برخي منابع خبري منطقه بتازگي اعلام كردند كه اولين گروه از جنگجويان طالبان پاكستان در سوريه مستقر شده و يك مركز كنترل و فرماندهي براي آغاز عمليات خود بر ضد دولت بشار اسد در اين كشور ايجاد كردند. گفته مي شود كه يك گروه ديگر متشكل از۱۲۰ تا ۱۵۰ نفر از جنگجويان نيز از مسيرهاي مختلف در راه سوريه هستند و اين هفته براي پيوستن به اين نيروها وارد شهرهاي اين كشور مي‌شوند. طالبان با تاييد اين خبر در بيانيه اي اعلام كرد قصد دارد با اعزام نيرو به سوريه، در كنار باصطلاح برادران مجاهد خود قرار گيرد. اين گروه همچنين اعلام كرده تا زماني كه برادران عرب نيازمند نيرو باشند ما به آن ها كمك خواهيم كرد. گزارش ديگري نيز حاكي است طالبان پاكستان از شاخه‌هاي محلي خود در مناطق قبايلي مهمند، باجور، خيبر، اوركزي و وزيرستان خواسته است تا جنگجويان تازه نفسي كه قصد شركت در عمليات سوريه را دارند جذب كند.

** پيچيده تر شدن اوضاع سوريه
-------------------------------
با ورود طالبان پاكستان به عرصه نبرد در سوريه شرايط براي ارزيابي اوضاع پيچيده اين كشور متفاوت شده است و براي تحليل اوضاع فعلي سوريه بايد به چند عامل ساختاري در اين كشور توجه كرد كه عبارتند از: ۱- بازيگران ۲- زمين بازي ۳- قاعده بازي ۴- اهداف بازيگران ۵- نتايج بازي. در مورد بازيگران مي توان گفت هم اكنون دو بازيگر اصلي و تعداد زيادي از بازيگران فرعي در سوريه حضور دارند. بازيگران اصلي عرصه نبرد دولت بشار اسد و مقابل آن ها گروه هاي ضد دولتي يا نيروهاي شورشي هستند. بازيگران فرعي را بايد حاميان هر يك از دو گروه بازيگران اصلي دانست. البته برخي از بازيگران فرعي مثل تركيه جايگاه نامنظمي در گردونه بازي دارند. كشورهاي غربي، برخي دولت هاي عربي خليج فارس، رژيم صهيونيستي، ارتش آزاد، جبهه النصر و گروه القاعده به صراحت در زمره مخالفان دولت بشار اسد قرار مي گيرند. در مقابل ايران، روسيه، چين و حزب الله لبنان به طور علني از دولت بشار اسد حمايت مي كنند.
در اين چارچوب بايد گفت زمين بازي فعلا محدود به خاك سوريه و به طور مشخص محدود به بخش هايي از خاك اين كشور است هرچند با تجاوز رژيم صهيونيستي به خاك سوريه، دمشق قصد خود را مبني بر تلافي اين اقدام در صورت تكرار اعلام كرد. پيش بيني مي شود در صورت افزايش مداخلات خارجي محدوده بازي هم گسترده شود. از سوي ديگر قاعده بازي هنوز تعيين نشده است. در سوريه برخي از مناطق هنوز بين دولت و مخالفان دست به دست مي شود. اهداف دولت اسد و حاميان آن حفظ و حمايت از اسد و انتقال قدرت با استفاده از روندهاي مقبولي همانند انتخابات است، اما اهداف مخالفان فراتر از حذف اسد و يا مقابله با يك دولت است. بر اين اساس تحليلگران بر اين باورند كه با توجه به پيروزي هاي ارتش سوريه در آزاد سازي برخي مناطق اين كشور مي توان گفت كه تاكنون نتايج بازي به نفع دولت بشار اسد در حال تحول است.
اكنون تعدادي از طالب هاي پاكستاني وارد سوريه شده و گفته مي شود كه تا چند روز آينده تعداد ديگري از اعضاي اين گروه وارد اين كشور خواهند شد. يكي از عواملي كه سبب شده هنوز قاعده بازي مشخص نباشد حضور تعداد زيادي از بازيگران در زمين سوريه است. هرگاه تعداد بازيگران يك بازي افزايش يابد، هر طيف از بازيگران با مشاهده ضعف در اتحاد يا جبهه خود از طريق تزريق سرمايه انساني و يا سرمايه مالي سعي مي كنند توازن بازي را به نفع خود بر هم بزنند. به عنوان مثال تاكنون نوع بازي تركيه به عنوان يكي از بازيگران اوليه و اصلي خارجي و مواضع آن در سوريه تغيير يافته است. اين موضوع اگر با ورود طالب هاي پاكستاني به اين بازي تركيب گردد ابهام در قاعده بازي را بيشتر مي كند. همين ابهام در نتايج بازي نيز منعكس خواهد شد. در اين رابطه مي توان به مواضع روسيه هم توجه كرد. ولاديمير پوتين رييس جمهوري روسيه، با قانوني دانستن قرارداد فروش موشك اس ۳۰۰ به سوريه تاكيد كرده هرگونه دخالت نظامي و استفاده از زور عليه سوريه محكوم به شكست است.
