به گزارش گروه فضاي مجازي ايرنا، اين مطلب بخشي از گزارشي با عنوان « چه كساني به روحاني آمارهاي جعلي دادند؟» است كه شبكه ايران روز سه شنبه آن را منتشر كرد.
متن كامل اين گزارش بدين شرح است:
يكشنبه شب، حجت الاسلام حسن روحاني، ميهمان ضيافت افطار مجلس شوراي اسلامي بود.رئيس جمهور منتخب در سخنان كنايه آميزي اظهار داشت دولت آينده نه در فكر تقابل با مجلس است و نه در فكر اينكه مجلس را با آمار غيردقيق فريب دهد و نه در فكر آن است كه براي فاصله گرفتن از اجراي قانون بهانهتراشي كند.
وي شرايط كشور را سخت و پيچيده توصيف كرد و درحالي كه در جملات قبلي خود بر پرهيز از فريب دادن مجلس با آمارهاي غيردقيق تأكيد كرده بود، چند آمار بي اعتبار كه احتمالا برخي مشاوران در اختيارش گذاشته بودند بازگو كرد و اظهار داشت: البته در حضور نمايندگان كه از آمار و ارقام واقعي باخبرند، نيازي به ارائه آمار و ارقام نيست و نيازي نيست كه بگوييم شرايط كشور چگونه است. اما اين اولين بار است كه پس از دوران جنگ تحميلي در دو سال متوالي، رشد اقتصادي ما منفي است. اين براي اولين بار است كه در كنار رشد اقتصادي منفي، كشور با تورم بسيار بالايي مواجه است. بيشترين تورم در منطقه و شايد در جهان! اينكه كشور با تورم چهل و دو درصد!! و بيكاري مواجه است.
روحاني با تكرار اين ادعا كه تعداد كساني كه در طول هشت سال گذشته مشغول به كار شدهاند، بسيار اندك است، گفت: براساس آمار مركز آمار بين سالهاي ۸۵ تا ۹۰ رقم شاغلان سالي ۱۴ هزار نفر بوده است!!! همين ارقام به اختصار كافي است كه شرايط كشور را نشان دهد.
وي افزود: براي مرور اوضاع كشور از مسوولان فعلي اجرايي كشور نيز استفاده كرده و وضعيت كشور را از آنها جويا شديم اما نتيجه عملي و گزارشات كارگروهها و مسوولان فاصله زيادي با يكديگر داشت. كارگروهها وضع كشور را به گونهاي ديگر و آمار و ارقامي تشريح ميكردند و مسوولان فعلي گزارشات كتبي و شفاهي با آمار ديگري ميدهند كه با يكديگر تفاوت دارد.
ضرورت صيانت از اعتدال
به نظر مي رسد رئيس جمهور منتخب اگر مي خواهد از شعار اعتدال فاصله نگيرد، بايد در حلقه مشاوران خود بازبيني نمايد چراكه در اولين سخنراني خود در مجلس شوراي اسلامي، حداقل مرتكب سه اشتباه بزرگ آماري شده است.
رئيس جمهوري كه آمارهاي رسمي كشور را برخلاف هشدارهاي چندباره رهبر معظم انقلاب با آمارهاي بي اعتبار برخي مشاورين جايگزين مي نمايد، چگونه از مخالفان آينده دولت تدبير و اميد خود انتظار خواهد داشت كه آمارهاي منتشر شده در زمان دولت او را بپذيرند؟!
ايشان كه كه تا كمتر از بيست روز ديگر مي خواهد سكان اجرايي كشور را در دست بگيرد، در اين جلسه به نمايندگان مردم وعده داده است در دولت آينده با آمارهاي غيردقيق مجلس را فريب نخواهد داد، چرا در همين سخنراني براي سياه نمايي از وضع موجود كشور به آمارهايي چنين بي اعتبار و تعجب آور كه دور از شأن يك رئيس جمهور منتخب است متوسل شده است؟!
آيا وجدانا ميزان اشتغال زايي در دوران دولت هاي نهم و دهم ساليانه ۱۴ هزار شغل بوده است؟
بهتر است جناب آقاي روحاني از همين ابتدا از اعتدال گرايي وعده داده شده صيانت نمايند و اين مهم را نيز از خود شروع كنند تا خداي ناكرده در ادامه مسير چالش و تندروي پديدار نگردد...
انگشت اتهام به سوي ...
مسعود نيلي، از مخالفان احمدينژاد، در فروردين ماه سال جاري و نزديك به دو مانده به برگزاري انتخابات رياستجمهوري در يك برنامهي زنده تلويزيوني پربيننده حاضر شد و براي اولين بار مدعي شد در فاصله سالهاي ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ ايجاد اشتغال تقريباً صفر بوده و تنها ۱۴ هزار شغل در كشور ايجاد شده است!
گرچه بر اساس اعلام محمدعلي نجفي، اين محمد نهاونديان است كه مسئوليت كميته اقتصادي دولت آينده را عهده دار شده است اما گفته مي شود مسعود نيلي، از اقتصاددانان طرفدار بازار آزاد در حال تدوين آنچه برنامههاي كلان عبور از بحران اقتصادي كشور عنوان شده براي دولت روحاني مي باشد.
بر اساس اين گزارش، نيلي كه سابقهي دو دوره معاونت سازمان برنامه و بودجه در دولتهاي هاشمي و خاتمي را در كارنامهي خود دارد، در حال حاضر به صورت روزانه در مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام كه حسن روحاني رياست آن را بر عهده دارد، حاضر ميشود و با «فعالان اقتصادي و مديران اثرگذار» اقتصادي گفتگو ميكند.
اين اقتصاددان ليبرال، از جمله تدوينكنندگان اولين و سومين برنامهي ۵ سالهي توسعهي كشور است و گفته ميشود كه گزارش او از وضعيت اقتصادي كشور در جريان جنگ هشت ساله با عراق، يكي از دلايل اصلي متوقف شدن جنگ بوده است. وي همچنين در سال ۱۳۸۲، تدوين سند استراتژي توسعه صنعتي كشور را در زمان وزارت اسحاق جهانگيري در دولت محمد خاتمي بر عهده داشت.
آمارسازي نيلي، سند سياه نمايي بي بي سي درباره ايران!
ادعاهاي مطرح شده در برنامه تلويزيوني «پايش» درباره ميزان اشتغال ايجاد شده در هشت سال گذشته كه رئيس جمهور منتخب نيز متأسفانه آن را تكرار كرده است باعث ايجاد موج تبليغاتي از طرف رسانه هاي بيگانه و به ويژه بنگاه سخن پراكني انگليس «بي.بي.سي» عليه ايران شد.
تنها چند روز پس از اظهارات غيركارشناسي رييس كميسيون برنامه و بودجه مجلس در باره منفي بودن رشد اقتصادي كه بازتاب گسترده اي در رسانه هاي بيگانه داشت، مسعود نيلي در صدا و سيما كه بايد محل بحث هاي كارشناسي باشد، مسائلي را مطرح كرد كه موج جديد تخريبي از طرف رسانه هاي بيگانه را باعث شد.
