يوسف گرجي بحري روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: جنگل، مجموعهاي به هم پيوسته از گياهان و جانوران است و اگر يك درخت، آن هم درختي كه شاخصترين گونه جنگلهاي هيركاني محسوب ميشود، تا حد زيادي از بين برود، درختان ديگر نيز آسيب ميبينند.
وي اظهار داشت: بعيد به نظر ميرسد اين بيماري منجر به انقراض كامل درخت شمشاد شود، ولي همين مقدار خسارت نيز مهم است و بايد اقدامات احتياطي لازم براي حفظ موجوديت آن انجام شود.
اين پژوهشگر جنگل شناس، ششماد هيركاني را مختص جنگلهاي شمال ايران دانست و يادآور شد: با توجه به رويش انواع شمشاد در جنگلهاي قفقاز و تركيه و شيوع بيماري سوختگي شمشاد در آن كشورها، ميتوانيم از تجارب آنان استفاده كنيم.
وي با اشاره به اينكه درخت شمشاد پيش از اين بيماري هم، به دليل توسعه زمينهاي كشاورزي و تخريب جنگل و ساخت و سازها در خطر بود، گفت: توان زادآوري بالا و سايهپسندي مهمترين عاملي بود كه باعث شد درخت شمشاد عوامل مخرب قبلي را پشت سر بگذارد.
گرجي بحري افزود: شمشاد هميشه در زير اشكوب، يعني در سايه درختان ديگر رشد و نمو مي كند و به همين دليل گونهاي اجتماعي است نه انفرادي.
اين پژوهشگر منابع طبيعي يادآور شد: از اين نظر، شمشاد با تُوسكا كه هم به صورت انفرادي و هم به شكل اجتماعي ديده ميشود، فرق دارد و در كل شمشاد گونهاي حساس به شمار ميرود.
اين جنگلشناس گفت: شمشاد با بُلَنْدْمازُو و پَلَت و گونههاي ديگر نوعي همزيستي دارد و از زادآوري گونههاي اشكوب بالا حمايت ميكند؛ از اين رو نابودي آن، به درختاني همچون بُلَنْدْمازُو لطمه خواهد زد.
گرجي بحري با اشاره به اينكه شمشاد بسيار كند رشد است، تاكيد كرد: ساليان درازي طول ميكشد تا جنگلهاي شمشادي كه نابود شده است، احيا شود.
وي كاهش بارندگي، افزايش دما، چوبهاي وارداتي حامل قارچ بيماريزا، سموم كشاورزي، فشار ناشي از گسترش زمينهاي كشاورزي را از دلايل احتمالي بر هم خوردن تعادل جنگل و شيوع بيماري سوختگي شمشاد برشمرد.
اين پژوهشگر علوم جنگل گفت: مناطق آلوده به بيماري بايد به طور مرتب نمونهبرداري و پايش شود تا روند بيماري مشخص شود.
بيماري سوختگي يا بلايت شمشاد (blight Boxwood) در ايران نخستين بار در سال ۱۳۸۹ در جنگلهاي آستارا و تالش ديده شد و هم اكنون تا پارك جنگلي سيسنگان در غرب مازندران گسترش يافته و به سمت شرق جنگلهاي شمال در حال پيشروي است و به گفته كارشناسان ممكن است موجب انقراض گونه باارزش شماد در شمال كشور شود.
اين بيماري باعث چروكيدگي و ايجاد لكههاي قهوهاي در برگ گياه و مرگ سريع و گسترده بافتها در بخش عمده يا همه قسمتهاي هوايي گياه ميشود.
شمشاد هيركاني با نام علمي Buxus hyrcana Pojark درختي هميشه سبز و بومي در جنگلهاي هيركاني در شمال ايران است كه در فهرست گونههاي گياهي در خطر انقراض اتحاديه? بينالمللي حفظ طبيعت (IUCN) قرار دارد. ك/۳.
۷۵۱۷/۶۲۱/۱۶۵۴/۵۰۶
