به گزارش روز چهار شنبه ايرنا سيمان همواره به عنوان يكي از پرمصرفترين فرآوردههاي صنعتي در دنيا محسوب مي شود و در سطح كشورهاي جهان بالاترين ميزان توليد را در بين محصولات صنعتي دارا است.
آمارهاي رسمي نشان مي دهد كه همزمان با پيروزي انقلاب اسلامي در سال ۱۳۵۷ ، ظرفيت اسمي توليد سيمان در كشور هشت ميليون تن بود و در دوران پس از جنگ تحميلي و در قالب برنامه هاي پنجساله روند رو به رشدي را پي گرفت .
نخستين برنامه پنج ساله كشور (۷۲- ۱۳۶۸) آغاز حركت در اين زمينه بود و سال ۱۳۷۶ در چارچوب برنامه دوم توسعه (۷۸- ۱۳۷۴) ظرفيت توليد سيمان كشور دو برابر شد و به بيش از ۱۵ ميليون تن رسيد .
سومين برنامه توسعه كشور دوره پنج ساله ( ۸۳- ۱۳۷۹) را در برگرفت و طبق گزارش هاي منتشر شده وزارت صنعت ،معدن و تجارت ظرفيت توليد سيمان در پايان اين دوره و در ابتداي سال ۱۳۸۴ ( نخستين سال برنامه چهارم توسعه ) به رقم ۳۴ ميليون تن رسيد ، به عبارت ديگر ظرف مدت ۲۷ سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي ميزان ظرفيت اين بخش ۲۶ ميليون تن افزوده شد .
دوره پنج ساله برنامه چهارم توسعه (۸۸- ۱۳۸۴) كه نيمه نخست سال ۱۳۸۴ مصادف با شروع بهكار دولت نهم مي شود ، شاهد شكل گيري ستاد ويژه راهاندازي طرحها و رفع موانع توليد سيمان در وزارت صنايع و معادن بوديم. افزايش قيمت سيمان و به دنبال آن افزايش قيمت مسكن يكي از مشكلات اصلي كشور در سالهاي پاياني دولت دوم اصلاحات و آغاز به كار دولت نهم بود.
اكنون آمارهاي رسمي نشان مي دهد تا پايان سال ۱۳۹۱ ظرفيت توليد سيمان با افزايش ۴۲ ميليون تني به رقم ۷۶ ميليون تن رسيده است. به استناد گزارش وزارت صنعت ، معدن وتجارت در پايان اين سال ميزان توليد سيمان به مرز ۷۰ ميليون تن رسيده است.
بررسي عملكرد دولتهاي نهم و دهم نشان مي دهد كه ظرف هشت سال فعاليت، ظرفيت توليد اين بخش ۴۲ ميليون تن افزايش يافته و قرار است با برنامه ريزي هاي انجام شده و بهره برداري از طرحهاي جديد، ۶.۷ ميليون تن ديگر به ظرفيت توليد سيمان كشور افزوده شود كه در اين صورت ظرفيت توليد سيمان كشور به بيش از ۸۳ ميليون تن خواهد رسيد .
** عملكرد دولتها در توليد سيمان
در سال ۷۶ زمانيكه دولت اصلاحات بر سر كار آمد ميزان توليد سيمان در كشور ۱۹ ميليون ۴۷۰ هزار تن بوده است كه در پايان دولت اول اصلاحات يعني در ابتداي سال ۸۰ با رشدي ۳۸ درصدي به ۲۷ ميليون تن رسيده است. به استناد آمار و گزارشهاي منتشر شده ميزان توليد سيمان در كشور در پاياين سال ۸۳ برابر با ۳۲ ميليون و ۲۰۰ هزار تن بوده است كه رشدي ۱۹ درصدي را نشان مي دهد. در مجموع در دولت اصلاحات ميزان توليد سالانه سيمان با ۶۵ درصد افزايش مواجه شد. كل سيمان توليد شده در سالهاي ۷۶ تا ۸۳ در كشور بالغ بر ۲۰۳ ميليون تن مي باشد.