بي بي سي در گزارشي با عنوان «انتقادات كم سابقه از نتايج اقتصادي دولت احمدي نژاد در تلويزيون دولتي ايران» نوشت كه «مسعود نيلي از اقتصاددانان برجسته ايران و از اساتيد دانشگاه صنعتي شريف با حضور در يك برنامه تلويزيون ايران به نام پايش، آمار ۶ ميليوني ايجاد اشتغال توسط دولت محمود احمدي نژاد را بي اعتبار خوانده و گفته ميزان واقعي آن در حدود ۱۴ هزار شغل در سال بوده است.»
بي.بي.سي همچنين نوشت «آقاي نيلي گفته كه ايران، بلاروس و ونزوئلا، سه كشور داراي بالاترين نرخ تورم در جهان هستند.»
تكرار پياپي ادعاهاي بي سند از طرف برخي نمايندگان و احزاب و حتي در رسانه ملي كه بايد منافع ملي را مدنظر قرار دهد؛ براي ناكام ارزيابي كردن عملكرد اقتصادي دولت، خوراك كافي را براي جريان سازي تبليغاتي رسانه هاي بيگانه فراهم كرده است.
** صدا و سيما هم مجبور به واكنش شد!
دو شب پس از پخش اين برنامه و بالا گرفتن جنجال ها، حتي خود سيما هم نتوانست درباره سيماهنمايي اقتصاددان سابقهدار سكوت كند به گونهاي كه بخش خبري ۲۰:۳۰ ، در برابر صحبتهاي بي پايه و اساس اين به اصطلاح اقتصاددان نتوانست چشم خود را بر روي حقايق ببندد و آمارسازي مسعود نيلي را يك طرفه خواند.
** حكايت پوست خربزه
مهدي كوچك زاده اولين واكنش را به آمارهاي مجعول روحاني نشان داد و اظهار كرد: در جلسه روز يكشنبه آقاي روحاني با نمايندگان مجلس كه غيرعلني بود و زنده از سيما پخش شد! خيلي حرفها و ادعاها مطرح شد كه جاي تامل بسيار دارد. خصوصا كه توسط شخصيتي بيان گرديد كه مبشر اعتدال و صداقت بوده و در همان سخنراني در پيشگاه نمايندگان ملت اظهار داشت: «دولت آينده نه در فكر تقابل با مجلس خواهد بود، نه در فكر آن خواهد بود كه خداي ناكرده مجلس را با آمار غيردقيق فريب دهد و نه در فكر آن...»
اما با كمال تاسف تنها در يكي از چندين مورد ادعاي مطرح شده شاهد طرح آماري در باره اشتغال از سوي رئيس جمهور منتخب بوديم كه مايل نيستم آنرا تعبير به عدم صداقت و فريبكاري كنم اما بدون شك تهيه كنندگان و ارائه كنندگان آن به رئيس جمهور خيلي به فكر حفظ اعتبار ايشان نبوده اند كه جا دارد از ايشان خواسته شود مراقب اين قبيل پوست خربزه ها باشند.
آمار اشتغالي كه مركز آمار مورد استناد ايشان براي سال ۹۰ و فقط در استان تهران اعلام نموده و براي همگان قابل دستيابي است حاكي از ايجاد يكصد و پانزده هزار و هشتصد و شصت و دو شغل آن هم فقط در استان تهران است!
عين متن مندرج در سايت مركز آمار در مورد اشتغال سال ۱۳۹۰ فقط در استان تهران را در زير بخوانيد:
«در سال ۱۳۹۰ بر اساس نتايج آمارگيري، نرخ بيكاري در ميان گروه جمعيتي ۱۰ ساله و بيشتر، ۱۱.۳ درصد . . . در سال ۱۳۹۰ تعداد ۱۱۵۸۶۲ فرصت شغلي در استان ايجاد شده است كه نسبت به سال قبل ۳.۳۵ درصد افزايش داشته است.»
سايت آفتاب هم كه در خدمت ايشان است در ۱۷ ارديبهشت ۹۱ در مطلبي تحت عنوان اختلاف زياد آمار اشتغال دولت با مركز آمار با استناد به آمار مركز آمار اشتغال ايجاد شده در كشور در سال ۹۰ را يك ميليون و سيصدهزار شغل اعلام نموده است و مدعي شده دولت كه يك ميليون و ششصد هزار اعلام كرده آمار صحيحي ارائه نكرده است!
جا دارد كه آقاي روحاني كه با استناد به آمار اشتغال مركز آمار عدد ۱۴ هزار شغل را براي نمايندگان مردم بيان نموده اند علت اين مغايرت را از مشاورينشان سوال فرمايند!
من اميدوارم واقعيات كشور را آن چهار كميته و ۲۰ كارگروه و ۵۰۰ صاحب نظر مثل اين مورد برايشان ترسيم نكنند تا ايشان در ارائه واقعيات كشور به نمايندگان آيينه صداقت باشند نه خداي نخواسته . . . .
** آمار تورم هم جعلي است...
رئيس جمهور منتخب همچنين در بخش ديگري از سخنان خود، نرخ تورم ايران را بيشترين در منطقه و شايد در جهان! دانست و آن را چهل و دو درصد!! اعلام كرد در حالي كه بر اساس اعلام بانك مركزي، نرخ تورم در دوازده ماه منتهي به خرداد ماه ۱۳۹۲ نسبت به دوازده ماه منتهي به خرداد ماه ۱۳۹۱ معادل ۳۵.۹ درصد اعلام شده است.
بنا به اعلام مركز آمار ايران نرخ تورم در خرداد ماه ۳۲.۶ درصد بوده است.
بانك مركزي نرخ تورم فروردين ماه و ارديبشهت ماه را نيز به ترتيب ۳۲.۳ و ۳۴ درصد اعلام كرده بود كه افزايش آن عمدتا ناشي از فشار تحريم هاي بي سابقه اي است كه تاكنون عليه هيچ كشوري به اين گستردگي اعمال نشده و از سوي ديگر علاوه بر اجراي هدفمندي يارانه ها، اخلاگري هدفمند داخلي در بازار ارز و كالاهاي اساسي با فشار كمرشكن سياسي - رسانه اي عليه نهادهاي تصميم گير اقتصادي همچون بانك مركزي و وزارت اقتصاد توأمان شده است.
** هر كس از راه مي رسد نبايد آمار تورم ارايه دهد
معاون اول ريييس جمهور نيز درخصوص ادعاهايي كه درخصوص تورم بيان مي شود، گفت : بانك مركزي تنها مرجع مسئول براي اعلام ميزان تورم است و هركسي كه از راه مي رسد نبايد درباره تورم آمار و ارقامي غير كارشناسي ارايه دهد. متأسفانه امروز شاهد هستيم كه تورمي را كه بانك مركزي آمار آن را اعلام ميكند، از سوي كسي كه ۱۲ سال از تمام امور اجرايي كشور به دور بوده است، مورد تحليل قرار ميگيرد.
محمدرضا رحيمي تصريح كرد: بايد در اعلام اعداد و ارقام كار كارشناسي صورت گيرد و رئيس مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي كه محققان زيادي را در اختيار دارد، بايد در اين زمينه وارد شود تا حرفهايي كه به دروغ گفته ميشود را ديگر شاهد نباشيم.
