سوال:
ساختماني موسوم به (رباط) كه در حدود ۱۲۰ سال قبل به منظور استراحت كاروان هاي در حال عبور و مرور ساخته شده است، و در زمان حاضر با خصوصيات ذيل است.
۱- در حال خراب شدن است و احتمال خطر جاني نيز بسيار قوي است.۲- بعد از تحقيق و تفحص وقفنامه خاصي و متولي براي ساختمان پيدا نشده است. ۳- عبور و مرور كاروان ها به طور كلي از اين مسير انجام نميگيرد. ۴- اين روستا از مناطق محروم درجه سوم مملكت اسلامي است.
سوال) اولا آيا فروختن و اجاره دادن اين ساختمان و صرف پول آن در كارهاي عام المنفعه جايز است يا نه؟ ثانيا بر فرض عدم صحت فروختن و يا اجاره دادن، آيا استفاده از آن در امور عام المنفعه مثل مدرسه ابتدايي، راهنمايي، دبيرستان، خانه بهداشت، ساختمان مخابرات و غيره جايز است يا نه؟ ثالثا بر فرض جواز استفاده روستايي كه ساختمان در آن واقع شده است كافي است و يا اينكه بايد حد الامكان روستاهاي همجوار نيز از آن بهره مند شوند؟
جواب:
بسمه تعالي
فروش و اجاره آن جايز نيست ولي چنانچه استفاده از آن در جهت وقف به طور كلي ممكن نباشد استفاده از آن در مصالح عامه مانع ندارد ولي اين كار بايد به وسيله مسوولان دولتي يا شوراي اسلامي انجام گيرد.
سوال:
رقبات موقوفه از قبيل نخل و اراضي ديمي تقريبا فاقد درآمد شده، و هزينه آن بيش از درآمد آن است و به دليل نداشتن درآمد سالها است كه نيت واقف تقريبا تعطيل شده است.
بر اين اساس از آن مقام معظم تقاضامنديم كه اجازه فرمايند با فروش اين رقبات و خريد رقبات جديد و تبديل به احسن موقوفه اقدام كرده، و در جهت نيت واقف به مسجد موقوفه كمك كنيم.
جواب:
بسمه تعالي
در صورتي كه املاك موقوفه مذكوره منفعت معتدبه (زيان آن قابل اعتنا نيست) ندارد فروش و صرف ثمن (بهاي كالا) آن در خريد چيزي كه داراي منفعت باشد اشكال ندارد و صرف درآمد حاصله از آن در ساخت و ساز مسجد، بلامانع است.
سوال:
حسينيه قديمي داراي مقداري وسايل پذيرايي از قبيل (بشقابهاي مسي، كاسه آبخوري برنجي، ديگ هاي مسي و لوازم ديگر) است كه هم اكنون چند سال است مورد استفاده قرار نميگيرد و در معرض اتلاف است و تعمير و نگهداري آن مقرون به صرفه نيست ملزومات فوقالذكر به وسيله افراد محلي وقف سيدالشهدا و يا به صورت نذر در اختيار حسينيه قرار گرفته است اكنون اگر اجازه بفرماييد يكجا به فروش رفته و وجه آن صرف خريد ملزومات جديدي كه همان مصارف را دارد بشود، ضمنا چون اينجانب به عنوان روحاني محل مسوول امورات شرعيه روستاي مذكور نيز هستم درخواست اجازه مي كنم.
جواب:
بسمه تعالي
نميتوانند بفروشند و اگر امكان استفاده از آن در همان حسينيه هست بايد همانجا از آن استفاده كنند، بلي اگر امكان ندارد به حسينيه ديگر كه امكان دارد ببرند و بنابر احتياط سعي كنند به الاقرب فالاقرب ببرند.