با روي كار آمدن دولت نهم ميزان توليد سيمان كشور از ۳۲ ميليون و ۲۰۰ هزار تن به ۴۴ ميليون و ۴۰۰ هزار تن در پاياين سال ۸۷ رسيد و رشدي ۳۸ درصدي را تجربه كرد. اما در طول فعاليت دولت دهم و در پاياين سال ۹۱ ميزان توليد سيمان از مرز ۷۰ ميليون تن عبور كرد كه نسبت به پايان دولت نهم بيش از ۵۷ درصد رشد نشان مي دهد. در مجموع در ۸ سال فعاليت دولت هاي نهم و دهم بيش از ۴۰۳ ميليون تن سيمان در كشور توليد شده است كه نسبت به دولت اصلاحات رشدي ۹۹ درصدي را نشان مي دهد. همچنين توليد سالانه سيمان در اين ۸ سال بيش از ۱۱۷ درصد افزايش نشان مي دهد در حاليكه در دولت اصلاحات اين رقم ۶۵ درصد بود.
** سرانه توليد و مصرف سيمان
امروز مراجع بين المللي گستردگي دامنه توليد و مصرف سيمان هر كشور را به عنوان يكي از شاخصهاي رشد و توسعه مورد توجه قرار مي دهند . قرار است مطابق برنامه هاي پيش بيني شده ظرفيت توليد سيمان تا پايان برنامه پنجم توسعه ( ۹۴- ۱۳۹۰) به رقم ۱۱۰ ميليون تن برسد.
رشد توليد سيمان كشور ،ضرورت راهيابي به بازارهاي جهاني را مضاعف ساخت ، بگونه اي كه سال ۱۳۸۸ ميزان صادرات سيمان پنج ميليون تن بود كه با رشدي ۱۷۰ درصدي در سال ۱۳۹۱ به رقم ۱۳.۶ ميليون تن رسيد. انتظار مي رود در سال پاياني برنامه پنجم توسعه (۱۳۹۴) ميزان صادرات سيمان كشور به مرز ۴۰ ميليون تن برسد.
ميزان مصرف سيمان از برخي جهات بيانگر روند رشد اقتصادي و پيشرفت كشور نيز مي باشد. وزارت صنعت ، معدن و تجارت به تازگي اعلام كرد : سال ۱۳۸۵ سرانه مصرف سيمان حدود ۵۱۰ كيلوگرم بوده كه امروز به يك هزار و ۱۸ كيلوگرم رسيده است. در عين حال، سرانه توليد در سال ۸۵ به ميزان ۵۰۱ كيلوگرم ثبت شد كه اين رقم در پايان سال ۹۱ به ۹۳۶ كيلوگرم رسيده است.
بررسي ها نشان مي دهد كه با توجه به روند توليد سيمان در كشور و برحسب مقررات صادرات و واردات، سود بازرگاني واردات سيمان صفر است. نرخ سيمان وارداتي در مبادي ورودي كشور بيش از نرخ فروش كارخانههاي داخلي بوده و با توجه به توانمندي توليدات داخلي براي بازار مصرف، واردات سيمان از توجيه اقتصادي لازم برخوردار نيست.
** افزايش ۸۰ درصدي تعداد كارخانه هاي سيمان در دولت احمدي نژاد
تعداد كارخانه هاي سيمان در كشور از ۳۷ كارخانه در پايان دولت اصلاحات (سال ۸۳ ) به ۵۹ كارخانه در سال ۸۹ رسيد كه رشدي ۶۰ درصدي را نشان مي دهد. در حال حاضر (ابتداي سال ۹۲) تعداد كارخانه هاي سيمان كشور به ۶۷ كارخانه رسيده است كه نسبت به پايان دولت اصلاحات بيش از ۸۰ درصد افزايش نشان مي دهد.