** تشكيك در آمارهاي رسمي كشور «جنگ رواني» است
وزير اقتصاد هم اظهار داشت: هجمه و هياهوي رسانه اي تحريم گران غربي را نبايد دست كم گرفت. تشكيك در آمارهاي رسمي كشور، حبابي و دروغ خواندن دست آوردهاي اقتصادي، بزرگنمايي و تكرار كاستي ها، القاي دروغين بي برنامگي، تزلزل و يأس در مديريت كشور، پروژه «جنگ رواني» است كه به مثابه مكمل «جنگ اقتصادي» به كارگرفتهاند. تلاش براي خمود ،گرفتار و بدهكار نشان دادن اقتصاد كشور از دسته همين پروژه جنگ رواني است.
سيد شمس الدين حسيني همچنين تأكيد كرد: توليد ناخالص داخلي به مرز يك هزار ميليارد دلار و رتبه ايران به رتبه هفدهمي اقتصاد دنيا رسيد، ذخاير خارجي كشور فراتر از ۱۰۰ ميليارد دلار شد و مجموعه تعهدات خارجي كشور به ۱۴.۳ ميليارد دلار رسيد كه معادل يك سوم ميزان بدهي خارجي كشور در سال ۸۴ است.
** آمار اشتغال زايي نيلي مربوط به يكي از شهرستانهاي كشور است
وزارت كار نيز در واكنش به آمار و اطلاعات ارائه شده در برنامه پايش مورخ ۲۵ فروردين ۹۲ توسط مسعود نيلي اعلام كرد: به نظر مي رسد آمار ارايه شده از سوي وي شايد مربوط به يكي از شهرستانهاي كشور مي باشد.
** مركز آمار چه ميگويد؟
طبق گزارش مركز آمار در سال ۸۴ نزديك به ۱۱.۵ درصد جمعيت فعال كشور بيكار بودهاند اكنون و تا پايان سال ۹۱، نرخ بيكاري با افزايش۰.۷ درصدي نسبت به هشت سال پيش به ۱۲.۲ درصد افزايش يافته است در واقع اين آمار نشان ميدهد كه تغيير محسوس و زيادي در ميزان بيكاري انجام نشده است كه خود نشان دهنده اين است كه طي اين سالها دستكم به نيازهاي جديد بازار كار پاسخ داده شده است.
نرخ بيكاري طي سال هاي ۸۴ تا ۹۱ به ترتيب بين ۱۱.۵، ۱۱.۳، ۱۰.۵، ۱۰.۴، ۱۱.۹، ۱۳.۵، ۱۲.۳ و ۱۲ درصد در نوسان بوده است.
** رشد اقتصادي سال ۹۰ چند بود؟
حجت الاسلام روحاني رشد اقتصادي دو سال متوالي يعني سال هاي ۹۰ و ۹۱ را نيز منفي و آن را از زمان جنگ تاكنون بي سابقه ارزيابي كرد حال آنكه گزارش مركز آمار نشان مي دهد رشد اقتصادي در سال ۹۰ ، ۳.۲ درصد و اين رشد بدون احتساب نفت در همان سال ۳.۴ درصد بوده است.
**نگاهي به رشد اقتصادي ۲۰ ساله كشور
آخرين آمار اعلام شده از سوي مركز آمار ايران رشد اقتصادي محصول ناخالص داخلي كشور در سال ۱۳۷۱ (۴.۷۹ درصد)، سال ۱۳۷۲ (۴.۹۴ درصد)، سال ۱۳۷۳ (۲.۵ درصد)، سال ۱۳۷۴(۱.۸۶ درصد)، سال ۷۵ (۷.۶۷)، سال ۱۳۷۶ (منفي ۰.۱۶ درصد)، سال ۱۳۷۷(۴.۳ درصد)، سال ۱۳۷۸ (۲.۰۳ درصد)، سال ۱۳۷۹ (۷.۴۳) و سال ۱۳۸۰ (۵.۴۸ درصد) بوده است.
همچنين رشد اقتصادي محصول ناخالص داخلي بدون احتساب نفت در همين دوره به ترتيب ۵.۶۹ درصد، ۵.۵۳ درصد، ۴.۲۸ درصد، ۲.۲ درصد، ۸.۶۴ درصد، ۰.۶۵ درصد، ۴.۶۹ درصد، ۳.۱۳ درصد، ۸.۲۲ درصد و۶.۴۶ درصد اعلام شده است.
اين مركز براي دوره ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۰ نيز رشد اقتصادي محصول ناخالص داخلي كشور را در سال ۱۳۸۱ (۸.۷۵ درصد)، سال ۱۳۸۲ (۷.۹۲ درصد)، سال ۱۳۸۳ (۶.۹۶ درصد)، سال ۱۳۸۴ (۶.۱۹ درصد)، سال ۱۳۸۵ (۷.۳۲ درصد)، سال ۱۳۸۶ (۷.۸۴ درصد)، سال ۱۳۸۷ (۰.۸۳ درصد)، سال ۱۳۸۸ (۳.۱۶ درصد)، سال ۱۳۸۹ (۶.۳۸ درصد) و سال ۱۳۹۰ (۳.۲ درصد) اعلام كرده است.
مركز آمار ايران رشد اقتصادي محصول ناخالص داخلي بدون احتساب نفت كشور را به ترتيب در اين دوره ۱۰.۱۳ درصد، ۷.۱۷ درصد، ۷.۵۱ درصد، ۶.۵۱ درصد، ۷.۳۲ درصد، ۷.۹۶ درصد، ۱.۲۳ درصد، ۳.۸۷ درصد، ۷.۱۲ درصد و ۳.۴ درصد اعلام كرده است.
بر اين اساس كمترين رشد اقتصادي مربوط به رشد اقتصادي منفي سال ۷۶ و بيشترين مربوط به سال ۸۱ است.
** صندوق بينالمللي پول هم آمار روحاني را تأييد نمي كند!
درحالي رئيس جمهور منتخب رشد اقتصادي دوسال متوالي را منفي، تورم را ۴۲ درصد و ميزان اشتغالزايي را سالي ۱۴ هزار عنوان كرده است كه حتي گزارش صندوق بين المللي پول نيز آمارهاي وي را تأييد نمي كند.
صندوق بينالمللي پول در گزارش آماري خود از عملكرد هشت ساله دولت احمدينژاد، تنها رشد اقتصادي سال ۹۱ را منفي دانسته و رشد اقتصادي سال ۹۰ را بيش از ۳ درصد اعلام كرده است.
اين صندوق همچنين از سه برابر شدن توليد ناخالص داخلي ايران و متوسط رشد ۶/۳ درصدي اقتصاد طي اين مدت و كاهش ديون دولتي به كمتر از نصف خبر داده است.
بررسي آمار و ارقام ارائه شده از سوي صندوق بينالمللي پول نشان مي دهد برآيند فعاليت هشت ساله دولت احمدينژاد در حوزه اقتصاد مثبت بوده و اقتصاد ايران در مجموع طي سالهاي ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ كه برابر با دوره فعاليت اين دولت است حركتي رو به جلو و فقط طي دو سال آخر خصوصاً به دليل تاثيرپذيري از تحريمها مشكلاتي داشته است.
** سه برابر شدن توليد ناخالص داخلي و صعود يك پلهاي اقتصاد ايران در جهان
همچنين براساس دادههاي صندوق بينالمللي پول توليد ناخالص داخلي ايران بر اساس قيمتهاي جاري در هشت سال گذشته سه برابر شده و از ۱۶۸ ميليارد دلار در سال ۲۰۰۴ يعني قبل از شروع به كار دولت نهم به ۵۴۸ ميليارد دلار در سال ۲۰۱۲ رسيده است. البته توليد ناخالص داخلي ايران طي سالهاي ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ همواره روندي صعودي را طي كرده است.