خبر ورود طالبان پاكستان به سوريه زماني منتشر شد كه ارتش سوريه بخش هاي استراتژيكي را از سيطره مخالفان اسد خارج كرده به عبارتي همانطور كه مطرح شد، اكنون مخالفان اسد در تلاشند تا وزن خود را در برابر دولت سوريه افزايش دهند. از سويي مي توان حضور طالبان پاكستان در سوريه را در مقطع فعلي از ديدگاه خود طالبان پاكستاني نيز ارزيابي كرد. در شرايط فعلي طالبان پاكستان مي تواند با ورود به اين عرصه براي خود سهم ويژه اي تعريف كند، در حالي كه اگر مخالفان دولت سوريه در شرايط ضعف قرار نداشتند، حاضر نمي شدند براحتي براي طالب هاي پاكستاني سهمي قايل شوند. همچنين ورود طالبان پاكستاني زماني صورت مي گيرد كه معادله قدرت حتي در بين مخالفان اسد بر هم خورده است، دليل آن هم اتهام يكي از نيروهاي القاعده به كشتن يكي از فرماندهان ارتش آزاد سوريه است.
از همين جا پاي القاعده به تحليل چرايي ورود طالبان پاكستان به سوريه باز مي شود. بي ترديد يك تحليل آن است كه ارتباط القاعده و طالبان سبب جذب طالبان به بازي سوريه شده است. در محافل خبري و سياسي همواره از ارتباط القاعده و طالبان سخن به ميان مي آيد اما كيفيت اين رابطه هيچ گاه دقيق و حتمي تصور نشده است. در يك نگاه كلي مي توان چنين تحليل كرد كه القاعده حيطه اقدامات تروريستي خود را عرصه جهاني تعريف كرده اما طالبان نيرويي بومي در جنوب آسيا است. از بين گروه هاي فعال طالب در پاكستان، طالبان پاكستان موسوم به TTPرابطه نزديكي با القاعده دارد. اعضاي تحريك طالبان پاكستان اغلب از قوم پشتون هستند و در كنار ارتباط مكانيكي با القاعده اهداف ارگانيكي نيز دارند يعني به دنبال تشكيل يك باصطلاح امارت اسلامي هستند كه به ظاهر، اكنون سوريه واجد اين شرايط تلقي مي شود. احمد رشيد تحليل گر برجسته پاكستاني و متخصص مسائل طالبان معتقد است كه اعزام نيروهاي طالبان به سوريه، اعلام وفاداري طالبان پاكستاني به القاعده است.
تلاش طالبان پاكستاني براي افزايش نفوذ خود نشانه اي دارد و آن نشانه اين است كه آن ها در كنار اعزام گروه هاي نظامي يا انتحاري، تعدادي نيروي متخصص و حرفه اي هم در زمينه فن آوري اطلاعات به خاك سوريه اعزام كرده اند. نقش استفاده از ابزارهاي فن آوري اطلاعات در جنگ هاي اخير بيش از گذشته است لذا طالبان پاكستان روي نقطه بسيار ويژه و حساسي دست گذاشته است. از نظر سخنگوي طالبان اكنون به اندازه كافي در سوريه جنگجو وجود دارد.
اما اين گروه به دنبال اقدامي كه ۶ سال پيش با هدف ايجاد يك امارت اسلامي در مرز افعانستان انجام داد، اكنون به دنبال كسب اعتبار بين المللي براي خود است. همين گروه در سال ۲۰۱۰ فيضل شهزاد يكي از اعضاي جوان خود را براي انجام عمليات انتحاري در ميدان تايمز در شهر نيويورك به امريكا فرستاد. در اين رابطه طالبان در ماه ژانويه ( دي ۱۳۹۱) اعلام كرد كه تعدادي از نيروهاي خود را به كشمير خواهد فرستاد. فرماندهان اين گروه همچنين اتحاديه اروپا را هم تهديد به حمله كردند، در دهه ۱۹۹۰ صدها نفر از اعضاي اين گروه به بالكان رفته و اقدامات متعدد تروريستي ديگري در هند انجام داده اند.

