به گزارش ايرنا ، دهه هاي ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۰ ميلادي كه تقسيم كنندگان مغرض نظام كمونيستي ،سرزمين هاي جمهوري هاي شوروري منحله راناعادلانه تقسيم كردند اگر مي دانستند كه چه ثروث طبيعي و بكري در اين تقسيم بندي ها نصيب اين كشور فارسي زبان مي شود شايد هرگز سرزميني به نام تاجيكستان را به رسميت نمي شناختند و آن را به مناطق ديگر ملحق مي كردند.
امروزه اگر بسياري از كشورهاي منطقه به خصوص همسايگان تاجيكستان به منابع نفت و گاز خود مي بالند،اما تاجيكستان از منابع سرشار آب به مثابه طلاي روان برخوردار است.
تاجيكستان كوهستاني و سرسبز با بارندگي فراوان داراي رودخانه هاي فراواني است . شمار رودهايي كه طول آنها از ۱۰ كيلومتر تجاوز مي‌كند به ۹۴۷ ميرسد. در مجموع طول رودخانه هاي تاجيكستان بيش از ۲۸ هزار كيلومتر است.
همچنين در اين كشور بيش از يكهزار و ۳۰۰ درياچه و مرداب وجود دارد.
تاجيكستان يكي از كشورهاي صاحب مقام در منابع و ذخاير آب در منطقه و جهان است و به گفته حاتم دولت علي حاتم اف سفير تاجيكستان در ايران ، اين كشور هشت ميليون نفري با ۱۴۳ هزار كيلومتر مربع مساحت، ۶۴ درصد منابع آبي آسياي مركزي را در اختيار دارد و در جهان نيز در جايگاه سوم قرار دارد.
بزرگترين درياچه آب شيرين عميق جهان موسوم به آب بند سريز در تاجيكستان واقع شده كه با ۵۶ كيلومتر مربع مساحت و با ژرفاي حدود ۵۰۰ متر خود به تنهايي قادر به تامين آب شرب و انرژي برق آسياي ميانه و خاورميانه است.
اين درياچه كه حدود يكصد سال پيش به خاطر وقوع يك زلزله در ارتفاعات شكل گرفت و اكنون نيز اين نگراني وجود دارد كه ممكن است باز در اثر زلزله اي ديگر فرو ريزد و جان ميليون ها نفر از چند كشور مجاور را به خطر اندازد، پيشنهاد شده است كه نيروگاههاي آبي در اين مكان احداث شود و همچنين آب آن از طريق لوله كشي به كشورهاي كم آب انتقال يابد.
اين منابع و ظرفيت هاي عظيم طلاي روان در تاجيكستان در حالي است كه به گفته يك مقام ديپلماتيك اين كشور ، ميزان استفاده كلي از اين منابع آبي به خاطر نبود سرمايه لازم فقط پنج درصد است.
به عقيده كارشناسان چنانچه فقط از ۵۰ درصد اين ظرفيت منابع آبي تاجيكستان بهره برداري شود ضمن اينكه مشكل آب شرب و انرژي برق كشورهاي منطقه و خاورميانه رفع خواهد شد ، اقتصاد تاجيكستان شكوفا و به كشوري ثروتمند با درآمد سرانه بالاتغيير جايگاه خواهد داد.
از همين لحاظ است كه مسوولان اين كشور در تكاپوي حمايت بين المللي براي سرمايه گذاري در اين منابع عظيم آب هاي زلال و شيرين هستند.
امام‌علي رحمان رييس جمهوري اين كشور بارها به اهميت سرمايه گذاري در منابع آبي اين كشور تاكيد كرده است و سرانجام هم اهميت موضوع آب در تاجيكستان مورد پذيرش جامعه جهاني قرار گرفت.
سفير تاجيكستان مي گويد با موافقت سازمان ملل زمينه برگزاري كنفرانس بين‌المللي آب در اواخر مرداد سال جاري در شهر دوشنبه فراهم شده است.
حاتم علي اف هدف از برپايي كنفرانس بين‌المللي آب را مساعدت و همكاري فرا مرزي بين كشورها عنوان كرد و افزود: براي منفعت اقتصادي كه تاثير آن به خارج از مرزهاي ما هم خواهد رسيد و براي تامين ثبات انرژي منطقه در آينده اين كنفرانس را برگزار خواهيم كرد و سندي را هم به امضا خواهيم رساند.
تاكنون ۱۶ كشور آمادگي خود را براي حضور در اين كنفرانس اعلام داشته اند و ۲۳ تيم كارشناسي هم براي اين كنفرانس تشكيل شده است.معاون دبيركل سازمان ملل، دبير كميته اجرايي سازمان ملل، مديركل يونسكو، دبيركل هواشناسي از جمله اشخاصي هستند كه در كنفرانس بين‌المللي آب در شهر دوشنبه حضور مي‌يابند.