اگرچه به همين ترتيب توليد ناخالص داخلي سرانه ايران نيز سه برابر شده و در سال ۲۰۱۲ به ۷۲۱۱ دلار رسيده است، اما در سال ۲۰۰۴ اين رقم كمتر از ۲۵۰۰ دلار بود.بر اين اساس در دولت احمدينژاد، ايران توانسته است جايگاه خود در ميان بزرگترين اقتصادهاي جهان (از نظر ميزان توليد ناخالص داخلي بر پايه قدرت خريد) را يك پله ارتقا دهد و به رتبه ۱۷ برسد. ايران پيش از آغاز به كار اين دولت به عنوان هجدهمين اقتصاد بزرگ دنيا شناخته ميشد. با توجه به موارد مذكور توليد ناخالص داخلي ايران بر اساس شاخص قدرت خريد در سال ۲۰۰۴ بالغ بر ۶۱۸ ميليارد دلار گزارش شده است. همچنين اين رقم در سال ۲۰۱۲، ۹۹۹ ميليارد دلار افزايش داشته است. البته رتبه اقتصاد ايران در جهان طي سالهاي ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ به اين ترتيب در جايگاه ۱۸، ۱۷، ۱۷، ۱۷، ۱۶، ۱۷، ۱۷ و ۱۷ قرار داشت.
** فقط سال ۲۰۱۲ رشد اقتصادي منفي بود
صندوق بين المللي پول در ادامه گزارش خود آورده است: البته در اين روند با وجود بزرگتر شدن اقتصاد ايران رشد اقتصادي اين كشور از ۰۶/۶ درصد قبل از آغاز فعاليت دولت احمدينژاد به منفي ۸۷/۱ درصد در سال پاياني فعاليت اين دولت (۲۰۱۲) رسيده است. همچنين كاهش صادرات نفت ايران به دليل تحريمها علت اصلي منفي شدن رشد اقتصاد ايران در اين سال عنوان شده است.
بر پايه اين گزارش، به جز سال ۲۰۱۲ در بقيه سالهاي فعاليت دولت احمدينژاد رشد اقتصادي ايران مثبت بوده و متوسط رشد سالانه اقتصاد ايران در اين هشت سال ۶/۳ درصد بوده است. البته در نخستين سال فعاليت اين دولت رشد اقتصادي ايران ۶۵/۴ درصد بوده است كه اين رقم در سالهاي بعد به ترتيب به ۲۱/۶ درصد، ۳۶/۶ درصد، ۵۷/۰ درصد، ۹۵/۳ درصد، ۸۹/۵ درصد، ۰۲/۳ درصد و منفي ۸۷/۱ درصد رسيد.
** افت و خيز نرخ تورم
اين صندوق درباره نرخ تورم در ايران نيز نوشته است: از آنجا كه نرخ تورم در سالهاي فعاليت دولت احمدينژاد افت و خيز داشته است، بر اين اساس در حالي كه پيش از فعاليت اين دولت نرخ تورم ايران ۳/۱۵ درصد بود در سال نخست اين رقم به ۴/۱۰ درصد كاهش يافت. همچنين در دومين سال فعاليت دولت نهم نرخ تورم به ۸/۱۱ درصد افزايش يافت و در سال سوم اين رقم با افزايش قابل توجه به رقم ۳/۱۸ درصد رسيد. البته در سال آخر فعاليت دولت نهم روند صعودي نرخ تورم ادامه يافت و به ۳/۲۵ درصد رسيد.
اگرچه با آغاز فعاليت دولت دهم نرخ تورم به شدت كاهش يافت و در سال نخست به ۷/۱۰ درصد رسيد اما در سالهاي بعد اين رقم افزايش يافت و به ترتيب به ۳/۱۲ درصد، ۴/۲۱ درصد و ۶/۳۰ درصد رسيد.
بدين ترتيب نرخ تورم سال ۲۰۱۲ نسبت به سال قبل از فعاليت دولت احمدينژاد دو برابر شده است. در عين حال متوسط نرخ تورم در اين دولت ۶/۱۷ درصد بود.
** نوسان ۴/۱۰ تا ۴/۱۳ درصدي نرخبيكاري
بر پايه گزارش صندوق بين المللي پول، وضعيت بيكاري در دولت احمدينژاد نيز افت و خيز ۳ درصدي داشته است. اگرچه در اين روند نرخ بيكاري ايران پيش از شروع به كار اين دولت ۳/۱۰درصد بود اما اين رقم در سال نخست فعاليت دولت به ۱/۱۲ درصد افزايش يافت و در سه سال بعد به ترتيب به ۱۲ درصد، ۵/۱۰ درصد و ۴/۱۰ درصد كاهش يافت.
همچنين در دو سال بعد نرخ بيكاري ايران به ۹/۱۱ درصد و ۴/۱۳ درصد افزايش يافت اما سال بعد اين رقم به ۳/۱۲ درصد كاهش پيدا كرد. البته در سال آخر فعاليت دولت احمدينژاد نيز نرخ بيكاري به ۴/۱۲ درصد افزايش يافت كه متوسط نرخ بيكاري در اين هشت سال نيز بالغ بر ۸۷/۱۱ درصد بوده است.
جمعيت ايران در هشت سال گذشته ۸/۷ ميليون نفر افزايش يافته و به ۱/۷۶ ميليون نفر در پايان سال ۲۰۱۲ رسيده كه رشد سالانه جمعيت ايران در اين مدت ۴۲/۱درصد برآورد شده است.
** رشد اقتصادي منفي سال ۹۱ هم درست نيست
پس از آنكه چند نفر از چهره هاي اقتصادي دولت، رشد منفي اقتصادي در سال ۹۱ را بر اساس برآوردهاي اوليه تكذيب و اعلام رقم دقيق آن را به اتمام فرايند محاسبات موكول كردند، رئيس جمهور نيز در آخرين گفتگوي تلويزيوني خود به اعلام رشد منفي اقتصاد ايران در سال ۲۰۱۲ از سوي صندوق بين المللي پول واكنش نشان داد و با اشاره به اينكه دشمن مطمئن بود با فشارهايش و بعضي فشارهاي داخلي نظام اقتصادي ما از هم متلاشي ميشود، تصريح كرد: الان آنها حداكثر ميتوانند بگويند تورم افزايش يافته و رشد اقتصادي كمتر شده كه البته اين آمار رشد منفي غلط است چون برخي بداخلاقيها موجب شد كه نماينده صندوق بينالمللي پول نتواند وارد كشور شود و گزارش درستي را تهيه كند.
** چيزي غير از سياهنمايي نيست
معاون برنامه ريزي وزارت صنعت ضمن انتقاد از سياه نمايي وضعيتاقتصادي كشور گفت: اينكه اعلام ميشود رشد اقتصادي پارسال منفي بوده است چيزي غير از سياهنمايي نيست چرا كه وضعيت سال گذشته با همه سالهاي قبل از متفاوت بوده است.
عليرضا شجاعي گفت: گفته ميشود كه در دولتهاي قبلي نرخ رشد دو رقمي بوده و اين در حالي است كه ما در دولت نهم و دهم هم رشد دو رقمي داشتهايم.