براساس استانداردهاي روز براي ايجاد يك كارخانه يك ميليون تني سيمان در سال حدود ۸۰۰ نفر در دوران ساخت و ۲۰ هزار نفر (اشتغال مستقيم و غيرمستقيم) در دوران بهره برداري امكان اشتغال فراهم مي شود. با توجه به افزايش ۴۰ ميليون تني توليد سيمان در كشور در دولت احمدي نژاد و همچنين ايجاد و بهره برداري از ۳۰ كارخانه توليد سيمان در ۸ سال گذشته مي توان گفت سرمايه گذاري دولت و بخش خصوصي در اين زمينه فرصتهاي شغلي چند صد هزار نفري را در كشور فراهم كرده است اما برخي افراد و گروهها با چشم بستن بر واقعيتهاي موجود كشور و ناديده گرفتن آمار رسمي، ميزان اشتغال ايجاد شده از سال ۸۵ تاكنون را ۱۴ هزار فرصت شغلي عنوان مي كنند. اين در حالي است كه فقط اشتغال ايجاد شده در صنعت سيمان چندين برابر آمار مورد اشاره اين افراد است.
نكته جالب آنكه بيشترين ميزان توليد سيمان در سالهاي اخير در كشور مورد استفاده قرار گرفته كه يكي از مصارف عمده آن در پروژه مسكن مهر بوده است. بنابراين آثار اشتغال ايجاد شده در صنعت سيمان و توليد آن در كشور كاملا ملموس است. البته مقام معظم رهبري نيز در ديدار اخير هيات دولت به انكار دستاوردها و عملكردهاي ملموس دولت توسط برخي افراد و گروهها اشاره كرده بودند.
** رشد ۱۱ پله اي كشور در توليد سيمان
گزارشهاي مصرف كنندگان خارجي سيمان از پنج قاره جهان نشان مي دهد كه سيمان توليدي ايران از كيفيت بالايي برخوردار بوده و قابل مقايسه با مشابه خارجي آن نيست. در سال ۸۴ و ابتداي فعاليت دولت نهم كشورمان در رتبه ۱۴ جهاني در زمينه توليد سيمان قرار داشت.
در ابتداي دولت دهم جايگاه جهاني ايران در توليد سيمان به رتبه ۹ رسيد و جزو ۱۰ كشور برتر جهان در زمينه توليد سيمان قرار گرفتيم. در سال هاي ۹۰ و ۹۱ رتبه جهاني ايران به ترتيب به هفتم و پنجم جهاني ارتقا پيدا كرد. طبق آخرين آمارهاي مراكز بين المللي، ايران به عنوان سومين توليد كننده سيمان در جهان در سال ۲۰۱۲ دست پيدا كرده است.
مديريت موفق دولت هاي نهم و دهم در اهتمام به امر توليد و سرمايه گذاري در صنعت سيمان عامل اصلي در رشد ۱۱ پله اي كشورمان از رتبه ۱۴ در سال ۸۴ به رتبه ۳ در سال ۹۲ مي باشد.
امروز كه شاهد تكميل طرح موفق دولت در بخش مسكن تحت عنوان مسكن مهر هستيم و بيش از دو ميليون واحد مسكوني شهري در دوره ۹۲- ۱۳۸۵ احداث شده و علاوه برآن طرح نوسازي و بهسازي مسكن روستايي براي دو ميليون واحد مسكوني نيز رو به اتمام است، به نظر مي رسد كه در صورت عدم تداوم اين طرح ها در دولت آينده، توليد كنندگان سيمان كشور با كاهش قابل توجه تقاضا مواجه شوند و اين امر پيامد توليد مازاد بر مصرف و انباشت محصول را به دنبال خواهد داشت.
اقتصام (۵)** ۱۵۵۹**۲۰۷۴
