت و درآمدهاي بازرگاني حاصل از تجارت پرسود بنادر نامدار خرمشهر و امام خميني (شاهپور سابق) از ديرباز به عنوان مشهورترين منابع ثروت در منطقه شناخته مي شوند، اما در اين ميان صنعت فولاد نيز جايگاه ويژه اي در اين استان دارد.
شركت فولاد خوزستان يكي از اولين مراكزي بود كه توسط دولت عدالت گستر در ليست واگذاري به مردم قرار گرفت. اما ماجراي خصوصي سازي اين شركت به يكي از پرحاشيه ترين خصوصي سازي هاي صورت گرفته در سالهاي اخير بدل شد. گره خوردن خصوصي سازي فولاد خوزستان به دو نام پرآوازه يكي تاجري به نام محمد جابريان و ديگري مديري شاخص در صنعت به نام عباس وردي نژاد اين حاشيه ها را جذاب تر كرد.
** عرضه سهام فولاد خوزستان در بورس
مرداد ماه سال ۸۶ بود كه سازمان خصوصي سازي بعد از عرضه موفق سهام شركت هاي بزرگ و مشمول اصل ۴۴ همچون ملي مس و فولاد مباركه، اقدام به عرضه سهام فولاد خوزستان كرد كه در اين عرضه ۱۰۰ ميليون سهمي، هر سهم چهارمين شركت مشمول اصل ۴۴ با قيمت ۳۳۵ تومان در بورس كشف قيمت شد.
يكسال بعد از اين عرضه اوليه يعني در تير ماه ۸۷ بود كه اين سازمان بيش از۶۶۰ ميليون سهم فولاد خوزستان را به ارزش پايه هر سهم۶۳۰ تومان روانه ميز فروش كرد كه در نتيجه رقابت فشرده و سنگين يك سرمايه گذار حقيقي و برآمده از بخش خصوصي واقعي بنام محمد جابريان با شستا و صندوق بازنشستگي كشوري و ديگر بزرگان بازار سهام ، اين تعداد سهام را به ارزش ۱۳۶۴ ميليارد تومان و به قيمت هر سهم ۲۰۰۷ تومان خريداري كرد. اين رويداد كه در آن زمان بزرگترين معامله تاريخ بورس بود سبب شد تا نام جابريان به عنوان بخش خصوصي واقعي با بزرگترين معامله تاريخ خصوصي سازي كشور گره بخورد. اما وي بعد ازگذشت ۸ ماه از زمان قطعيت اين معامله و در فاصله دو ماه مانده به انتخابات دهم رياست جمهوري رسما اعلام انصراف كرد.
با اعلام انصراف جابريان قيمت هر سهم فولاد خوزستان كه تحت تاثير اين معامله عمده به بيش از ۱۳۰۰ تومان رسيده بود با افت مواجه شد و در عرض كمتر از يك ماه به كمتر از ۵۰۰ تومان رسيد. هياهوي رسانه اي ايجاد شده براي اين انصراف و زير سوال بردن فرآيند خصوصي سازي دولت نهم تا جايي پيش رفت كه برخي رسانه ها و مسئولان خواستار توقف ادامه واگذاري ها از جمله بلوك مخابرات و بانك ملت شدند. اتفاقا يكي از مواردي كه در انتقاد از عملكرد دولت و خصوصي سازي در جريان انتخابات ۸۸ در محافل مختلف مطرح شد همين ماجراي انصراف آقاي جابريان از خريد بلوك فولاد خوزستان بود.
** انصراف جابريان؛ سياسي يا اقتصادي؟
هرچند كه برخي موارد به عنوان دلايل اصلي انصراف جابريان از خريد بلوك فولاد خوزستان در آن زمان ارائه شد اما به نظر مي رسد عامل اصلي انصراف وي از معامله مذكور مسايل سياسي مرتبط با انتخابات ۸۸ بوده است. چرا كه اصرار جابريان به خريد اين بلوك و رقابت ريال به ريال با ساير رقبا از ۶۳۰ تومان تا ۲۰۰۷ تومان، را نمي توان برمبناي حدس و فرض و گمان دانست و حتما براساس برخي محاسبات و پيش بيني هاي اقتصادي بوده است.