وي با بيان اينكه هيچ سالي به اندازه سال ۹۱ اقتصاد كشور تحت فشار سنگين نبوده است خاطرنشان كرد: استكبار سال ۹۱ را سال فلج كردن اقتصاد ايران نامگذاري كرد اين يعني اينكه آنها ميخواستند ما نتوانيم حتي تكان بخوريم چه برسد به اينكه بخواهيم با سرعت به رشد خود ادامه دهيم.
وي با بيان اينكه تمام تلاش دولت در سال گذشته در كنار اين فشارها اين بود كه وضعيت موجود را حفظ كند افزود: در برخي بخشها كاهش توليد داشتيم و در يك سري كالاهاي ديگر افزايش توليد چرا كه رويكرد دولت در سال گذشته صيانتي بود و نه توسعهاي.
شجاعي گفت: معتقدم اقدامات وزارت صنعت و اقتصاد ايران در سال گذشته بسيار قابل تحسين است چرا كه قرار بود اقتصاد ايران را زمين بزنند اما توانست خود را سرپا نگهدارد. حتي باوجود اين تحريمها، ۲۰ درصد رشد صادرات غيرنفتي داشتيم.
** ۵.۲ ميليون شغل طي ۸ سال ايجاد شده است
معاون توسعه اشتغال و كارآفريني وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي به ابهامات و آمارهاي ارائه شده از سوي نيلي درباره ميزان اشتغال ايجاد شده در سالهاي گذشته پاسخ داد و تاكيد كرد كه در هشت سال گذشته ۵.۲ ميليون فرصت شغلي جديد ايجاد شده است.
علياكبر لبافي با بيان اينكه در طول هشت سال گذشته بيش از ۶.۶ ميليون نفر به جمعيت كشور افزوده شدهاند، اظهار كرد: از اين ميزان ۵۰ درصد وارد بازار كار شدهاند.
وي گفت: اگر مسعود نيلي بر محاسبات دقيق خود تاكيد دارد اعلام كند كه جمعيت ۶.۶ ميليون نفري افزوده شده به كشور با فرض غير فعال بودن يا محصل بودن در كدام بخش از محاسبات ايشان قرار دارد؟
لبافي با طرح اين پرسشها كه آمار بازنشستگان كشور طي هشت سال گذشته كه بخش عمدهاي از آنها جايگزين شدهاند و آمار ايجاد اشتغال از محل توسعه فعاليتهاي زيربنايي در طرح مسكن مهر را در كجاي اين محاسبات ديده شده است، افزود: چطور ممكن است جمعيتي كه در اين مدت افزوده شده است ناديده گرفت و همه عملكردها را اينطور زير سوال برد.
معاون توسعه اشتغال و كارآفريني وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي در ادامه از ايجاد بيش از يك ميليون شغل و تثبيت ۴۷۰ هزار فرصت شغلي از محل ايجاد بنگاههاي اقتصادي خبر داد و گفت: بر اساس آمارها و اطلاعات موجود در قالب بنگاههاي اقتصادي نزديك به ۶۲۸ هزار و ۳۲ بنگاه اقتصادي طي دولتهاي نهم و دهم از تسهيلات ارزان قيمت براي ساخت، توسعه و اتمام بنگاههاي اقتصادي و تثبيت اشتغال استفاده كردهاند كه در اين راستا بيش از يك ميليون شغل ايجاد و ۴۷۰ هزار فرصت شغلي تثبيت شده است.
** جذب بيش از يك ميليون نفر از طريق كاريابيها
لبافي همچنين بر اساس آمار و اطلاعات به دست آمده از سازمان تامين اجتماعي گفت: طي اين مدت با كسب حدود سه ميليون و ۸۴۶ هزار و ۹۸۴ فرصت شغلي تعداد يك ميليون و ۷۲۰ هزار و ۱۳ نفر صرفا از طريق كاريابيهاي غيردولتي جذب شدهاند كه تعداد يك ميليون و ۱۸۲ هزار و ۶۲۶ نفر با معافيت حق بيمه سهم كارفرما يا تخفيف در معافيت حق بيمه سهم كارفرما جذب بازار كار شدهاند كه آمار و اطلاعات اين افراد در سازمان تأمين اجتماعي موجود است.
** صدور ۱.۱ ميليون مجوز مشاغل خانگي
به گفته وي نزديك به ۷۱ هزار و ۹۷۷ نفر از فارغ التحصيلان دانشگاهي در طرح كارورزي فارغ التحصيلان جذب شده و حدود ۷۷ هزار تعاوني نيز با پيشبيني اشتغال بيش از يك ميليون نفر طي هشت ساله اخير در كشور تشكيل شده است.
لبافي درعين حال از صدور بيش از يك ميليون و ۱۱۵ هزار و ۵۵۴ مجوز مشاغل خانگي طي دو سال گذشته خبر داد و گفت: طي اين مدت به تعداد ۴۸۹ هزار و ۲۳۲ نفر متقاضي مشاغل خانگي تسهيلات براي خريد ابزار كار پرداخت شده است.
** افزايش ۳۸ درصدي بيمه شدگان تامين اجتماعي
معاون توسعه اشتغال و كارآفريني وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي همچنين با اشاره به افزايش ۳۸ درصدي تعداد بيمه شدگان سازمان تامين اجتماعي طي هشت سال گذشته خاطر نشان كرد: تجزيه و تحليل آمار سازمان تأمين اجتماعي طي سالهاي ۱۳۸۴ تا آذر ماه ۱۳۹۱ حاكي از آن است كه در طول اين مدت تعداد بيمه شدگان اين سازمان از حدود هفت ميليون و ۳۵۱ هزار و ۶۹۸ نفر به تعداد ۱۱ ميليون و ۸۹۳ هزار و ۷۵ نفر افزايش داشته است كه ۳۸ درصد رشد را نشان مي دهد و ترتيب توزيع بيمه شدگان نيز در حوزههاي اجباري، اختياري، حرف و مشاغل آزاد بوده است.
لبافي ادامه داد: بررسي و مقايسه شاخصهاي نيروي كار طي سالهاي ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۰ حاكي از افزايش ۶.۶ ميليون نفري جمعيت ۱۰ ساله و بيشتر در كشور است حال آنكه جمعيت فعال كشور فقط افزايش حدود ۳۰۰ هزار نفر را نشان ميدهد كه نشانه كاهش نرخ مشاركت اقتصادي در كشور از حدود ۴۱ درصد در سال ۱۳۸۴ به ۳۶.۹ درصد در سال ۱۳۹۰ و ۳۷.۷ درصد در سال ۱۳۹۱ است.
** وجود سالانه يك ميليون و ۵۱۲ هزار نيروي كار برابر اعلام مركز آمار
به گفته وي اگر آمارهاي منتشر شده مركز آمار ايران در خصوص نيروي كار را طي اين مدت كه سالانه نزديك به يك ميليون و ۵۱۲ هزار نفر اعلام شده در نظر بگيريم، بر اساس همين گزارش از اين تعداد سالانه ۷۸۳ هزار نفر به طور متوسط در دوره ۸۴ تا ۹۰ وارد بازار كار شدهاند؛ از طرفي در ابتداي دوره تعداد بيكاران كشور بيش از ۲.۶ ميليون نفر اعلام شده كه در انتهاي دوره به ۲.۹ ميليون نفر افزايش يافته است و نشان ميدهد كه در اين دوره ۳۰۰ هزار نفر به تعداد بيكاران كشور افزوده شده است.