تاجيكستان تاكنون خود براي استفاده از اين منابع آبي تلاش هايي بعمل آورده است . توليد برق مي‌تواند اقتصاد تاجيكستان را متحول نمايد از اين رو در ۲۲ سال گذشته ۲۲۱ نيروگاه كوچك در نقاط مختلف كشور احداث شده اما اين نيروگاهها هنوز نتوانسته اند كمبود برق را در خود اين كشور هم برطرف كند.
تاجيكستان در نخستين حمايت فرامرزي دست كمك به سوي كشور برادر خود ايران دراز كرد و ايران نيز نيروگاه بزرگ سنگ توده ۲ را با دو توربين در اين كشور احداث كرده است. توربين اول اين نيروگاه پارسال افتتاح شد و ميزان زيادي از مشكل برق اين كشور را مرتفع كرد و توربين دوم هم آماده افتتاح شده است.
ايران در نظر دارد نيروگاه بزرگ عيني را نيز در شمال اين كشور احداث كند.
برغم سرمايه گذاري جمهوري اسلامي ايران براي احداث اين نيروگاهها اما مقامات تاجيك مي گويند از كشور برادر و دوست خود انتظار داريم ميزان سرمايه گذاري هاي خود در منابع آبي تاجيكستان را افزايش دهد.
نيروگاه سنگ توده ۱ هم كه در زمان شوروي سابق شروع شده بود بعد از استقلال اين كشور توسط روسيه تكميل شد.
طرفي ايراني نيروگاه سنگ توده ۲ را در كوتاهترين زمان ممكن تحويل تاجيكستان مي دهد ، اما روس ها بعد از گذشت ۲۵ سال نيروگاه ساخت خود را به تاجيك ها تحويل مي دهند. تاجيك ها مي گويند نيروگاه ايراني هم از كيفيت بهتري و منفعت بيشتري براي تاجيكستان برخوردار است اما نيروگاه روسي سودي براي تاجيك ها ندارد.
ساخت نيروگاه راغون بر روي رودخانه وخش در ۱۱۰ كيلومتري شمال شرق دوشنبه، پايتخت تاجيكستان نيز يكي از طرح هايي است كه تاجيكستان براي بهره برداري از منابع آبي خود از سالها پيش آغاز كرده است اما به خاطر كارشكني برخي كشورهاي همسايه هنوز به نتيجه نرسيده است.
در واقع راغون اكنون به پروژه‌اي ملي براي تاجيك‌ها بدل شده است و رييس جمهوري تاجيكستان ضمن درخواست كمك هاي بين الملي با صدور فرماني از شهروندان اين كشور دعوت كرد كه با خريد سهام اين نيروگاه حضوري فعال داشته باشند.
دوشنبه قصد دارد با احداث نيروگاههاي بزرگ مثل راغون برق توليدي خود را به كشورهاي منطقه انتقال دهد و به وضعيت اقتصادي خود بهبود بخشد.
نيروگاه راغون با سد ۳۳۵ متري داراي شش توربين با ظرفيت توليدي ساليانه ۱۳۱ميليارد كيلو وات ساعت است كه ساخت آن نياز دو ميليارد و ۵۰۰ ميليون دلار دارد.
آنچه مشخص است با راه‌اندازي راغون نه تنها برق تاجيكستان بلكه بخش زيادي از برق مورد نياز ديگر كشورهاي منطقه با قيمت ارزان تامين خواهد شد. در اين حال اين نيروگاه امنيت انرژي تاجيكستان را تامين و تضمين خواهد كرد و كمك شاياني به رشد و توسعه بخشهاي مختلف اقتصادي تاجيكستان و ساير كشورهاي آسياي مركزي خواهد كرد.
با توجه به تغيير اقليم در سراسر جهان و كاهش ذخاير آب، ساخت سد و ذخيره كردن آب يك ضرورت اجتناب‌ناپذير است و تاجيكستان در صدد است طرح‌هاي آبي خود را در چارچوب قطعنامه‌هاي سازمان ملل و حقوق بين‌المللي به انجام برساند.
تاجيكستان مي‌كوشد تا بر اساس قوانين بين‌الملل با كاهش فشارهاي منطقه‌اي و بين‌المللي و بهره‌گيري از قدرت‌هاي منطقه‌اي همچون ايران طرح هاي آبي خود از جمله راغون را تكميل كند.
در اين راستا مقام هاي اين كشور تاكيد كرده‌اند كه با وجود مشكلات مالي و تحميل انواع فشارها به تلاش خود براي به سرانجام رسيدن طرح هاي بزرگ نيروگاههاي برقابي ادامه خواهند داد.
آساق**۱۶۶۳**۵۹۸۱