البته در آن زمان برخي حلقه هاي صاحب قدرت باور نمي كردند كه احمدي نژاد بتواند به اجراي اصل ۴۴ ورود كند چه برسد به اينكه شركتهاي بزرگ ملي را در بورس عرضه كرده و حتي بلوكهاي مديريتي آنها را روي ميز فروش بگذارد. اما پس از ورود دولت به بحث خصوصي سازي اين باور آنها رنگ باخت و تلاشها براي كند شدن روند خصوصي سازي و حتي در برخي موارد بازگرداندن برخي شركتها به بدنه دولت تشديد شد.
البته اين حلقه هاي سياسي فكر مي كردند با زدن مهر شكست به بزرگترين معامله خصوصي سازي كشور در آن زمان، دولت ديگر به وادي واگذاري ها وارد نخواهد شد چرا كه ترس از شكستي ديگر مي تواند براي دولت هزينه هايي را ايجاد كند. پس از برگزاري انتخابات ۸۸ روند خصوصي سازي نيز كمي كند شد اما دولت دهم نه تنها در مقابل تهديدها و كارشكني هاي صورت گرفته در برابر خصوصي سازي تسليم نشد بلكه به واگذاري ها ادامه داد.
البته جابريان در گفتگو با خبرنگار ايرنا اثرگذاري برخي حلقه هاي سياسي در انصراف خود را رد نكرد اما تاييد هم نكرد. محمد جابريان روز سه شنبه در گفت وگو با خبرنگار ايرنا ، در پاسخ به اين سوال كه آيا مسايل سياسي باعث شد كه واگذاري شركت فولاد خوزستان با مشكل مواجه شود ، گفت : اطلاعي از اين موضوع ندارم اگر هم مسايل سياسي در بروز اين مشكل دخيل بوده بنده متوجه نشده ام.
وي در ادامه گفت : من هيچ گاه خواستار كناره گيري از خريد سهام فولاد خوزستان نبودم، بلكه اين شركت را به من تحويل ندادند.
ظاهرا جابريان پس از قطعي شدن معامله بلوكي عباس وردي نژاد را كه سابقه مديرعاملي اين شركت در سالهاي ۸۲ تا ۸۶ را نيز داشته است به عنوان مديرعامل مد نظر داشته و پيشنهاد كرده است. عباس وردي نژاد برادر فريدون وردي نژاد طرف ايراني مذاكره كننده در ماجراي مك فارلين است كه اين روزها در رسانه ها از وي به عنوان گزينه مورد نظر رييس جمهور منتخب در مذاكرات آتي هسته اي نامبرده مي شود.
جابريان در پاسخ به اين پرسش كه وضعيت سهام فولاد خوزستان را چگونه ارزيابي مي كنيد، گفت: ديگر از مسايل مربوط به سهام اين شركت اطلاعي ندارم و وضعيت آن را بررسي نمي كنم. اين صنعتگر و سرمايهدار گفت: سرمايه اي كه براي خريد فولاد خوزستان در نظر گرفته بودم را در حال حاضر در كارخانه فولاد شهر دزفول سرمايه گذاري كرده ام.
كمي بعيد به نظر مي رسد كه فردي مانند جابريان از تغيير و تحولات قيمت سهام شركتهاي فولادي بي خبر باشد. البته اين روزها قيمت سهام فولاد خوزستان با زمان خريد بلوك توسط جابريان تفاوت زيادي كرده است. چرا كه قيمت سهام فولاد خوزستان در حال حاضر از ۳ هزار ۲۰۰ تومان نيز فراتر رفته و فقط در آخرين مجمع عادي ساليانه اين شركت به ازاي هر سهم ۵۰۰ تومان سود نقدي پرداخت شد. در مجموع از سال مالي ۸۷ تا سال مالي ۹۱ براي هر سهم اين شركت بيش از ۷۴۰ تومان سود نقدي توزيع شده كه با احتساب قيمت فعلي اين سهم و قيمت معامله بلوكي كه جابريان از خريد آن انصراف داد بازدهي ۱۰۰ درصدي را نشان مي دهد. بازدهي كه به دلايل سياسي و غير سياسي جابريان يا به عبارت ديگر بخش خصوصي از آن بي بهره ماند.
حالا شايد بهتر بشود گفت كه برنده و بازنده در شكست بزرگترين معامله خصوصي سازي كشور به زعم رسانه هاي مخالف و منتقدان چه گروه هايي بوده اند. دولت، حلقه هاي سياسي مخالف دولت و خصوصي سازي و يا بخش خصوصي و جابريان ؟ لازم به ذكر است كه امروز بورس تهران نماد فولاد خوزستان را براي تعديل پيش بيني سود متوقف كرد.
اقتصام(۵)** ۹۱۴۱**۲۰۷۴