معاون توسعه اشتغال و كارآفريني وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي متذكر شد: با فرض اينكه از مجموع يك ميليون و ۵۱۲ هزار جوان محصل كه سالانه در حال ورود به بازار كار بودهاند نزديك به ۷۳۸ هزار نفر قطعا وارد بازار كار شدهاند، بايد رقمي در حدود ۵.۵ ميليون فرصت شغلي در كشور ايجاد شده باشد كه با توجه به اضافه شدن نزديك به ۳۰۰ هزار نفر به آمار جمعيت كشور پيشبيني ايجاد ۵.۲ ميليون فرصت شغلي جديد واقعيتر است.
وي در پايان با طرح اين پرسش كه آيا با توجه به توسعه فعاليتهاي زيربنايي به ويژه در بخش مسكن مهر اشتغالي در اين بخش ايجاد نشده است، افزود: در حالي كه بيش از شش ميليون نفر طي هشت سال گذشته به جمعيت فعال كشور افزوده شده است، از دكتر نيلي ميخواهم كه بفرمايند چه ميزان به جمعيت در حال تحصيل كشور افزوده شده و بررسي كنند كه شش ميليون نفر جمعيت افزوده شده در سن فعاليت در محاسبات ايشان در كجا قرار گرفتهاند و آيا محصل هستند يا غير فعال؟ همچنين اعلام كنند كه آمار بازنشستگان كشور در طول هشت سال گذشته كه بخش عمدهاي جايگزين شدهاند در كدام بخش آمار اشتغال مورد محاسبه ايشان قرار دارد.
** ارائه آمار با چاشني سياسي
در همين راستا حميد حاج اسماعيلي، كارشناس حوزه كار در تحليلي آمارهاي وزارت كار و مسعود نيلي را از زاويه ديگري مورد بررسي قرار داده است.
به اعتقاد وي انتشار آمارهاي اخير اشتغال در يك برنامه تلويزيوني آن هم در برهه كنوني مؤيد اين مساله است كه بخش زيادي از اظهارات فني و آمارهاي كارشناسي با ديدگاههاي سياسي همراه است؛ زيرا از يك سو دولتها به جهت دفاع از كارنامه خود آمارها را گاهي با گرايشها و ملاحظات اعلام و از سويي ديگر منتقدان هم در ارزيابي مسائل كارشناسي ديدگاههاي سياسي را وارد ميكنند.
**ميانگين ايجاد شغل پايين است اما نه اينقدر!
اين كارشناس حوزه كار در بخش ديگري از سخنان خود با ردّ آمار ايجاد سالانه ۱۴ هزار فرصت شغلي در طول هشت سال اخير اظهار كرد: ممكن است ميانگين فرصتهاي شغلي طي ۱۵ سال گذشته خيلي پايين و نرخ بيكاري به تناسب رشد جمعيت و وجود سالانه بيش از يك ميليون كارجو و جوان فارغ التحصيل در كشور بالا باشد اما در برخي سالها يك ميليون تا يك ميليون و ۲۰۰ هزار شغل ايجاد شده و در برخي سالها هم كمتر از ۵۰۰ هزار شغل بوده است.
وي تاكيد كرد: ميانگين فرصتهاي شغلي در ايران پايين است اما نه ۱۴ هزار شغل، چون اگر اين طور بود ايران اكنون با بحراني عظيم و غير باور و فاجعه جمعيتي به لحاظ اشتغال و بيكاري روبه رو بود.
حاج اسماعيلي بر اين باور است كه نرخ بيكاري در كشور هم اكنون در حدود ۱۶ درصد و در برخي استانها ۲۴ درصد است ولي اينكه در طول هشت سال گذشته تنها ۱۴ هزار شغل در هر سال ايجاد شده باشد، قابل پذيرش نيست.
**محاسبه نرخ تورم در ايران هيچ تفاوتي با معيارهاي بينالمللي ندارد
مديركل آمارهاي بانك مركزي مي گويد تورم يك نرخ دارد و آن هماني است كه اعلام عمومي ميشود. چنانچه محرمانه باشد اصلاً اعلام نميكنيم اما زماني كه اعلام كرديم يعني همان يك نرخ تورم است و نرخ ديگري وجود ندارد.
اما در اين بين برخي مدعياند كه تورم اعلامي با واقعيات تفاوت دارد و نرخ اعلامي با احساس مردم متفاوت است. در همينباره با عليرضا مقتدايي مديركل آمارهاي اقتصادي بانك مركزي گفتوگو كردهايم.
برخي وقتي بانك مركزي نرخ تورم را مثلاً ۲۸ درصد اعلام ميكند عدهاي ميگويند اين رقم درست نيست و عدد تورم بالاتر است، نظر شما چيست؟
به ياد دارم اين سؤال را حدود ۵ ـ ۴ سال پيش هم از من پرسيديد. اينكه چرا وقتي يك سازمان رسمي آماري را منتشر ميكند عدهاي ادعا ميكنند اين آمار درست نيست و حقيقت چيز ديگري است. از اين ادعا و از سؤال شما ميتوان نتيجه گرفت كه اين داستان متعلق به امروز و حال حاضر نيست؛ ماجرا قديمي است. سالهاست زماني كه توسط يك مجموعه تخصصي كه با تكيه بر تخصص، تجربه و دانش آمار توليد ميكنند فرقي ندارد كجا باشد بانك مركزي، مركز آمار يا هر سازمان ديگري آمار منتشر ميشود، عدهاي ميگويند اين آمار را قبول ندارند.
** بيدليل بر آمار اعلام شده خدشه وارد مي كنند
اما بنده معتقدم كساني كه چنين ادعاهايي دارند يا نحوه محاسبه نرخ تورم را نميدانند يا اگر ميدانند قصد دارند بيدليل بر آمار و ارقام اعلام شده خدشه وارد كنند. به اين نكته توجه كنيد كه با حدس و گمان نميتوان شاخصهاي آماري را محاسبه كرد. در اين بحث بيشتر منظورم بر نحوه محاسبه تورم است. تورم يك مقوله محاسباتي است.
روشهاي استانداردي هم براي محاسبه آن تبيين و طراحي شده كه در صورت عدول از آن ساختار محاسبه و اعتبار آن مخدوش ميشود. لذا بنده فكر ميكنم بايد از خود كساني كه نسبت به نرخ تورم اعلام شده توسط بانك مركزي شك و ترديد دارند پرسيد دليلتان براي اين ترديدها چيست؟ چه روشي را براي محاسبه پيشنهاد ميكنند؟ بنده بارها عرض كردم محاسبه شاخص تورم در بانك مركزي همواره براساس استانداردهاي بينالمللي صورت ميگيرد و مختص ما هم نيست.
محاسبه تورم داراي يك روش علمي و واحد است. كساني كه با روش علمي محاسبه تورم آشنا هستند استدلالهاي ما براي آنها مقبول ميباشد. نحوه محاسبه نرخ تورم در بانك مركزي جمهوري اسلامي نيز بر اساس همان روش علمي و كارشناسي شاخص تورم است و هيچ تفاوتي با معيارهاي بينالمللي ندارد و ما هميشه آمادهايم در اين خصوص توضيحات كامل ارائه دهيم.