سوال:
زميني وقف آب انبار شده بود و مورد بهره بردراي قرار ميگرفت و طبقه همكف آن گوشه اي بناي مسجد و قسمت اعظم آن حسينيه است، و اين آب انبار براي تقريبا ۳۰ سال بدون استفاده افتاده و قابل بهره برداري براي مورد وقف نيست، آيا با توجه به نياز مبرم و اساسي جوانان و كتاب دوستان و عدم وجود يك فضاي فرهنگي براي رفع نيازمنديهاي اعتقادي و فرهنگي، اجازه ميفرماييد كه اين مكان را به كتابخانه تبديل كرده و از فضاي همكف كما في السابق به عنوان مسجد و حسينيه استفاده شود؟
جواب:
بسمه تعالي
امر وقف با متولي شرعي آن است كه با وجود متولي خاص او دخالت ميكند و با نبود او حاكم شرع متولي است و اگر به هيچ نحو استفاده از وقف در جهت وقف ممكن نيست، ميتوانند با نظر متولي شرعي در مطلق خيرات از جمله كتابخانه از آن استفاده كنند.
سوال:
يك باب گرمابه عمومي در سال ۱۳۶۶ از طرف صاحبش وقف و توليت آن و همچنين درآمد مربوطه به كميته امداد امام خميني(ره) محول شده ولي گرمابه مزبور به علت پوسيده بودن ساختمان و تاسيسات و مخارج بيش از حد پس از سه سال فعاليت بلا استفاده مانده به طوري كه كسي حاضر نيست به راه اندازي آن اقدام كند و از نظر اقتصادي نيز مقرون به صرفه نيست و چنانچه بازسازي هم شود زياد مورد استفاده نخواهد بود. هم اكنون حمام مزبور به صورت مخروبه و محل فساد و فسق درآمده كه همسايگان گرمابه را متاذي كرده به طوري كه غالبا زبان به شكايت گشودهاند و از سويي فرد خيري آمادگي خود را اعلام داشته كه حمام مزبور را تخريب و ساختماني مجهز جهت زينبيه در آن محل احداث و تعداد چهار دوش حمام نيز به منظور عمل به وقف در محل تعبيه كند، لذا از حضرتعالي استدعا دارد نظر مبارك خود را در اين خصوص اعلام فرماييد.
جواب:
بسمه تعالي
اگر قابل استفاده در جهت حمام حتي با تعمير و ترميم بنا نباشد تبديل ساختمان حمام به ساختماني كه قابل توليد درآمد به منظور صرف در جهت وقف باشد ولو به اينكه با اجاره دادن قابل استحصال درآمد از آن باشد مانع ندارد.
سوال:
خارج كردن اموال مسجد اعم از اموال موقوفه و اموال اهدا شده آيا داراي اشكال شرعي است؟
جواب:
بسمه تعالي
جايز نيست مگر در صورتي كه احراز شود كه وقف يا اهدا براي استفاده اعم از داخل و خارج است.
سوال:
تكليف حق موقوفه و عمل به وقف آن قسمت از زمين موقوفه كه به نام مبارك حضرت ابوالفضل احداث مسجد شده و فاقد درآمد شده چيست؟
جواب:
بسمه تعالي
حكم مسجد را ندارد، و ميتوانند از متولي شرعي جهت نمازخانه آن را اجاره كنند و مال الاجاره صرف در جهت وقف شود.
سوال:
مصرف موقوفه اي جهت مسجد و حمام و خيرات روستا است، مستدعي است نظر مبارك را در اين خصوص كه با توجه به مخروبه شدن حمام قبلي روستا حمامي در محلي جديد احداث شده است. آيا ميتوان منافع موقوفه را در حمام جديد الاحداث صرف كرد يا خير؟
لازم به ذكر است كه خيرات محل نيز مخروب و معدوم شده ليكن مسجد محل پابرجا و معمور است و نياز به تعمير نيز دارد.
جواب:
بسمه تعالي
اگر منظور واقف از مصرف خيرات، خيرات خاصي است در فرض سوال جايز نيست عوايد را در غير سه مورد مذكور در وقف صرف كنند و اگر مطلق كارهاي خير است و قرينه و دليلي نيست كه منظور خيرات خاصي باشد حمام جديد هم از خيرات محسوب است و متولي شرعي ميتواند طبق وقف با مراعات همه جهات وقف عوايد را در آن هم صرف كند، والله العالم.
فراهنگ (۲)**۱۸۸۳**۱۵۸۸