** تروريست هاي سوري؛ مدل افغانستان دوران شوروي
------------------------------------------------------
مدل تحولات فعلي سوريه به لحاظ نوع تعامل امريكا با تروريست ها، مدل افغانستان قبل از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي سابق است. در آن دوره امريكايي ها براي مقابله با گسترش نفوذ شوروي از نيروهاي شورشي و طالب در افغانستان استفاده كردند اما خواسته ها و تمايلات اين گروه هاي شورشي سبب شد همزمان با فروپاشي شوروي طيف خواسته ها و اهداف اين گروه ها نيز افزايش يابد تا جايي كه امريكا به يكي از موانع اصلي خواسته هاي اين گروه و حتي به يك هدف براي اين گروه ها تبديل شد. همچنين ۱۱ ستامبر ۲۰۰۱ سبب شد امريكا در يك گردش ۱۸۰ درجه اي، به مقابله پر شدت با دوستان قديمي خود برخيزد. به نظر مي رسد در زمان حاضر تاريخ افغانستان در حال تكرار شدن در سوريه است يعني امريكا از گروه هاي افراطي و تروريستي مخالف دولت اسد حمايت مي كند هر چند تاكنون بخت با تروريست ها همراه نبوده است، اما حتي اگر به فرض تروريست ها در سوريه غلبه يابند، باز هم امريكا را دشمن خود قلمداد كرده و واشنگتن هم توان تحمل آن ها را نخواهد داشت. فرضيه ديگر آن است كه اگر تروريست ها در سوريه موفق نشوند، مشكلات حاميان تروريست ها در اين كشور دو چندان مي شود؛ زيرا اين گروه ها پس از شكست بايد سوريه را ترك كنند لذا حاميان تروريست ها با موج خطرناكي از پراكندگي تروريست ها مواجه خواهند شد. در آن شرايط علاوه بر افغانستان و پاكستان، در عراق و بخش هايي از افريقا نيز تروريست ها پناهگاه هاي جديدي خواهند داشت كه سوريه و كشورهاي حاشيه اي آن را شامل مي گردد و حتي احتمال انتقال اين نيروها به شرق اروپا دور از انتظار نخواهد بود.

** آسياي جنوبي و نتايج اعزام نيروهاي طالب به سوريه
-----------------------------------------------------------------
هرچند برخي از طالب ها اعلام كرده اند كه اعزام نيرو به سوريه، نتيجه يك اقدام متقابل است؛ يعني آن ها اعلام كرده اند كه در گذشته نيروهاي شورشي سوريه به طالبان پاكستان كمك كرده بودند و اكنون آن ها در صدد جبران هستند. اما به طور كلي اگر دامنه اعزام نيروهاي طالبان به سوريه گسترده تر گردد برخي نتايج براي منطقه و به خصوص پاكستان حاصل خواهد شد كه عبارتند از:
۱- با خروج نيروهاي طالبان پاكستان، خشونت ها در اين كشور كاهش خواهد يافت. ۲- با كاهش تعداد نيروهاي طالبان پاكستان و كاهش خشونت در اين كشور، كنترل دولت اسلام آباد بر مناطق قبايلي، طالبان افغانستان و مذاكرات قطر افزايش خواهد يافت.
۳- دولت پاكستان اعلام كرده است كه با دولت بشار اسد همكاري مي‌كند و چنانچه شبه‌نظاميان پاكستاني خواسته باشند به سوريه اعزام شوند از ورود آنان به اين كشور جلوگيري به عمل مي‌آيد. بنابراين اقدامات طالبان پاكستان را نمي توان به طور مشخص نتيجه سياست دولت پاكستان و سازمان اطلاعات اين كشور موسوم به آي.اس.آي دانست، اما نتيجه آن براي امريكا مطلوب خواهد بود زيرا امكان مديريت بهتر اوضاع منطقه بيشتر خواهد شد. لذا به نظر مي رسد امريكا احتمالا حمله پهپادهاي خود را به مناطق شمالي پاكستان كاهش خواهد داد.
۴- برخي تحليل گران معتقدند پاكستان از جنگ افغانستان به لحاظ مالي منتفع مي گردد بر اساس اين تحليل، سوريه به محلي براي اقتصاد پاكستان تبديل خواهد شد.
در نهايت بايد گفت كه اقدام طالبان پاكستان در اعزام نيرو به سوريه با شرايط منطقه اي كه مطلوب طالبان پاكستان باشد، سازگار است. يعني اكنون در افغانستان و پاكستان به عنوان يكي از اهداف اين گروه جهت تشكيل دولت طالباني، شرايط براي اعزام نيرو مهياست زيرا طالب هاي افغانستان دفتر خود در قطر را تاسيس كرده و با وجود تعليق فعاليت ها پيش بيني مي شود كه در آينده فعاليتشان را از سر گيرند. با كاهش نيروهاي خارجي در افغانستان، طالبان هم مي تواند در افغانستان تعديل نيرو داشته باشد. در پاكستان هم طالب ها نيازي به نيروي بيش از اندازه احساس نمي كنند زيرا قبايل پاكستان به دنبال ايجاد صلح اوليه در بين خود (صلح بين قبيله اي) و به دنبال صلح با دولت پاكستان هستند. دولت جديد پاكستان هم پيام هاي مثبتي را براي صلح به قبايل اين كشور منتقل كرده است.
به هر حال طالب ها به شرايط حاضر به عنوان يك فرصت مي نگرند؛ فرصتي كه در آن سه عامل الف) تجديد وفاداري به القاعده ب) كسب كمك هاي مالي بيشتر ج) گسترش حوزه نفوذ و د) تقويت نقش و قدرت اين گروه به عنوان هدف تعريف شده است.
تحقيق**م.پ**۱۳۵۳**۱۳۵۸