**در همه جاي دنيا تعداد كالاهايي كه براي تورم محاسبه ميشود همانند ايران است؟
اتفاقا ميخواستم به اين نكته اشاره كنم. تعداد اقلام مورد قيمتگيري در سبد شاخص تورم از اهميت ثاني برخوردار است. اهميت اول عوامل ديگري است. اهميت اول، پوشش كامل هزينههاي خانوارها از نظر جغرافيايي و متناسب بر اساس جمعيت شهر، پوشش زماني و مكاني قيمتگيري، سازگاري نظام جمعآوري اطلاعات با اهداف و دقت و صحت در جمع آوري دادههاست.
اين عوامل در محاسبه تورم مهم است و گرنه در محاسبه شاخص بهاي كالاها و خدمات مصرفي همه اقلامي كه خانوار بر اساس بودجهاش مصرف ميكند در سبد شاخص تورم مورد ملاحظه قرار ميگيرد. به عبارت ديگر ضرايب اهميت بر مبناي كل كالاها و خدمات مصرفي خانوارها محاسبه ميگردد و اقلام سبد، نماينده ساير كالاها ميباشند و تغييرات قيمت ساير كالاهاي همگن از تغييرات قيمت كالاهاي مشابه برآورد ميشود.
**در همه جاي دنيا از همين طبقه بندي استفاده ميكنند كه ما استفاده ميكنيم؟
بله، تقريبا همه كشورهاي دنيا از همين نوع طبقهبندي براي محاسبه تورم استفاده ميكنند. هم روش محاسبه نرخ تورم و هم طبقهبندي يكسان است تا قابليت مقايسه داشته باشد. تنها تفاوتي كه ميتواند داشته باشد در زمينه بومي كردن برخي اقلام است اما روشها داراي استاندارد مشخص است.
بنابراين هر قلم كالا و خدمتي كه يك خانوار مصرف ميكند در يكي از اين طبقات جا ميگيرد. ممكن است يك خانوار ايراني در يك ماه ۸۰۰ قلم كالا و خدمت را مصرف كند، تمام اينها احصا شده و در طبقات دوازدهگانه محاسبه تورم قرار ميگيرد. حالا ضرايب اهميت هم براي هركدام از گروههاي دوازدهگانه مشخص شده و محاسبات شاخص تورم طبق روال انجام ميشود.
همه كالاها يا خدمات مصرفي مورد استفاده خانوار در ۱۲ گروه اصلي چيده ميشود. حدودا ۱۲۰۰ قلم كالا يا خدمتي كه خانوار مصرف كرده، هر كدام را در گروه خودش قرار ميدهند.
اين گروهها عبارتند از
۱ - خوراكيها و آشاميدنيها: ۴۹/۲۸
۲ - دخانيات: ۵۲/۰
۳ - پوشاك و كفش: ۲۲/۶
۴ - مسكن، آب، برق، گاز و ساير سوختها: ۶۰/۲۸
۵ - اثاث، لوازم و خدمات مورد استفاده در خانه: ۲۶/۶
۶- بهداشت و درمان: ۵۴/۵
۷- حمل و نقل: ۹۷/۱۱
۸- ارتباطات: ۶۳/۱
۹- تفريح و امور فرهنگي:۸۰/۳
۱۰- تحصيل : ۰۷/۲
۱۱- رستوران و هتل: ۷۲/۱
۱۲- كالاها و خدمات متفرقه: ۱۸/۳
**گراني چند قلم كالا تأثيري در سبد خانوار و تورم ندارد
وي افزود: با تكيه به افزايش قيمت فقط چند قلم كالا فرضاً گوشت و مرغ نميتوان تورم كلي را محاسبه كرد، عليرغم اينكه سطح عمومي قميتها هم اكنون بالا رفته است.ولي همه كالاها به يك اندازه گران نشده اند ميانگين موزون افزايش قيمتها كه ميتواند از ۸۰ درصد تا ده در صد باشد عددي حدود ۲۶ تا ۲۷ در صد است .
به گفته مقتدايي، زماني كه گراني اتفاق مي افتد به طور حتم رفع نياز خانوار با درآمد خانوار همخواني كمتري دارد، در اينجا احساس ميشود كه نرخ تورم بايد عدد ديگري باشد.
**خودشان بيايند نرخ تورم را محاسبه كنند
مدير كل آمارهاي اقتصادي بانك مركزي در ادامه خطاب به كساني كه مدعي هستند نرخ تورم بانك مركزي درست نيست گفت: اگر به اين افراد بگوييم خودشان بيايند نرخ تورم را محاسبه كنند به طور حتم درصورت محاسبه عددي غير از نرخ بانك مركزي بدست نمي آيد.
** چند نوع فرمول براي محاسبه تورم در حال حاضر وجود دارد؟
شاخصهاي عمومي پاشه، فيشر و لاسپيرز هستند كه در محاسبه تورم مورد استفاده قرار ميگيرند.
**بانك مركزي معمولاً از چه شاخصي براي محاسبه تورم استفاده ميكند؟
لاسپيرز با سال پايه ثابت.
**در دنيا چه؟
در دنيا هم معمولاً از شاخص لاسپيرز استفاده ميكنند.
**مركز آمار از چه شاخصي استفاده ميكند؟
آنها هم لاسپيرز استفاده ميكنند. در شاخص لاسپيرز به دليل اينكه سال پايه را سالي قبل از زمان حال در نظر ميگيرند اقبال عمومي در حوزه تصميمگيري براي استفاده از آن بسيار زياد است چراكه استفادهكننده مثلاً در مقطع زماني نزديك به ماه بهمن ميخواهد بداند كه تورم دي ماه چه عددي است؟ و برمبناي آن تصميمگيري كند.
اگر بخواهيم از شاخص پاشه به جاي لاسپيرز براي محاسبه تورم استفاده كنيم بايد امسال به پايان برسد و وزنهاي امسال محاسبه بشود بعد برمبناي ضرايب اهميت امسال شاخص را محاسبه كنيم كه شاخصي ديرهنگام است و با تأخير حداقل ۱۸ ماه به دست خواهد آمد. البته ناگفته نماند براي فعاليتهاي پژوهشي برخي اوقات از شاخص پاشه استفاده ميكنند اما براي فعاليتهاي تصميمگيري از شاخص لاسپيرز استفاده ميكنند.
آقاي مقتدايي شايد اين سؤال را كسان ديگري هم از شما پرسيده باشند، آيا بانك مركزي ضرايب و وزن كالاها و خدمات را هر وقت كه دوست داشته باشد ميتواند تغيير دهد؟ من اين سؤال را از آن جهت ميپرسم كه برخي ميگويند بانك مركزي هر وقت كه تورم روند صعودي به خود ميگيرد براي جلوگيري از افزايش اين نرخ، ضرايب را كم و زياد ميكند؟
نه درست نيست. اينها حرفهاي رسانهاي است. از نظر فني كاملاً غير قابل انجام و از نظر حرفهاي ناممكن است. تغيير ضرايب بر اساس استانداردهايي است كه در زمان خودش بايد انجام شود.
**اندازه گيري علمي است نه احساسي!
سؤالي كه در اين ميان مطرح ميشود تفاوت احساس مردم با آمارهاست. آمارها چيز ديگري اعلام ميكند اما احساس مردم چيز ديگري ميگويد. دليل اين دو نوع نگاه چيست؟
من خواهشم از رسانهها اين است كه در اين مقوله خيلي دقت كنند.
وظيفه آنها در اين وادي خيلي مهم است. رسانهها براي افكار عمومي روشن كنند پديدههايي را كه قابل اندازهگيري هستند را در حوزه احساس وارد نكنند. همين مقولهاي كه شما از آن به عنوان تفاوت نام برديد نمونهاي از اين ادعاست.
براي مثال بنده از شما ميپرسم طول اين اتاق چقدر است؟ شما يك عددي را به صورت تقريبي حدس ميزنيد، مثلاً هفت متر. اما وقتي با متر و به صورت فني اندازهگيري ميكنيد متوجه ميشويد با عدد حدسي شما تفاوت دارد. شما كدام را قبول ميكنيد عدد حدسي يا عدد منتج از وسيله اندازهگيري؟ بنابراين معيار اندازهگيري ممكن است با احساس متفاوت باشد.
به اين نكته توجه كنيد كه اصولاً در ذهن ما از لحاظ رواني كالايي كه گران شده نمود بيشتري پيدا ميكند يا كالايي كه ارزان شده است؟ به عنوان مثال در هنگام تهيه بليت هواپيما هنگامي كه مشاهده ميشود قيمت بليت از ۱۰۰هزار تومان به ۲۰۰هزار تومان رسيده، در اين حالت ميگويند ببينيد تورم چقدر زياد شده و.... اما وقتي فرد مورد نظر براي خريد كالاي ديگري مثلاً ميوه به مغازه ميرود و قيمت ميوه ثبات داشته است ذهنش از اين ثبات قيمت عبور ميكند و فقط افزايش قيمت را در ذهن خود مرور ميكند.
بنابراين با ملاحظات مذكور ميتوان نتيجه گرفت تفاوت احساس با آمار رسمي يك مسئله كاملاً طبيعي است،چراكه انسانها براي رسيدن به حداكثر مطلوبيت، نياز دارند كه توانايي تامين اقلام مورد نياز خود را داشته باشند و زماني كه با ناتواني تامين نيازها مواجه ميشوند به مرور به حذف كالاهاي گران شده از الگوي مصرف خود ميپردازند و حذف اولين كالاي گران شده احساس تورم بيش از عدد اعلام شده را بهوجود ميآورد.
از طرف ديگر آشنايي با مفهوم ميانگين موزون و محاسبات تورم دليل مهم ديگري است كه باعث اين اختلاف ميشود. فرض كنيد قيمت كالايي در دي ماه سال ۸۹ برابر ۵ هزار ريال باشد، در دي ماه سال ۹۰ ۱۰ هزار ريال برسد و همين كالا در دي ماه سال ۹۱ به ۱۵ هزار ريال افزايش پيدا كند. به نظرشما با يك حساب سر انگشتي قيمت اين كالا چقدر افزايش داشته است؟
** اگر بخواهيم سرانگشتي حساب كنيم حول و حوش ۲۰۰ درصد درست است؟
قيمت سه برابر شده و رشد قيمت طي دو سال ۲۰۰ درصد. اما از لحاظ محاسبات نرخ تورم رشد قيمت كالا ۶۶ درصد در سال ميشود نه ۲۰۰درصد، چراكه اين قيمت به صورت بطئي تغيير نموده است و يك سير قيمت از ۵ هزار ريال تا ۱۵ هزار ريال را طي دو سال پيموده است و بايد با استفاده از مفهوم ميانگين پاسخ را اصلاح نمود.
در اين مثال متوسط قيمت در سال اول ۷۵۰۰ ريال و متوسط قيمت در سال دوم ۱۲۵۰۰ است كه از حاصل تقسيم ۱۲۵۰۰ به ۷۵۰۰ عدد ۶۶ درصد رشد سالانه به دست ميآيد. منظورم اين است محاسبه به اين سادگي نيست. اينجا افتراق بين محاسبات سرانگشتي و محاسبات دقيق نمايان ميشود.
مثلا تورم ۲۸ درصد به معني اين است كه تغييرات سطح عمومي قيمتها در دوازده ماه گذشته نسبت به دوازده ماه قبل از آن ۲۸ درصد است. البته برخي از كالاها ممكن است در چند ماه اخير خيلي بيشتر از اين مقدار افزايش قيمت داشته است ولي روي هم رفته در دوره مذكور اثر تغييرات قيمت و ضريب اهميت اقلام و زمان رخ داد افزايش قيمت، ۲۸ درصد بوده است.
طبيعي است كه قيمت برخي از اقلام ممكن است خيلي بيشتر از ۲۸ درصد و تعدادي نيز كمتر از ۲۸ درصد افزايش داشته است ولي برايند همه اين تغييرات با احتساب وزن اقلام ۲۸ درصد است. من فكر ميكنم وقتي با ادبيات موضوع آشنا باشيد و مفاهيم آن را بدانيد ابهامات رفع ميشود.
قيمتها رفته رفته گران ميشود و نرخ تورم متاثر از تغييرات پي در پي آن است. لذا اگر قيمت كالايي امسال نسبت به سال قبل آن موقع ۷۰ درصد گران شده باشد در محاسبات نرخ تورم قيمتهاي ۲۴ ماه متوالي دخيل است.
آيا قيمتها رفتهرفته گران شد يا اينكه دفعتا گران شد؟ فكر نميكنم كه كسي بگويد دفعتا گران شد. قيمتها رفتهرفته گران شد تا به اينجا رسيد. وقتي رفتهرفته گران ميشود؛ بايد متوسط آن گرفته شود. مطمئنا ديگر اين متوسط، مساوي آخرين عدد نيست.
**تورم محرمانه نداريم
آقاي مقتدايي شما مسئول آمارگيري در بانك مركزي هستيد، همچنين مسئول مستقيم اعلام نرخ تورم دركشور. با مشكلي در اين باره از سوي كساني كه شما را ميشناسند مواجه نشديد؟ مثلاً همسر، فرزندان يا دوستان و آشنايان؟ تا حالا كسي از شما درباره غيرقابل لمس بودن تورمي كه اعلام ميكنيد گله نكرده است؟
اگر راستش را بگويم چرا، خيلي وقتها با گلايههايي مواجه شدهام. اما سعي كردهام به آنها با دقت پاسخ دهم. تقريبا در خيلي از جاها كه ميروم از من درباره محاسبه تورم ميپرسند. من هم از اين موقعيت استفاده ميكنم تا اطرافيان را نسبت به اين موضوع قانع كنم. اگر روشهاي علمي توضيح داده شود ذهن منطقي قبول ميكند.
** تورم محرمانه هم داريم؟
خير، اگر منظور شما اين است كه در محاسبات تورم ۲ نرخ داشته باشيم كه يكي محرمانه و ديگري غير محرمانه باشد اينطور نيست. تورم يك نرخ دارد و آن هماني است كه اعلام عمومي ميشود. چنانچه محرمانه باشد اصلاً اعلام نميكنيم اما زماني كه اعلام كرديم يعني همان يك نرخ تورم است و نرخ ديگري وجود ندارد.
سيام(۱)**۱۰۵۸
